મહાભારત · અધ્યાય 9.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.25.1
गजानीके हते तस्मिन्पाण्डुपुत्रेण भारत ।
वध्यमाने बले चैव भीमसेनेन संयुगे ॥ ९.२५.१ ॥
હે ભારત, પાંડુપુત્રે ગજસેના હણી નાખ્યા પછી, અને યુદ્ધમાં ભીમસેન દ્વારા સેના વધાતી હતી ત્યારે—
9.25.2
चरन्तं च प्रपश्यामो भीमसेनमरिन्दमम् ।
दण्डहस्तं यथा क्रुद्वमन्तकं प्राणहारिणम् ॥ ९.२५.२ ॥
શત્રુઓનું દમન કરનાર ભીમસેનને હાથમાં દંડ લઈને, ક્રોધિત યમની જેમ પ્રાણ હરતા ફરતા અમે જોયા.
9.25.3
समेत्य समरे राजन्हतशेषाः सुतास्तव ।
अदृश्यमाने कौरव्ये पुत्रे दुर्योधने तव।
सोदर्याः सहिता भूत्वा भीमसेनमुपाद्रवन् ॥ ९.२५.३ ॥
હે રાજન, યુદ્ધમાં એકઠા થયેલા તમારા બચેલા પુત્રો, કૌરવ દુર્યોધન દેખાતા ન હતા ત્યારે, સહોદરો સાથે મળીને ભીમસેન તરફ દોડ્યા.
9.25.4
श्रुतर्वा सञ्जयश्चैव जयत्सेनः श्रुतान्तकः ।
दुर्विमोचनकश्चैव तथा दुर्विषहो बली ॥ ९.२५.४ ॥
શ્રુતર્વા, સંજય, જયત્સેન, શ્રુતાંતક, દુર્વિમોચન અને બળવાન દુર્વિષહ—
9.25.5
दुर्मर्षणः सुजातश्च जैत्रो भूरिबलो रविः ।
इत्येते सहिता भूत्वा तव पुत्राः समन्ततः।
भीमसेनमभिद्रुत्य रुरुधुः सर्वतो दिशम् ॥ ९.२५.५ ॥
દુર્મર્ષણ, સુજાત, જૈત્ર, અતિ બળવાન રવિ—આ બધા તમારા પુત્રો ભેગા થઈને ભીમસેન પર ધસી ગયા અને ચારે દિશાએથી તેને ઘેરી લીધો.
9.25.6
ततो भीमो महाराज स्वरथं पुनरास्थितः ।
मुमोच निशितान्बाणान्पुत्राणां तव मर्मसु ॥ ९.२५.६ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, ભીમ ફરી પોતાના રથ પર ચડ્યા અને તમારા પુત્રોના મર્મસ્થાનો પર તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યાં.
9.25.7
ते कीर्यमाणा भीमेन पुत्रास्तव महारणे ।
भीमसेनमुपासेदुः प्रवाता इव कुञ्जरम् ॥ ९.२५.७ ॥
મહાયુદ્ધમાં ભીમ દ્વારા વિખેરાયેલા તમારા પુત્રો, પવન હાથી તરફ ધસે તેમ ભીમસેન તરફ ધસી આવ્યા.
9.25.8
ततः क्रुद्धो रणे भीमः शिरो दुर्मर्षणस्य ह ।
क्षुरप्रेण प्रमथ्याशु पातयामास भूतले ॥ ९.२५.८ ॥
ત્યારે રણમાં ક્રોધિત ભીમે ક્ષુરપ્ર બાણથી દુર્મર્ષણનું માથું તરત કાપીને ભૂમિ પર પાડી દીધું.
9.25.9
ततोऽपरेण भल्लेन सर्वावरणभेदिना ।
श्रुतान्तमवधीद्बीमस्तव पुत्रं महारथः ॥ ९.२५.९ ॥
પછી સર્વ કવચોને ભેદનાર બીજા ભલ્લથી મહારથી ભીમે તમારા પુત્ર શ્રુતાંતને હણ્યો.
9.25.10
जयत्सेनं ततो विद्वा नाराचेन हसन्निव ।
पातयामास कौरव्यं रथोपस्थादरिन्दमः।
स पपात रथाद्राजन्भूमौ तूर्णं ममार च ॥ ९.२५.१० ॥
પછી શત્રુદમન ભીમે લોખંડના બાણથી જયત્સેનને વીંધી, હસતા હોય તેમ તે કૌરવને રથાસનેથી પાડી દીધો. હે રાજન્, તે રથમાંથી ભૂમિ પર પડ્યો અને તરત મૃત્યુ પામ્યો.
9.25.11
श्रुतर्वा तु ततो भीमं क्रुद्धो विव्याध मारिष ।
शतेन गृघ्रवाजानां शराणां नतपर्वणाम् ॥ ९.२५.११ ॥
પછી ક્રોધિત શ્રુતર્વાએ, હે મારિષ, ગીધની પાંખવાળા અને વળેલી ગાંઠવાળા સો બાણોથી ભીમને વીંધી નાખ્યો.
9.25.12
ततः क्रुद्धो रणे भीमो जैत्रं भूरिबलं रविम् ।
त्रीनेतांस्त्रिभिरानर्च्छद्विषाग्निप्रतिमैः शरैः ॥ ९.२५.१२ ॥
પછી રણમાં ક્રોધિત ભીમે વિજયી અને અત્યંત બળવાન રવિને તથા આ ત્રણને ઝેર અને અગ્નિ સમાન ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
9.25.13
ते हता न्यपतन्भूमौ स्यन्दनेभ्यो महारथाः ।
वसन्ते पुष्पशबला निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ ९.२५.१३ ॥
તેઓ હણાઈને રથોમાંથી ભૂમિ પર પડ્યા, જેમ વસંતમાં ફૂલોથી ચિતરાયેલા કિંશુક વૃક્ષો કાપી નખાય.
9.25.14
ततोऽपरेण भल्लेन तीक्ष्णेन च परन्तपः ।
दुर्विमोचनमाहत्य प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ९.२५.१४ ॥
પછી શત્રુઓને પીડનારાએ બીજા તીક્ષ્ણ ભલ્લથી, જેમાંથી છૂટવું કઠણ, તેને પ્રહાર કરીને મૃત્યુ પાસે મોકલી દીધો.
9.25.15
स हतः प्रापतद्भूमौ स्वरथाद्रथिनां वरः ।
गिरेस्तु कूटजो भग्नो मारुतेनेव पादपः ॥ ९.२५.१५ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે હણાઈને પોતાના રથથી ભૂમિ પર પડ્યો, જેમ પર્વત પરથી કૂટજ વૃક્ષ પવનથી તૂટીને પડે.
9.25.16
दुष्प्रधर्षं ततश्चैव सुजातं च सुतं तव ।
एकैकं न्यहनत्सङ्ख्ये द्वाभ्यांद्वाभ्यां चमूमुखे।
तौ शिलीमुखविद्धाङ्गौ पेततू रथसत्तमौ ॥ ९.२५.१६ ॥
પછી દુષ્પ્રધર્ષ અને સુજાત, તારા પુત્રોને, યુદ્ધમાં સેનાના મોખરે બબ્બે બાણોથી એક પછી એક હણી નાખ્યા; બાણોથી વીંધાયેલા અંગોવાળા એ બંને શ્રેષ્ઠ રથીઓ પડ્યા.
9.25.17
ततः पतन्तं समरे अभिवीक्ष्य सुतं तव ।
भल्लेन पातयामास भीमो दुर्विपहं रणे ॥ ९.२५.१७ ॥
પછી યુદ્ધમાં પડતા તારા પુત્રને જોઈને ભીમે રણમાં સહન ન થાય એવા ભલ્લથી તેને પાડી દીધો.
9.25.18
स पपात हतो बाहात्पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२५.१८ ॥
તે હણાઈને પડ્યો, બધા ધનુર્ધરો જોતા હતા ત્યારે, જાણે હાથમાંથી છૂટીને.
9.25.19
दृष्ट्वा तु निहतान्भ्रातॄन्वहूनेकेन संयुगे ।
अमर्षधशमापसः श्रुतर्वा भीममभ्ययात् ॥ ९.२५.१९ ॥
યુદ્ધમાં એક જ વ્યક્તિ વડે ઘણા ભાઈઓને હણાયેલા જોઈને, ક્રોધ અને રોષથી ભરેલો શ્રુતર્વા ભીમ તરફ દોડ્યો.
9.25.20
विक्षिपन्सुमहच्चापं कार्तखरविभूषितम् ।
विमृजन्सायकांश्चैव विषाग्निप्रतिमान्वहून् ॥ ९.२५.२० ॥
સોનાથી શણગારેલું અતિ વિશાળ ધનુષ્ય ઘુમાવતાં, ઝેર અને અગ્નિ સમાન અનેક બાણો છોડતાં.
9.25.21
स तु राजन्धनुश्छित्त्वा पाण्डवस्य महामृधे ।
अथैनं छिन्नधन्वानं विंशत्या समवाकिरत् ॥ ९.२५.२१ ॥
હે રાજન! તે મહાયુદ્ધમાં તેણે પાંડવનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું; પછી ધનુષ્ય કપાયેલા તેને વીસ બાણોથી ઢાંકી દીધો.
9.25.22
ततोऽन्यद्धनुरादाय भीमसेनो महाबलः ।
अवाकिरत्तव सुतं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ९.२५.२२ ॥
પછી બીજું ધનુષ્ય લઈને મહાબલી ભીમસેને તમારા પુત્રને બાણોથી ઢાંકી દીધો અને કહ્યું, "ઊભો રહે, ઊભો રહે!"
9.25.23
महदासीत्तयोर्युद्धं चित्ररूपं भयानकम् ।
बादृशं समरे पूर्वं तम्भवासवयोर्युधि ॥ ९.२५.२३ ॥
તે બંને વચ્ચે મહાન યુદ્ધ થયું; તે અદ્ભુત અને ભયાનક હતું. પહેલાં ભવ અને આસવ વચ્ચેના યુદ્ધમાં પણ એવું યુદ્ધ થયું નહોતું.
9.25.24
तयोस्तत्र शितैर्गुक्तैर्यमदण्डनिभैः शरैः ।
समाच्छकाधारा सर्वा त्वं दिशो विदिशस्तथा ॥ ९.२५.२४ ॥
ત્યાં તેમના તીક્ષ્ણ, ગાંઠવાળા, યમદંડ સમાન બાણોથી સમગ્ર આધાર, દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ ઢંકાઈ ગઈ.
9.25.25
अतः श्रुतर्वा सङ्क्रुद्धो धनुरादाय सायकैः ।
भीमसेनं रणे राजन्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ९.२५.२५ ॥
ત્યારે શ્રુતર્વા અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને ધનુષ્ય લઈ, હે રાજન્, યુદ્ધમાં ભીમસેનના બાહુ અને છાતી પર બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
9.25.26
सोऽतिविद्धो महाराज तव पुत्रेण धन्विना ।
भीमः सञ्चुक्षुभे क्रुद्धः पर्वणीव महोदधिः ॥ ९.२५.२६ ॥
હે મહારાજ, તમારા ધનુર્ધર પુત્રે અત્યંત ઘાયલ કરેલો તે ભીમ ક્રોધે ભરાઈ પૂનમે મહાસાગરની જેમ ક્ષુબ્ધ થયો.
9.25.27
ततो भीमो रुषाविष्टः पुत्रस्य तव मारिष ।
सारथिं चतुरश्चाश्वाञ्शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥ ९.२५.२७ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા ભીમે, હે આર્ય, તમારા પુત્રના સારથિ અને ચાર ઘોડાઓને બાણોથી યમલોકે મોકલ્યા.
9.25.28
विरथं तं समालक्ष्य विशिखैर्लोमवाहिभिः ।
अवाकिरदमेयात्मा दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ ९.२५.२८ ॥
તેને રથવિહોણો જોઈને અમેય આત્માવાળા ભીમે હાથની ચપળતા બતાવતાં પીંછાવાળા બાણોની વર્ષા કરી.
9.25.29
श्रुतर्वा विरथो राजन्नाददे खङ्गचर्मणी ।
अथास्याददतः खह्गं शतचन्द्रं च भानुमत्।
क्षुरप्रेणं शिरः कायात्पातयामास पाण्डवः ॥ ९.२५.२९ ॥
હે રાજન્, રથવિહોણા શ્રુતર્વાએ તલવાર અને ઢાલ ઉપાડ્યાં. તે તેજસ્વી શતચંદ્ર તલવાર ઉપાડતો હતો ત્યારે પાંડવે ક્ષુરપ્ર બાણથી તેનું મસ્તક ધડથી ઉડાવી દીધું.
9.25.30
छिन्नोत्तमाङ्गस्य ततः क्षुरप्रेण महात्मना ।
पपात कायः स्वरथाद्वसुधामनुनादयन् ॥ ९.२५.३० ॥
મહાત્માના ક્ષુરપ્ર બાણથી મસ્તક છેદાયેલું તેનું શરીર પોતાના રથથી પડ્યું અને ધરતી ગુંજાવી ઊઠી.
9.25.31
तस्मिन्निपतिते वीरे तावका भयमोहिताः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे भीमसेनं युयुत्सवः ॥ ९.२५.३१ ॥
તે વીર પડતાં તમારા યોદ્ધાઓ ભયથી મોહિત થઈ, યુદ્ધમાં લડવાની ઇચ્છાથી ભીમસેન તરફ દોડી ગયા.
9.25.32
तानापतत एवाशु हतशेषाद्बलार्णवात् ।
दंशितान्प्रतिजग्राह भीमसेनः प्रतापवान् ॥ ९.२५.३२ ॥
સેનાસાગરના બચેલા લોકોમાંથી ઝડપથી ધસી આવેલા કવચધારીઓને પ્રતાપી ભીમસેને ઝીલી લીધા.
9.25.33
ते तु तं वै समासाद्य परिवव्रुः समन्ततः ॥ ९.२५.३३ ॥
તેઓ તેની પાસે પહોંચી ચારે બાજુથી તેને ઘેરી વળ્યા.
9.25.34
ततस्तु संवृतो भीमस्तावकान्निशितैः शरैः ।
पीडयामास तान्सर्वान्सहस्राक्ष इवासुरान् ॥ ९.२५.३४ ॥
ત્યારે ઘેરાયેલા ભીમે તમારા બધા યોદ્ધાઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી પીડિત કર્યા, જેમ સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્ર અસુરોને પીડે.
9.25.35
ततः पञ्चशतान्हत्वा सवरूथान्महारथान् ।
जघान कुञ्जरानीकं पुनः सप्तशतं युधि ॥ ९.२५.३५ ॥
પછી તેણે પરિવાર સહિત પાંચસો મહારથીઓને હણીને યુદ્ધમાં ફરી સાતસો હાથીઓની સેનાનો સંહાર કર્યો.
9.25.36
हत्वा शतसहस्राणि पत्तीनां परमेषुभिः ।
वाजिनां च शतान्यष्टौ पाण्डवः स्म विराजते ॥ ९.२५.३६ ॥
શ્રેષ્ઠ બાણોથી લાખો પાયદળ અને આઠસો ઘોડાઓને હણીને તે પાંડવ ઝળહળી રહ્યો હતો.
9.25.37
भीमसेनस्तु कौन्तेयो हत्वा युद्धे सुतांस्तव ।
मेने कृतार्थमात्मानं सफलं जन्म च प्रभो ॥ ९.२५.३७ ॥
કુંતીપુત્ર ભીમસેને યુદ્ધમાં તમારા પુત્રોનો વધ કરીને પોતાને કૃતાર્થ માન્યો અને પોતાનો જન્મ સફળ માન્યો, હે પ્રભો.
9.25.38
तं तथा युध्यमानं च विनिघ्नन्तं च तावकान् ।
ईक्षितुं नोत्सहन्ते स्म तव सैन्या नराधिप ॥ ९.२५.३८ ॥
એ રીતે યુદ્ધ કરતા અને તમારા લોકોનો સંહાર કરતા તેને જોવાનું પણ તમારી સેનાને સાહસ થયું નહીં, હે નરાધિપ.
9.25.39
विद्राव्य च कुरून्सर्वांस्तांश्च हत्वा पदानुगान् ।
दोर्भ्यां शब्दं ततश्चक्रे त्रासयानो महाद्विपान् ॥ ९.२५.३९ ॥
બધા કુરુઓને ભગાડીને અને તેમના પાયદળનો સંહાર કરીને, પછી પોતાના બે હાથે ગર્જના કરી તેણે મહાહાથીઓને ત્રાસ આપ્યો.
9.25.40
हतभूयिष्ठयोधा तु तव सेना विशामम्पते ।
किञ्चिच्छेषा महाराज कृपणं समपद्यत ॥ ९.२५.४० ॥
હે પ્રજાપતિ, તમારી સેનાના મોટાભાગના યોદ્ધાઓ હણાયા; થોડા જ બચ્યા, હે મહારાજ, તેઓ દયાજનક દશાને પામ્યા.