महाभारत · अध्याय 9.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.33.1
एवं दुर्योधने राजन्गर्जमाने मुहुर्मुहुः ।
युधिष्ठिरस्य सङ्क्रुद्धो वासुदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.३३.१ ॥
अशा प्रकारे दुर्योधन वारंवार गर्जना करत असताना, युधिष्ठिरावर अत्यंत संतप्त झालेले वासुदेव हे बोलले.
9.33.2
यदी नाम ह्ययं यूद्धे वरयेत्त्वां युधिष्ठिर ।
अर्जुनं नकुलं चैव सहदेवमथापि वा ॥ ९.३३.२ ॥
हे युधिष्ठिरा, याने युद्धात तुला, अर्जुनाला, नकुलाला किंवा सहदेवाला आव्हान दिले असते तर ते योग्य ठरले असते.
9.33.3
किमिदं साहसं राजंस्त्वया व्याहृतमीदृशम् ।
एकमेव निहत्याजौ भव राजा कुरुष्विति ॥ ९.३३.३ ॥
हे राजा, तू असे साहसी शब्द का बोललास? युद्धात एकालाच मारून कुरूंचा राजा हो, हे कोणते साहस?
9.33.4
एतेन हि कृता योग्या वर्षाणीह त्रयोदश ।
आयसे पुरुषे राजन्भीमसेनजिघांसया ॥ ९.३३.४ ॥
हे राजा, भीमसेनाला मारण्याच्या इच्छेने याने तेरा वर्षे लोखंडी पुतळ्याबरोबर सराव केला आहे.
9.33.5
कथं नाम भवेत्कार्यमस्माद्वि भरतर्षभ ।
साहसं कृतवांस्त्वं तु ह्यनुक्रोशान्नृपोत्तम ॥ ९.३३.५ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, त्याच्याकडून हे काम कसे होऊ शकेल? हे नृपश्रेष्ठा, करुणेमुळेच तू हे साहस केलेस.
9.33.6
नान्यमस्यानुपश्यामि प्रतियोद्धारमाहवे ।
ऋते वृकोदरात्पार्थात्स च नातिकृतश्रमः ॥ ९.३३.६ ॥
युद्धात याच्यापुढे उभे राहू शकेल असा वृकोदर भीम आणि पार्थ अर्जुन यांच्याशिवाय दुसरा कोणी मला दिसत नाही; आणि तेसुद्धा फार श्रम केलेले नाहीत.
9.33.7
तदिदं द्यूतमारब्धं पुनरेव यथा पुरा ।
विषमं शकुनेश्चैव तव चैव विशेषतः ॥ ९.३३.७ ॥
पूर्वीप्रमाणेच हा द्यूत पुन्हा सुरू झाला आहे; हा विषम आहे, विशेषतः शकुनि आणि आपल्यासाठी.
9.33.8
बली भीमः समर्थश्च कृती राजा सुयोधनः ।
बलवान्वा कृती वेति कृती राजन्विशिष्यते ॥ ९.३३.८ ॥
बलवान भीम, समर्थ आणि कुशल राजा सुयोधन; बलवान की कुशल — हे राजन्, कुशल हाच श्रेष्ठ ठरतो.
9.33.9
सोऽयं राजंस्त्वया शत्रुः समे पथि निवेशितः ।
न्यस्तश्चात्मा सुविषमे कृच्छ्रमापादिता वयम् ॥ ९.३३.९ ॥
हे राजन्, तुम्ही त्या शत्रूला समान मार्गावर उभे केले; स्वतःलाही पणाला लावले; अत्यंत विषम स्थितीत आम्हाला संकटात टाकले.
9.33.10
कोऽनु सर्वान्विनिर्जित्य शत्रूनेकेन वैरिणा ।
कृच्छ्रप्राप्तेन च तथा हारयेद्राज्यमागतम्।
पातितश्चैकबाणेन शोचयेदेवमाहवे ॥ ९.३३.१० ॥
सर्व शत्रूंना जिंकल्यावर, एका शत्रूमुळे संकटात पडून, आलेले राज्य कोण हरवील? युद्धात एका बाणाने पाडले गेल्यावर असाच शोक करेल का?
9.33.11
न हि पश्यामि तं लोके योऽद्य दुर्योधनं रणे ।
गदाहस्तं विजेतुं वै शक्तः स्यादमरोपि हि ॥ ९.३३.११ ॥
आज युद्धात गदा हाती घेतलेल्या दुर्योधनाला जिंकण्यास समर्थ असा कोणीही जगात मला दिसत नाही; देवांनाही नाही.
9.33.12
फल्गुनो वा भवान्वाथ माद्रीपुत्रावथापि वा ।
न समर्थानहं मन्ये गदाहस्तस्य संयुगे ॥ ९.३३.१२ ॥
फाल्गुन असो, तुम्ही असो, किंवा माद्रीचे दोन पुत्र असोत — युद्धात गदा हाती घेतलेल्याच्या समोर ते समर्थ आहेत असे मला वाटत नाही.
9.33.13
न त्वं भीमो न नकुलः सहदेवोऽथ फल्गुनः ।
जेतुं न्यायेन शक्तो वै कृती राजा सुयोधनः ॥ ९.३३.१३ ॥
तू, भीम, नकुल, सहदेव, किंवा फाल्गुन (अर्जुन) न्यायाने जिंकण्यास समर्थ नाहीत; कुशल राजा सुयोधनच जिंकण्यास समर्थ आहे.
9.33.14
स कथं वदसे शत्रुं युध्यस्व गदयेति हि ।
एकं च नो निहत्याजौ भव राजेति भारत ॥ ९.३३.१४ ॥
'गदेने शत्रूशी युद्ध कर' असे तो कसे म्हणतो? हे भारता, युद्धात आमच्यापैकी एकाला मारून तू राजा हो.
9.33.15
वृकोदरं समासाद्य संशयो वै जये हि नः ।
न्यायतो युध्यमानानां कृती ह्येष महाबलः ॥ ९.३३.१५ ॥
वृकोदराला (भीमाला) गाठल्यास आमच्या विजयात संशय आहे; न्यायाने लढणाऱ्यांमध्ये हा कुशल आणि महाबलवान आहे.
9.33.16
नूनं न राज्यभागेषा पाण्डोः कुन्त्याश्च सन्ततिः ।
अत्यन्तवनवासाय सृष्टा भैक्ष्याय वा पुनः ॥ ९.३३.१६ ॥
निश्चितच ही पाण्डू आणि कुंतीची संतती राज्यभागासाठी नाही; अत्यंत वनवासासाठी किंवा भिक्षा मागण्यासाठीच ही निर्माण झाली आहे.
9.33.17
मधुसूदन माकार्षीविषादं यदुनन्दन ।
अद्य पारं गमिष्यामि वैरस्य भृशदुर्गमम् ॥ ९.३३.१७ ॥
हे मधुसूदना, हे यदुनंदना, विषाद करू नकोस. आज मी अत्यंत दुर्गम अशा वैराच्या पलीकडे जाईन.
9.33.18
अहं सुयोधनं सङ्ख्ये हनिष्यामि न संशयः ।
विजयो वै ध्रुवः कृष्ण धर्मराजस्य दृश्यते ॥ ९.३३.१८ ॥
मी युद्धात सुयोधनाला निश्चितच मारीन, यात संशय नाही. हे कृष्णा, धर्मराजाचा विजय निश्चित दिसत आहे.
9.33.19
अध्यर्धेन गुणेनेयं गदा गुरुतरी मम ।
न तथा धार्तराष्ट्रस्य माकार्षीर्माधव व्यथाम् ॥ ९.३३.१९ ॥
भीम म्हणाला: माझी ही गदा दीडपट जड आहे; पण धृतराष्ट्रपुत्रासाठी तितकी नाही. हे माधवा, त्याला वेदना देऊ नकोस.
9.33.20
अनया गदयानाहं संयुगे योद्धुमुत्सहे ।
भवन्तः प्रेक्षकाः सर्वे मम सन्तु जनार्दन ॥ ९.३३.२० ॥
भीम म्हणाला: या गदेने युद्धात लढण्यास मी तयार आहे. हे जनार्दना, तुम्ही सर्वजण माझे प्रेक्षक व्हा.
9.33.21
सामरानपि लोकांस्त्रीन्नानाशस्त्रधरान्युधि ।
योधयेयं रणे कृष्ण किमुताद्य सुयोधनम् ॥ ९.३३.२१ ॥
भीम म्हणाला: हे कृष्णा, देवांसह त्रिलोकातील विविध शस्त्रधारी योद्ध्यांशीही मी युद्धात लढू शकतो; आज सुयोधनाशी लढण्याबद्दल काय बोलावे.
9.33.22
तथा सम्भाषमाणं तु वासुदेवो वृकोदरम् ।
हृष्टः सम्पूजयामास वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ९.३३.२२ ॥
असे बोलणाऱ्या वृकोदराचा वासुदेवाने आनंदाने सन्मान करून हे वचन म्हटले.
9.33.23
त्वामाश्रित्य महाबाहो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
निहतारिः स्वकां दीप्तां श्रियं प्राप्नोत्यसंशयम् ॥ ९.३३.२३ ॥
हे महाबाहो, तुझ्यावर विसंबून धर्मराज युधिष्ठिर शत्रूंचा वध करून निःसंशय आपली तेजस्वी राजलक्ष्मी प्राप्त करील.
9.33.24
त्वया विनिहताः सर्वे धृतराष्ट्रसुता रणे ।
राजानो राजपुत्राश्च नागाश्च विनिपातिताः ॥ ९.३३.२४ ॥
तुझ्याकडून युद्धात धृतराष्ट्राचे सर्व पुत्र, राजे, राजपुत्र आणि हत्ती ठार होऊन पडतील.
9.33.25
कलिङ्गा मागधाः प्राच्या गान्धाराः कुरवस्तथा ।
त्वामासाद्य महायुद्धे निहताः पाण्डुनन्दन ॥ ९.३३.२५ ॥
हे पाण्डुनंदना, कलिंग, मागध, पूर्वेकडील लोक, गांधार आणि कुरू हेही महायुद्धात तुझ्यासमोर येऊन मारले गेले.
9.33.26
हत्वा दुर्योधनं चापि प्रयच्छोर्वीं ससागराम् ।
धर्मराजाय कौन्तेय यथा विष्णुः शचीपतेः ॥ ९.३३.२६ ॥
हे कौंतेया, दुर्योधनालाही मारून सागरांसह ही पृथ्वी धर्मराजाला दे, जसे विष्णूने शचीपतीला दिली होती.
9.33.27
त्वां च प्राप्य रणे पापो धार्तराष्ट्रो विनङ्क्ष्यति ।
त्वमस्य सक्थिनी भंक्त्वा प्रतिज्ञां पालयिष्यसि ॥ ९.३३.२७ ॥
युद्धात तुला सामोरे जाऊन तो पापी धृतराष्ट्रपुत्र नष्ट होईल. त्याच्या मांड्या मोडून तू आपली प्रतिज्ञा पूर्ण करशील.
9.33.28
यत्नेन ह त्वया पापो योद्धव्यो धृतराष्ट्रजः ।
कृती च बलवांश्चैव युद्धशौण्डश्च नित्यदा ॥ ९.३३.२८ ॥
त्या पापी धृतराष्ट्रपुत्राशी तुला यत्नपूर्वक युद्ध करावे लागेल; तो कुशल, बलवान आणि नेहमी युद्धात अभिमानी आहे.
9.33.29
ततस्तु सात्यकी राजन्पूजयामास पाण्डवम् ।
विविधाभिश्च तं वाग्भिर्भिमसेनं जनेश्वर ॥ ९.३३.२९ ॥
नंतर, हे राजा, सात्यकीने विविध शब्दांनी पाण्डुपुत्र भीमसेनाचा सन्मान केला. हे जनेश्वरा!
9.33.30
पाञ्चालाः पाण्डवेयाश्च धर्मराजपुरोगमाः ।
तद्वचो भीमसेनस्य सर्व एवाभ्यपूजयन् ॥ ९.३३.३० ॥
पांचाल आणि पाण्डव, धर्मराजाला पुढे ठेवणारे सर्वजण, भीमसेनाच्या त्या बोलण्याची प्रशंसा करू लागले.
9.33.31
ततो भीमबलो भीमो युधिष्ठिरमथाब्रवीत् ।
सृञ्जयैः सह तिष्ठन्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥ ९.३३.३१ ॥
तेव्हा भीमबल भीम सृञ्जयांसह उभ्या असलेल्या, सूर्यासारख्या तळपणाऱ्या युधिष्ठिराला म्हणाला.
9.33.32
अहमेतेन सङ्गम्य संयुगे योद्धुमुत्सहे ।
न हि शक्तो रणे जेतुं मामेष पुरुषाधमः ॥ ९.३३.३२ ॥
मी याच्याशी समोरासमोर येऊन युद्ध करण्यास उत्सुक आहे. हा अधम पुरुष रणात मला जिंकू शकणार नाही.
9.33.33
अद्य क्रोधं विमोक्ष्यामि निहितं हृदये भृशम् ।
सुयोधने धार्तराष्ट्रे खाण्डवेऽग्निमिवार्जुनः ॥ ९.३३.३३ ॥
आज हृदयात खोलवर साठवलेला क्रोध मी धृतराष्ट्रपुत्र सुयोधनावर सोडीन, जसा खांडववनात अर्जुनाने अग्नी सोडला होता.
9.33.34
शल्यमद्योद्धरिष्यामि तव पाण्डव हृच्छयम् ।
निहते गदया पापे अद्य राजन्सुखी भव ॥ ९.३३.३४ ॥
हे पाण्डवा, आज तुझ्या हृदयात रुतलेला काटा मी उपटून काढीन. राजा, त्या पापी माणसाला गदेने ठार केल्यावर आज तू सुखी हो.
9.33.35
अद्य कीर्तिमयीं मालां प्रितमोक्ष्ये तवानघ ।
प्राणाञ्श्रियं च राज्यं च मोक्ष्यतेऽद्य सुयोधनः ॥ ९.३३.३५ ॥
हे निष्पापा, आज तुझ्यासाठी कीर्तिमय माळ मी पुन्हा अर्पण करीन. आज सुयोधन आपले प्राण, वैभव आणि राज्य सोडेल.
9.33.36
राजा च धृतराष्ट्रोऽद्य श्रुत्वा पुत्रं मया हतम् ।
स्मरिष्यत्यशुभं कर्म यत्तच्छकुनिबुद्धिजम् ॥ ९.३३.३६ ॥
राजा धृतराष्ट्र आज माझ्याकडून आपला पुत्र मारला गेला हे ऐकून शकुनीच्या बुद्धीतून जन्मलेले ते अशुभ कर्म आठवेल.
9.33.37
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठो गदामुद्यम्य वीर्यवान् ।
उदतिष्ठत युद्धाय शक्रो वृत्रमिवाह्वयन् ॥ ९.३३.३७ ॥
असे बोलून भरतश्रेष्ठ, पराक्रमी वीराने गदा उचलली आणि युद्धासाठी उभा राहिला, जणू इंद्र वृत्राला आव्हान देत आहे.
9.33.38
तदाह्वानममृष्यन्वै तव पुत्रोऽतिवीर्यवान् ।
प्रत्युपस्थित एवाशु मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ९.३३.३८ ॥
ते आव्हान सहन न होऊन तुमचा अतिपराक्रमी पुत्र लगेच समोर उभा राहिला, जसा मत्त हत्ती दुसऱ्या मत्त हत्तीसमोर येतो.
9.33.39
गदाहस्तं तव सुतं युद्धाय समुपस्थितम् ।
ददृशुः पाण्डवाः सर्वे कैलासमिव शृङ्गिणम् ॥ ९.३३.३९ ॥
गदा हाती घेऊन युद्धासाठी सज्ज उभ्या असलेल्या तुमच्या पुत्राला सर्व पांडवांनी पाहिले, जणू शिखरांचा कैलास पर्वत.
9.33.40
तमेकाकिनमासाद्य धार्तराष्ट्रं महाबलम् ।
वियूथमिव मातङ्गं समहृष्यन्त पाण्डवाः ॥ ९.३३.४० ॥
एकटा असलेल्या त्या महाबली धृतराष्ट्रपुत्राजवळ येऊन पांडव हर्षित झाले, कळपापासून विलग झालेल्या हत्तीसारखा.
9.33.41
न सम्भ्रमो न च भयं न च ग्लानिर्न च व्यथा ।
आसीद्दुर्योधनस्यापि स्थितः सिंह इवाहवे ॥ ९.३३.४१ ॥
दुर्योधनाच्या ठायी घाबरगुंडी, भय, थकवा किंवा व्यथा नव्हती; युद्धात सिंहासारखा अचल उभा होता.
9.33.42
समुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव शृङ्गियाम् ।
भीमसेनस्तदा राजन्दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ९.३३.४२ ॥
गदा उगारलेल्या त्याला पाहून, शिखरांच्या कैलासासारखा, हे राजा, तेव्हा भीमसेन दुर्योधनाला म्हणाला.
9.33.43
राज्ञापि धृतराष्ट्रेण त्वया चास्मासु यत्कृतम् ।
स्मर तद्दुष्कृतं कर्मं यद्भूतं वारणावते। ॥ ९.३३.४३ ॥
राजा धृतराष्ट्रा, तू आणि राजाने आमच्याशी जे केले, वारणावतात घडलेले ते दुष्कृत्य आठव.
9.33.44
द्रौपदी च परामृष्टा समामध्ये रजस्वला ।
द्यूते च वञ्चितो राजा शकूनेर्बुद्धिलाघवात् ॥ ९.३३.४४ ॥
सभेच्या मध्यभागी रजस्वला द्रौपदीला पकडण्यात आले; द्यूतात शकुनीच्या बुद्धिचातुर्याने राजा फसवला गेला.
9.33.45
यानि चान्यानि दुष्टात्मन्पापानि कृतवानसि ।
अनागासु च पार्थेषु तस्य पश्य महत्फलम् ॥ ९.३३.४५ ॥
दुष्टा, तू केलेली इतर पापेही, निर्दोष पृथापुत्रांविषयी केलेली, त्यांचे महान फळ पाहा.
9.33.46
त्वत्कृते निहतः शेते शरतल्पे महायशाः ।
याङ्गेयो भरतश्रेष्ठः सर्वेषां नः पितामहः ॥ ९.३३.४६ ॥
तुझ्यामुळे मारला गेलेला महायशस्वी गंगापुत्र, भरतश्रेष्ठ, आमचे सर्वांचे पितामह बाणशय्येवर पडले आहेत.
9.33.47
हतो द्रोणश्च कर्णश्च इतः शल्यः प्रतापवान् ।
वैराग्नेरादिकर्ता च शकुनिर्निहतो रणे ॥ ९.३३.४७ ॥
द्रोण मारला गेला, कर्णही मारला गेला, पराक्रमी शल्यही गेला; वैराग्नी प्रथम पेटवणारा शकुनीही रणात मारला गेला.
9.33.48
भ्रातरस्ते हताः शूराः पुत्राश्च सहसैनिकाः ।
राजानश्च हताः शूराः समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ९.३३.४८ ॥
तुझे शूर बंधू मारले गेले, सैन्यासह पुत्रही मारले गेले, आणि युद्धांत मागे न हटणारे शूर राजेही मारले गेले.
9.33.49
एते चान्ये च निहता बहवः क्षत्रियर्षभाः ।
प्रातिकामी तथा पापो द्रौपद्याः क्लेशकृद्धतः ॥ ९.३३.४९ ॥
हे आणि इतर अनेक क्षत्रियश्रेष्ठ मारले गेले; तसेच द्रौपदीला क्लेश देणारा पापी प्रातिकामीही मारला गेला.
9.33.50
अवशिष्टस्त्वमेवैकः कुलघ्नोऽधमपूरुषः ।
त्वामप्यद्य हनिष्यामि गदया नात्र संशयः ॥ ९.३३.५० ॥
आता तू एकटाच उरला आहेस, कुलनाशक अधम पुरुषा. आज मी गदेने तुलाही मारीन, यात संशय नाही.
9.33.51
अद्य तेऽहं रणे दर्पं सर्वं नाशयिता नृप ।
राज्याशां विपुलां चापि पाण्डवेषु च दुष्कृतम् ॥ ९.३३.५१ ॥
हे राजा, आज रणांगणात मी तुझा सर्व गर्व नष्ट करीन; तुझी विशाल राज्याशा आणि पाण्डवांविषयी केलेले दुष्कर्मही.
9.33.52
किं कत्थितेन बहुना युध्यस्वाद्य मया सह ।
अद्य तेऽहं विनेष्यामि युद्धश्रद्धां वृकोदर ॥ ९.३३.५२ ॥
इतकी बढाई मारण्यात काय फायदा? आज माझ्याशी युद्ध कर. हे वृकोदरा, आज मी तुझी युद्धाची आवड नष्ट करीन.
9.33.53
किं न पश्यसि मां पाप गदायुद्धे व्यवस्थितम् ।
हिमवच्छिखराकारां प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥ ९.३३.५३ ॥
हे पापी, हिमालयाच्या शिखरासारखी मोठी गदा घेऊन गदायुद्धासाठी उभा असलेला मी तुला दिसत नाही का?
9.33.54
गदिनं कोऽद्य मां पाप हन्तुमुत्सहते रिपुः ।
न्यायतो युध्यमानश्च देवेष्वपि पुरन्दरः ॥ ९.३३.५४ ॥
हे पापी, गदाधारी अशा मला आज मारण्याचे धाडस कोणता शत्रू करील? न्यायाने युद्ध करणाऱ्या माझ्यावर देवांमध्ये पुरंदर (इंद्र) सुद्धा असे धाडस करणार नाही.
9.33.55
मा वृथा गर्ज कौन्तेय शारदाभ्रमिवाजलम् ।
दर्शयस्व बलं युद्धे यावन्नासून्निहन्मि ते ॥ ९.३३.५५ ॥
हे कौन्तेया, शरद्ऋतूतील पाण्याविना ढगासारखे व्यर्थ गर्जना करू नकोस. माझ्याकडून तुझे प्राण हरण होण्यापूर्वी युद्धात आपले बल दाखव.
9.33.56
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पाण्डवाः सहसृञ्जयाः ।
सर्वे सम्पूजयामासुस्तद्वचो विजिगीषवः ॥ ९.३३.५६ ॥
त्याचे ते बोल ऐकून विजयाची इच्छा असलेल्या पांडवांनी आणि सृंजयांनी सर्वांनी त्या बोलांचा गौरव केला.
9.33.57
उन्मत्तमिव मातङ्गं तलशब्देन मानवाः ।
भूयः संहर्षयामासू राजन्दुर्योधनं द्विषः ॥ ९.३३.५७ ॥
हे राजा, उन्मत्त हत्तीला टाळ्यांच्या आवाजाने चेतवावे तसे शत्रूंनी टाळ्या वाजवून दुर्योधनाला पुन्हा उत्साहित केले.
9.33.58
बृंहन्ति कुञ्जरास्तत्र हया हेषन्ति चासकृत् ।
शस्त्राणि सम्प्रदीप्यन्ते पाण्डवानां जयैषिणाम् ॥ ९.३३.५८ ॥
तिथे हत्ती चिंघाडत आहेत, घोडे वारंवार खिंकाळत आहेत; विजयाची इच्छा करणाऱ्या पांडवांची शस्त्रे चमकत आहेत.