ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.40.1
उषित्वा तत्र रामस्तु सम्पूज्याश्रमवासिनः ।
तथा मङ्कणके प्रीतिं शुभां चक्रे हलायुधः ॥ ९.४०.१ ॥
ସେଠାରେ ରହି, ଆଶ୍ରମବାସୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ହଳାୟୁଧ ରାମ ମଙ୍କଣକଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ପ୍ରୀତି ଦେଖାଇଲେ।
9.40.2
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यो रजनीं तामुपोष्य च ।
पूजितो मुनिसङ्खैश्च प्रातरुत्थाय लाङ्गली ॥ ९.४०.२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ରାତ୍ରି ଉପବାସ କରି, ମୁନିସମୂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଲାଙ୍ଗଲୀ ଗଲେ।
9.40.3
अनुज्ञाप्य मुनीन्सर्वान्स्पृष्ट्वा तोयं च भारत ।
प्रययौ त्वरितो रामस्तीर्थहेतोर्महाबलः ॥ ९.४०.३ ॥
ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ହେ ଭାରତ, ମହାବଳ ରାମ ତୀର୍ଥ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ।
9.40.4
ततस्त्वौशनसं तीर्थमाजगाम हलायुधः ।
कपालमोचनं नाम यत्र मुक्तो महामुनिः ॥ ९.४०.४ ॥
ତା'ପରେ ହଳାୟୁଧ ଔଶନସ ତୀର୍ଥକୁ ଆସିଲେ; ତାହାକୁ କପାଳମୋଚନ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ମହାମୁନି ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
9.40.5
महता शिरसा राजन्ग्रस्तजङ्घो महोदरः ।
राक्षसस्य महाराज रामक्षिप्तस्य वै पुरा ॥ ९.४०.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ମହାରାଜ, ପୂର୍ବେ ରାମ ଫିଙ୍ଗିଥିବା ସେହି ରାକ୍ଷସର, ଯାହାର ଜଙ୍ଘ ଧରାଯାଇଥିଲା ଓ ବୃହତ୍ ଉଦର ଥିଲା, ବୃହତ୍ ମସ୍ତକ (ସେଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା)।
9.40.6
तत्र पूर्वं तपस्तप्तं काव्येन सुमहात्मना ।
यत्रास्य नीतिरखिला प्रादुर्भूता महात्मनः।
यत्रस्थश्चिन्तयामास दैत्यदानवविग्रहम् ॥ ९.४०.६ ॥
ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା କାବ୍ୟ (ଶୁକ୍ର) ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା; ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇ ସେ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ସଂଘର୍ଷ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
9.40.7
तत्प्राप्य च बलो राजंस्तीर्थप्रवरमुत्तमम् ।
विधिवद्वै ददौ वित्तं ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ ९.४०.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି ବଳ ବିଧି ଅନୁସାରେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦେଲେ।
9.40.8
कपालमोचनं ब्रह्मन्कथं यत्र महामुनिः ।
मुक्तः कथं चास्य शिरो लग्नं केन च हेतुना ॥ ९.४०.८ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ସେଠାରେ କପାଳମୋଚନରେ ମହାମୁନି କିପରି ମୁକ୍ତ ହେଲେ? ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଲାଗିଗଲା?
9.40.9
पुरा वै दण्डकारण्ये राघवेण महात्मना ।
वसता राजशार्दूल राक्षसाञ्शमयिष्यता ॥ ९.४०.९ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ପୂର୍ବେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ରାଘବ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଥିବାବେଳେ...
9.40.10
जनस्थाने शिरश्छिन्नं राक्षसस्य दुरात्मनः ।
क्षुरेण शितधारेण तत्पणात महावने ॥ ९.४०.१० ॥
ଜନସ୍ଥାନରେ ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସର ମୁଣ୍ଡ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର କ୍ଷୁରରେ କଟାଯାଇଥିଲା; ସେହି ପଣ ଯୋଗୁଁ ସେହି ମହାବନରେ...
9.40.11
महोदरस्य तल्लग्नं जङ्घायां वै यदृच्छया ।
वने विचरतो राजन्नस्थि भित्त्वाऽस्फुरत्तदा ॥ ९.४०.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ମହୋଦରଙ୍କ ଜଙ୍ଘରେ ଯଦୃଚ୍ଛାକ୍ରମେ ଲାଗିଗଲା; ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ହାଡ଼ ଭେଦ କରି ସେତେବେଳେ ତାହା ସ୍ପନ୍ଦିତ ହେଲା।
9.40.12
स तेन लग्नेन तदा द्विजातिर्न शशाक ह ।
अभिगन्तुं महाप्राज्ञस्तीर्थान्यायतनानि च ॥ ९.४०.१२ ॥
ସେହି ଲାଗିଥିବା ବସ୍ତୁ ଯୋଗୁଁ ସେହି ଦ୍ୱିଜାତି, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସେତେବେଳେ ତୀର୍ଥ ଓ ଆୟତନରେ ଯାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
9.40.13
स पूतिना विस्रवता वेदनार्तो महामुनिः ।
जगाम् सर्वतीर्थानि पृथिव्यां चेति नः श्रुतम् ॥ ९.४०.१३ ॥
ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ କ୍ଷରଣର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ମହାମୁନି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ, ଏହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
9.40.14
स गत्वा सरितः सर्वाः समुद्रांश्च महातपाः ।
कथयामास तत्सर्वमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ९.४०.१४ ॥
ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେସବୁ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
9.40.15
आप्लुत्य सर्वतीर्थेषु न च मोक्षमवाप्तवान् ।
स तु शुश्राव विप्रेन्द्रो मुनीनां वचनं महत् ॥ ९.४०.१५ ॥
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମଧ୍ୟ ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇନଥିଲେ। ତେବେ ସେହି ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନଙ୍କର ମହାନ୍ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ।
9.40.16
सरस्वत्यास्तीर्थवरं ख्यातमौशनसं तदा ।
सर्वपापप्रशमनं सिद्धिक्षेत्रमनुत्तमम् ॥ ९.४०.१६ ॥
ସରସ୍ୱତୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ, ଉଶନସଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ — ତାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଶମନ କରୁଥିବା, ଅନୁପମ ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ର।
9.40.17
स तु गत्वा ततस्तत्र तीर्थमौशनसं द्विजः ॥ ९.४०.१७ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜ ସେଠାରୁ ଯାଇ ଉଶନସଙ୍କ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
9.40.18
तत औशनसे तीर्थे तस्योपस्पृशतस्तदा ।
… च्छरश्चरणं मुक्त्वा पपातान्तर्जले तदा ॥ ९.४०.१८ ॥
ତା'ପରେ ଉଶନସଙ୍କ ସେହି ତୀର୍ଥରେ, ସେ ଆଚମନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, … (ପାଠର ଫାଙ୍କ) … ଚରଣ ଛାଡ଼ି ସେହିକ୍ଷଣି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।
9.40.19
विमुक्तस्तेन शिरसा परं सुखमवाप ह ।
स चाप्यन्तर्जले मूर्धा जगामादर्शनं विभो ॥ ९.४०.१९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମସ୍ତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପରମ ସୁଖ ପାଇଲା। ହେ ବିଭୋ, ସେହି ମସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଭିତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
9.40.20
ततः स विरुजो राजन्पूतात्मा वीतकल्मषः ।
आजगामाश्रमं प्रीतः कृतकृत्यो महोदरः ॥ ९.४०.२० ॥
ତା'ପରେ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାମୁକ୍ତ, ପବିତ୍ରାତ୍ମା, ପାପରହିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ମହୋଦର ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲା।
9.40.21
सोऽथ गत्वाऽऽश्रमं पुण्यं विप्रमुक्तो महातपाः ।
कथयामास तत्सर्वमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ९.४०.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ, ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଭାବିତାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସବୁ କହିଲା।
9.40.22
ते श्रुत्वा वचनं तस्य ततस्तीर्थस्य मानद ।
कपालमोचनमिति नाम चक्रुः समागताः ॥ ९.४०.२२ ॥
ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ହେ ମାନଦ, ସେଠାରେ ସମବେତ ଋଷିମାନେ ସେହି ତୀର୍ଥର ନାମ 'କପାଳମୋଚନ' ରଖିଲେ।
9.40.23
स चापि तीर्थप्रवरं पुनर्गत्वा महानृषिः ।
पीत्वा पयःसुविपुलं सिद्धिमायात्तदा मुनिः ॥ ९.४०.२३ ॥
ସେହି ମହର୍ଷି ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ପାନ କରି ସେହି ସମୟରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
9.40.24
तत्र दत्त्वा बहून्देयान्विप्रान्सम्पूज्य माधवः ।
जगाम तत्र राजेन्द्र उशङ्गोराश्रमं तदा ॥ ९.४०.२४ ॥
ସେଠାରେ ବହୁ ଦାନ ଦେଇ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମାଧବ ସେତେବେଳେ ଉଶଙ୍ଗୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
9.40.25
यत्र तप्तं तपो घोरमार्ष्टिषेणेन भारत ।
ब्राह्मण्यं लब्धवान्यत्र विश्वामित्रो महामुनिः ॥ ९.४०.२५ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ସେଠାରେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ହିଁ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।
9.40.26
सर्वकामसमृद्धं च तदाश्रमपदं महत् ।
मुनिभिर्ब्राह्मणैश्चैव सेवितं सर्वदा विभो ॥ ९.४०.२६ ॥
ସେହି ମହାନ ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା; ହେ ପ୍ରଭୋ, ତାହା ସର୍ବଦା ମୁନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉଥିଲା।
9.40.27
ततो हलधरः श्रीमान्ब्राह्मणैः परिवारितः ।
जगाम तत्र राजेन्द्र उशङ्गुस्तनुमत्यजत् ॥ ९.४०.२७ ॥
ତା'ପରେ ଶ୍ରୀମାନ ହଳଧର (ବଳରାମ) ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠାରେ ଉଶଙ୍ଗୁ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
9.40.28
उशङ्गुर्ब्राह्मणो वृद्धस्तपोनित्यश्च भारत ।
देहन्यासे कृतमना विचिन्त्य बहुधा तदा ॥ ९.४०.२८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଶଙ୍ଗୁ ବୃଦ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବଦା ତପସ୍ୟାରେ ନିରତ ଥିଲେ; ହେ ଭରତବଂଶଧର, ସେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଚିନ୍ତା କରି ଦେହତ୍ୟାଗର ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
9.40.29
ततः सर्वानुपादाय तनयान्वै महातपाः ।
उशङ्गुरब्रवीत्तत्र नयध्वं मां पृथूदकम् ॥ ९.४०.२९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ଉଶଙ୍ଗୁ ନିଜର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସେଠାରେ କହିଲେ, "ମୋତେ ପୃଥୂଦକକୁ ନିଅ।"
9.40.30
विज्ञायातीतवयसमुशङ्गुं ते तपोधनाः ।
तं च तीर्थमपानिन्युः सरस्वत्यास्तपोधनम् ॥ ९.४०.३० ॥
ଉଶଙ୍ଗୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି ଜାଣି, ସେହି ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସରସ୍ୱତୀର ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଗଲେ।
9.40.31
स तैः पुत्रैस्तदा धीमानानीतो वै सरस्वतीम् ।
पुण्यां तीर्थशतोपेतां विप्रसङ्घैर्निषेविताम् ॥ ९.४०.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଶହେ ତୀର୍ଥରେ ଯୁକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣସମୂହ ସେବିତ ପୁଣ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ।
9.40.32
स तत्र विधिना राजन्नाप्लुत्य सुमहातपाः ।
ज्ञात्वा तीर्थगुणांश्चैव प्राहेदमृषिसत्तमः।
सुप्रीतः पुरुषव्याघ्र सर्वान्पुत्रानुपासतः ॥ ९.४०.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ତୀର୍ଥର ଗୁଣ ଜାଣି ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ନିଜ ସେବାରତ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
9.40.33
सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् ।
पृथूदके जप्यपरो नैनं श्वो मरणं तपेत् ॥ ९.४०.३३ ॥
ସରସ୍ୱତୀର ଉତ୍ତର ତୀରରେ, ପୃଥୂଦକରେ ଜପରେ ନିରତ ହୋଇ ଯିଏ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ, ତାକୁ ଆସନ୍ତା କାଲି ମୃତ୍ୟୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ ନାହିଁ।
9.40.34
इत्युक्त्वा स्वां तनुं त्यक्त्वा प्रपेदे वैष्णवं पदम् ।
तत्राप्लुत्य स धर्मात्मा उपस्पृश्य हलायुधः।
दत्त्वा चैव बूहून्देयान्विप्राणां विप्रवत्सलः ॥ ९.४०.३४ ॥
ଏହା କହି ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଆଚମନ କରି, ଧର୍ମାତ୍ମା ହଳାୟୁଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବହୁ ଦାନ ଦେଇ...
9.40.35
ससर्ज यत्र भगवाँल्लोकाँल्लोकपितामहः ॥ ९.४०.३५ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଲୋକପିତାମହ ଲୋକସମୂହ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
9.40.36
यत्रार्ष्टिषेणः कौरव्य ब्राह्मण्यं संशितव्रतः ।
तपसा महता राजन्प्राप्तवानृषिसत्तमः ॥ ९.४०.३६ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଯେଉଁଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ମହାତପସ୍ୟାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ, ସେହି ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
9.40.37
सिन्धुद्वीपश्च राजर्षिर्देवापिश्च महातपाः ।
ब्राह्मण्यं लब्धवान्यत्र विश्वामित्रस्तथा मुनिः ॥ ९.४०.३७ ॥
ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ଓ ମହାତପସ୍ୱୀ ରାଜର୍ଷି ଦେବାପି ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ସେହିପରି ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
9.40.38
महातपस्वीं भगवानुग्रतेजा महातपाः ।
तत्राजगाम बलवान्बलभद्रः प्रतापवान् ॥ ९.४०.३८ ॥
ମହାତପସ୍ୱୀ, ଭଗବାନ, ଉଗ୍ରତେଜା ଓ ମହାତପା ବଳବାନ ପ୍ରତାପୀ ବଳଭଦ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।