మహాభారతం · అధ్యాయం 9.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.40.1
उषित्वा तत्र रामस्तु सम्पूज्याश्रमवासिनः ।
तथा मङ्कणके प्रीतिं शुभां चक्रे हलायुधः ॥ ९.४०.१ ॥
అక్కడ నివసించి, ఆశ్రమవాసులను గౌరవించి, హలాయుధుడైన రాముడు మంకణకునిపట్ల కూడా శుభకరమైన ప్రీతిని చూపాడు.
9.40.2
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यो रजनीं तामुपोष्य च ।
पूजितो मुनिसङ्खैश्च प्रातरुत्थाय लाङ्गली ॥ ९.४०.२ ॥
బ్రాహ్మణులకు దానం ఇచ్చి, ఆ రాత్రి ఉపవాసముండి, మునిసమూహాలచే గౌరవించబడి, ఉదయం లేచి లాంగలీ బయలుదేరాడు.
9.40.3
अनुज्ञाप्य मुनीन्सर्वान्स्पृष्ट्वा तोयं च भारत ।
प्रययौ त्वरितो रामस्तीर्थहेतोर्महाबलः ॥ ९.४०.३ ॥
మునులందరికీ వీడ్కోలు చెప్పి, నీటిని తాకి, భారతా, మహాబలుడైన రాముడు తీర్థం కోసం త్వరగా బయలుదేరాడు.
9.40.4
ततस्त्वौशनसं तीर्थमाजगाम हलायुधः ।
कपालमोचनं नाम यत्र मुक्तो महामुनिः ॥ ९.४०.४ ॥
అప్పుడు హలాయుధుడు ఔశనస తీర్థానికి వచ్చాడు; దానిని కపాలమోచనం అంటారు, అక్కడ మహామునికి విముక్తి లభించింది.
9.40.5
महता शिरसा राजन्ग्रस्तजङ्घो महोदरः ।
राक्षसस्य महाराज रामक्षिप्तस्य वै पुरा ॥ ९.४०.५ ॥
ఓ రాజా, ఓ మహారాజా, పూర్వం రాముడు విసిరివేసిన ఆ రాక్షసుని, పిక్కలు పట్టుకున్న పెద్ద కడుపు గల వానిది, పెద్ద తల అక్కడ ఉంది.
9.40.6
तत्र पूर्वं तपस्तप्तं काव्येन सुमहात्मना ।
यत्रास्य नीतिरखिला प्रादुर्भूता महात्मनः।
यत्रस्थश्चिन्तयामास दैत्यदानवविग्रहम् ॥ ९.४०.६ ॥
అక్కడ పూర్వం మహాత్ముడైన కావ్యుడు (శుక్రుడు) తపస్సు చేశాడు; అక్కడ ఆ మహాత్ముని సంపూర్ణ నీతి ఉదయించింది; అక్కడే నిలిచి అతను దైత్య దానవ యుద్ధం గురించి ఆలోచించాడు.
9.40.7
तत्प्राप्य च बलो राजंस्तीर्थप्रवरमुत्तमम् ।
विधिवद्वै ददौ वित्तं ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ ९.४०.७ ॥
రాజా, ఆ ఉత్తమమైన తీర్థాన్ని చేరుకుని బలుడు విధిప్రకారం మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులకు ధనాన్ని ఇచ్చాడు.
9.40.8
कपालमोचनं ब्रह्मन्कथं यत्र महामुनिः ।
मुक्तः कथं चास्य शिरो लग्नं केन च हेतुना ॥ ९.४०.८ ॥
బ్రహ్మన్, అక్కడ కపాలమోచనంలో మహామునికి ఎలా విముక్తి కలిగింది? ఆయన తల ఏ కారణంగా అతుక్కుపోయింది?
9.40.9
पुरा वै दण्डकारण्ये राघवेण महात्मना ।
वसता राजशार्दूल राक्षसाञ्शमयिष्यता ॥ ९.४०.९ ॥
రాజశార్దూలా, పూర్వం దండకారణ్యంలో నివసిస్తూ, రాక్షసులను అణచబోతున్న మహాత్ముడైన రాఘవుడు...
9.40.10
जनस्थाने शिरश्छिन्नं राक्षसस्य दुरात्मनः ।
क्षुरेण शितधारेण तत्पणात महावने ॥ ९.४०.१० ॥
జనస్థానంలో దుష్టుడైన ఆ రాక్షసుని తల వాడి అంచుగల క్షురంతో నరికివేయబడింది; ఆ పందెం కారణంగా ఆ మహావనంలో...
9.40.11
महोदरस्य तल्लग्नं जङ्घायां वै यदृच्छया ।
वने विचरतो राजन्नस्थि भित्त्वाऽस्फुरत्तदा ॥ ९.४०.११ ॥
రాజా, అది మహోదరుని తొడకు యాదృచ్ఛికంగా అతుక్కుపోయింది; అడవిలో తిరుగుతుండగా ఎముకను చీల్చి అప్పుడు అది కొట్టుకోసాగింది.
9.40.12
स तेन लग्नेन तदा द्विजातिर्न शशाक ह ।
अभिगन्तुं महाप्राज्ञस्तीर्थान्यायतनानि च ॥ ९.४०.१२ ॥
ఆ అతుక్కుపోయిన దాని వల్ల ఆ ద్విజుడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, అప్పుడు తీర్థాలకు, ఆయతనాలకు వెళ్లలేకపోయాడు.
9.40.13
स पूतिना विस्रवता वेदनार्तो महामुनिः ।
जगाम् सर्वतीर्थानि पृथिव्यां चेति नः श्रुतम् ॥ ९.४०.१३ ॥
దుర్వాసనతో కారుతున్న గాయంతో బాధపడిన ఆ మహాముని భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలకు వెళ్లాడని మేము విన్నాము.
9.40.14
स गत्वा सरितः सर्वाः समुद्रांश्च महातपाः ।
कथयामास तत्सर्वमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ९.४०.१४ ॥
ఆ మహాతపస్వి అన్ని నదులకు, సముద్రాలకు వెళ్లి, అదంతా పవిత్రాత్ములైన ఋషులకు చెప్పాడు.
9.40.15
आप्लुत्य सर्वतीर्थेषु न च मोक्षमवाप्तवान् ।
स तु शुश्राव विप्रेन्द्रो मुनीनां वचनं महत् ॥ ९.४०.१५ ॥
అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసినా అతనికి మోక్షం లభించలేదు. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణోత్తముడు మునుల గొప్ప మాటను విన్నాడు.
9.40.16
सरस्वत्यास्तीर्थवरं ख्यातमौशनसं तदा ।
सर्वपापप्रशमनं सिद्धिक्षेत्रमनुत्तमम् ॥ ९.४०.१६ ॥
సరస్వతి యొక్క శ్రేష్ఠ తీర్థం, ఉశనసుని ప్రసిద్ధ తీర్థం — అది అన్ని పాపాలను నశింపజేసే, అనుపమమైన సిద్ధిక్షేత్రం.
9.40.17
स तु गत्वा ततस्तत्र तीर्थमौशनसं द्विजः ॥ ९.४०.१७ ॥
అప్పుడు ఆ ద్విజుడు అక్కడినుండి వెళ్లి, ఉశనసుని ఆ తీర్థానికి చేరుకున్నాడు.
9.40.18
तत औशनसे तीर्थे तस्योपस्पृशतस्तदा ।
… च्छरश्चरणं मुक्त्वा पपातान्तर्जले तदा ॥ ९.४०.१८ ॥
అప్పుడు ఉశనసుని ఆ తీర్థంలో, అతడు ఆచమనం చేస్తుండగా, … (పాఠంలో ఖాళీ) … కాలును వదిలి, అప్పుడే నీటిలో పడిపోయింది.
9.40.19
विमुक्तस्तेन शिरसा परं सुखमवाप ह ।
स चाप्यन्तर्जले मूर्धा जगामादर्शनं विभो ॥ ९.४०.१९ ॥
అతని వల్ల తల నుండి విముక్తుడై అతను పరమ సుఖాన్ని పొందాడు. ఓ విభూ, ఆ తలా నీటి లోపల అదృశ్యమైపోయింది.
9.40.20
ततः स विरुजो राजन्पूतात्मा वीतकल्मषः ।
आजगामाश्रमं प्रीतः कृतकृत्यो महोदरः ॥ ९.४०.२० ॥
అప్పుడు అతడు బాధ లేనివాడై, పవిత్రాత్ముడై, పాపరహితుడై, సంతోషంతో, కృతకృత్యుడై మహోదరుడు ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు.
9.40.21
सोऽथ गत्वाऽऽश्रमं पुण्यं विप्रमुक्तो महातपाः ।
कथयामास तत्सर्वमृषीणां भावितात्मनाम् ॥ ९.४०.२१ ॥
అప్పుడు ఆ మహాతపస్వి, విముక్తుడై, ఆ పుణ్య ఆశ్రమానికి వెళ్లి, భావితాత్ములైన ఋషులకు అంతా చెప్పాడు.
9.40.22
ते श्रुत्वा वचनं तस्य ततस्तीर्थस्य मानद ।
कपालमोचनमिति नाम चक्रुः समागताः ॥ ९.४०.२२ ॥
అతని మాటలు విని, ఓ మానదా, అక్కడ సమావేశమైన ఋషులు ఆ తీర్థానికి 'కపాలమోచనం' అని పేరు పెట్టారు.
9.40.23
स चापि तीर्थप्रवरं पुनर्गत्वा महानृषिः ।
पीत्वा पयःसुविपुलं सिद्धिमायात्तदा मुनिः ॥ ९.४०.२३ ॥
ఆ మహర్షి కూడా మళ్లీ ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థానికి వెళ్లి, ఎక్కువ నీరు త్రాగి, అప్పుడే సిద్ధిని పొందాడు.
9.40.24
तत्र दत्त्वा बहून्देयान्विप्रान्सम्पूज्य माधवः ।
जगाम तत्र राजेन्द्र उशङ्गोराश्रमं तदा ॥ ९.४०.२४ ॥
అక్కడ బహుదానాలు చేసి, బ్రాహ్మణులను సత్కరించి, ఓ రాజేంద్రా, మాధవుడు అప్పుడు ఉశంగుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
9.40.25
यत्र तप्तं तपो घोरमार्ष्टिषेणेन भारत ।
ब्राह्मण्यं लब्धवान्यत्र विश्वामित्रो महामुनिः ॥ ९.४०.२५ ॥
భరతవంశీయుడా, అక్కడ ఆర్ష్టిషేణుడు ఘోర తపస్సు చేశాడు; అక్కడే మహాముని విశ్వామిత్రుడు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు.
9.40.26
सर्वकामसमृद्धं च तदाश्रमपदं महत् ।
मुनिभिर्ब्राह्मणैश्चैव सेवितं सर्वदा विभो ॥ ९.४०.२६ ॥
ఆ మహా ఆశ్రమ ప్రదేశం సమస్త కోరికలతో నిండి ఉండేది; ఓ ప్రభూ, అది ఎల్లప్పుడూ మునులు, బ్రాహ్మణులు సేవించే స్థలంగా ఉండేది.
9.40.27
ततो हलधरः श्रीमान्ब्राह्मणैः परिवारितः ।
जगाम तत्र राजेन्द्र उशङ्गुस्तनुमत्यजत् ॥ ९.४०.२७ ॥
అప్పుడు శ్రీమంతుడైన హలధరుడు (బలరాముడు) బ్రాహ్మణులతో చుట్టబడి అక్కడికి వెళ్ళాడు; ఓ రాజేంద్రా, అక్కడే ఉశంగుడు తన శరీరాన్ని విడిచాడు.
9.40.28
उशङ्गुर्ब्राह्मणो वृद्धस्तपोनित्यश्च भारत ।
देहन्यासे कृतमना विचिन्त्य बहुधा तदा ॥ ९.४०.२८ ॥
బ్రాహ్మణుడైన ఉశంగుడు వృద్ధుడు, నిత్యం తపస్సులో నిమగ్నుడు; ఓ భరతవంశీయుడా, అతడు అనేక విధాలుగా ఆలోచించి శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.
9.40.29
ततः सर्वानुपादाय तनयान्वै महातपाः ।
उशङ्गुरब्रवीत्तत्र नयध्वं मां पृथूदकम् ॥ ९.४०.२९ ॥
అప్పుడు ఆ మహాతపస్వి ఉశంగుడు తన కుమారులందరినీ దగ్గరకు పిలిచి అక్కడే చెప్పాడు: "నన్ను పృథూదకానికి తీసుకెళ్లండి."
9.40.30
विज्ञायातीतवयसमुशङ्गुं ते तपोधनाः ।
तं च तीर्थमपानिन्युः सरस्वत्यास्तपोधनम् ॥ ९.४०.३० ॥
ఉశంగుడు వృద్ధుడైపోయాడని తెలుసుకుని, ఆ తపోధనులు ఆ తపోధనుడిని సరస్వతి తీర్థానికి తీసుకెళ్లారు.
9.40.31
स तैः पुत्रैस्तदा धीमानानीतो वै सरस्वतीम् ।
पुण्यां तीर्थशतोपेतां विप्रसङ्घैर्निषेविताम् ॥ ९.४०.३१ ॥
అప్పుడు ఆ జ్ఞానవంతుడిని అతని కుమారులు వందలాది తీర్థాలతో కూడినదీ, బ్రాహ్మణ సమూహాలచే సేవించబడినదీ అయిన పవిత్ర సరస్వతి వద్దకు తీసుకువెళ్లారు.
9.40.32
स तत्र विधिना राजन्नाप्लुत्य सुमहातपाः ।
ज्ञात्वा तीर्थगुणांश्चैव प्राहेदमृषिसत्तमः।
सुप्रीतः पुरुषव्याघ्र सर्वान्पुत्रानुपासतः ॥ ९.४०.३२ ॥
రాజా, అక్కడ విధిప్రకారం స్నానం చేసి, తీర్థ గుణాలను తెలుసుకొని, ఆ మహాతపస్వి శ్రేష్ఠ ఋషి అత్యంత సంతోషంతో, పురుషవ్యాఘ్రుడా, తనను సేవించిన కుమారులందరితో ఇలా అన్నాడు.
9.40.33
सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् ।
पृथूदके जप्यपरो नैनं श्वो मरणं तपेत् ॥ ९.४०.३३ ॥
సరస్వతి ఉత్తర తీరంలో, పృథూదకంలో జపంలో నిమగ్నుడై తన శరీరాన్ని త్యజించేవాడిని మరుసటి రోజు మరణం బాధించదు.
9.40.34
इत्युक्त्वा स्वां तनुं त्यक्त्वा प्रपेदे वैष्णवं पदम् ।
तत्राप्लुत्य स धर्मात्मा उपस्पृश्य हलायुधः।
दत्त्वा चैव बूहून्देयान्विप्राणां विप्रवत्सलः ॥ ९.४०.३४ ॥
ఇలా చెప్పి తన శరీరాన్ని త్యజించి వైష్ణవ స్థానాన్ని పొందాడు. అక్కడ స్నానం చేసి, ఆచమనం చేసి, ధర్మాత్ముడైన హలాయుధుడు, బ్రాహ్మణ ప్రియుడు, బ్రాహ్మణులకు అనేక దానాలిచ్చి...
9.40.35
ससर्ज यत्र भगवाँल्लोकाँल्लोकपितामहः ॥ ९.४०.३५ ॥
ఎక్కడ భగవంతుడైన లోకపితామహుడు లోకాలను సృష్టించాడో.
9.40.36
यत्रार्ष्टिषेणः कौरव्य ब्राह्मण्यं संशितव्रतः ।
तपसा महता राजन्प्राप्तवानृषिसत्तमः ॥ ९.४०.३६ ॥
కౌరవ్యా, కఠిన వ్రతాలు కలిగిన ఆర్ష్టిషేణుడు ఎక్కడ, రాజా, మహా తపస్సుతో బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడో, ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుడు.
9.40.37
सिन्धुद्वीपश्च राजर्षिर्देवापिश्च महातपाः ।
ब्राह्मण्यं लब्धवान्यत्र विश्वामित्रस्तथा मुनिः ॥ ९.४०.३७ ॥
సింధుద్వీపుడు, మహాతపస్వి రాజర్షి దేవాపి కూడా అక్కడే బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు; అలాగే ముని విశ్వామిత్రుడు కూడా అక్కడే బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు.
9.40.38
महातपस्वीं भगवानुग्रतेजा महातपाः ।
तत्राजगाम बलवान्बलभद्रः प्रतापवान् ॥ ९.४०.३८ ॥
మహాతపస్వి, భగవంతుడు, ఉగ్రతేజస్వి, మహాతపస్వి అయిన బలవంతుడు, ప్రతాపవంతుడైన బలభద్రుడు అక్కడికి వచ్చాడు.