মহাভারত · অধ্যায় 9.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.46.1
ततोऽभिषेकसम्भारान्सर्वान्सम्भृत्य शास्त्रतः ।
बृहस्पतिः समिद्धेऽग्नौ जुहावाग्निं यथाविधि ॥ ९.४६.१ ॥
অতঃপর শাস্ত্রানুসারে অভিষেকের সমস্ত উপকরণ সংগ্রহ করে বৃহস্পতি প্রজ্বলিত অগ্নিতে যথাবিধি আহুতি দিলেন।
9.46.2
ततो हिमवता दत्ते मणिप्रवरशोभिते ।
दिव्यरत्नाचिते पुण्ये निषण्णं परमासने ॥ ९.४६.२ ॥
অতঃপর হিমালয়ের দেওয়া, শ্রেষ্ঠ মণিতে শোভিত, দিব্য রত্নখচিত পবিত্র পরমাসনে তিনি উপবিষ্ট হলেন।
9.46.3
सर्वमङ्गलसम्भारैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ।
आभिषेचनिकं द्रव्यं गृहीत्वा देवतागणाः ॥ ९.४६.३ ॥
সমস্ত মঙ্গল উপকরণ নিয়ে, বিধি ও মন্ত্রসহ প্রস্তুত অভিষেকের দ্রব্য গ্রহণ করে দেবগণ (আগমন করলেন)।
9.46.4
इन्द्राविष्णू महावीर्यौ सूर्योचन्द्रमसौ तथा ।
धाता चैव विधाता च तथा चैवानिलानलौ ॥ ९.४६.४ ॥
মহাবীর্যশালী ইন্দ্র ও বিষ্ণু, সূর্য ও চন্দ্র, ধাতা ও বিধাতা, এবং বায়ু ও অগ্নি (এলেন)।
9.46.5
पूष्णा भगेनार्यम्णा च अंशेन च विवस्वतां ।
रुद्रश्च सहितो धीमान्मित्रेण वरुणेन च ॥ ९.४६.५ ॥
পূষা, ভগ, অর্যমা, বিবস্বানের পুত্রদের মধ্যে অংশ, এবং বুদ্ধিমান রুদ্র, মিত্র ও বরুণের সঙ্গে (এলেন)।
9.46.6
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभुः ।
विश्वैर्देवैर्मरुद्भिश्च साध्यैश्च पितृभिः सह ॥ ९.४६.६ ॥
রুদ্র, বসু, আদিত্য ও অশ্বিনীকুমারদ্বয়ে পরিবৃত প্রভু; বিশ্বদেব, মরুৎ, সাধ্য ও পিতৃগণের সঙ্গে (এলেন)।
9.46.7
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च यक्षराक्षसपन्नगैः ।
देवर्षिभिरसङ्ख्यातैस्तथा ब्रह्मर्षिभिस्तथा ॥ ९.४६.७ ॥
গন্ধর্ব, অপ্সরা, যক্ষ, রাক্ষস ও পন্নগগণ, অসংখ্য দেবর্ষি এবং তেমনই ব্রহ্মর্ষিগণ তাঁকে ঘিরে ছিলেন।
9.46.8
वैखानसैर्वालखिल्यैर्वाय्वाहारैर्मरीचिपैः ।
भृगुभिश्चाङ्गिरोभिश्च यतिभिश्च महात्मभिः ॥ ९.४६.८ ॥
বৈখানস, বালখিল্য, বায়ুভোজী, মরীচিপ, ভৃগু, অঙ্গিরা, যতি ও মহাত্মাগণ তাঁকে ঘিরে ছিলেন।
9.46.9
सर्वैर्विद्याधरैः पुण्यैर्योगसिद्धैस्तथा वृतः ।
पितामहः पुलस्त्यश्च पुलहश्च महातपाः ॥ ९.४६.९ ॥
সমস্ত বিদ্যাধর, পুণ্যাত্মা ও যোগসিদ্ধগণ পরিবেষ্টিত হয়ে, পিতামহ, পুলস্ত্য এবং মহাতপা পুলহ (সেখানে ছিলেন)।
9.46.10
अङ्गिराः कश्यपोऽत्रिश्च मरीचिर्भृगुरेव च ।
क्रतुर्हरिः प्रचेताश्च मनुर्दक्षस्तथैव च ॥ ९.४६.१० ॥
অঙ্গিরা, কশ্যপ, অত্রি, মরীচি, ভৃগু, ক্রতু, হরি, প্রচেতা, মনু ও দক্ষও তেমনই (সেখানে ছিলেন)।
9.46.11
ऋतवश्च ग्रहाश्चैव ज्योतींषि च विशाम्पते ।
मूर्तिमत्यश्च सरितो वेदाश्चैव सनातनाः ॥ ९.४६.११ ॥
ঋতুসমূহ, গ্রহগণ, জ্যোতিষ্কসমূহও, হে বিশাম্পতি; মূর্তিমতী নদীসমূহ ও সনাতন বেদসমূহ (সেখানে ছিল)।
9.46.12
समुद्राश्च हदाश्चैव तीर्थानि विविधानि च ।
पृथिवी द्यौर्दिशश्चैव पादपाश्च जनाधिप ॥ ९.४६.१२ ॥
সমুদ্র ও হ্রদসমূহ, এবং বিবিধ তীর্থও; পৃথিবী, আকাশ, দিকসমূহ ও বৃক্ষসমূহও, হে জনাধিপ।
9.46.13
अदितिर्देवमाता च हीः श्रीः स्वाहा सरस्वती ।
उमा शची सिनीवाली तथैवानुमतिः कुहूः ॥ ९.४६.१३ ॥
অদিতি, দেবমাতা, হ্রী, শ্রী, স্বাহা, সরস্বতী, উমা, শচী, সিনীবালী, তেমনই অনুমতি ও কুহূ।
9.46.14
राका च धिषणा चैव पत्न्यश्चान्या दिवौकसाम् ।
हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेरुश्चानेकशृङ्गवान् ॥ ९.४६.१४ ॥
রাকা ও ধিষণা, এবং দেবতাদের অন্যান্য পত্নী; হিমালয় ও বিন্ধ্য, এবং বহু শৃঙ্গযুক্ত মেরু।
9.46.15
ऐरावतः सानुचरः कलाः काष्ठास्तथैव च ।
मासार्धमासा ऋतवस्तथा रात्र्यहनी नृप ॥ ९.४६.१५ ॥
অনুচরদের সঙ্গে ঐরাবত, কলা ও কাষ্ঠা, তেমনই মাস, পক্ষ, ঋতু, রাত্রি ও দিন, হে নৃপ।
9.46.16
उच्चैः श्रवा हयश्रेष्ठो नागराजश्च वासुकिः ।
अरुणो गरुडश्चैव वृक्षाश्चौषधिभिः सह ॥ ९.४६.१६ ॥
অশ্বশ্রেষ্ঠ উচ্চৈঃশ্রবা, নাগরাজ বাসুকি, অরুণ ও গরুড়, এবং বৃক্ষ ও ওষধিসহ।
9.46.17
धर्मश्च भगवान्देवः समाजग्मुर्हि सङ्गताः ।
कालो यमश्च मृत्युश्च यमस्यानुचराश्च ये ॥ ९.४६.१७ ॥
ভগবান ধর্মদেবও এলেন; সকলে একত্র হয়ে এলেন; কাল, যম, মৃত্যু, এবং যমের যে অনুচরেরা ছিল।
9.46.18
बहुलत्वाच्च नोक्ता ये विविधा देवतागणाः ।
ते कुमाराभिषेकार्षं समाजग्मुस्ततस्ततः ॥ ९.४६.१८ ॥
বহুত্বের কারণে যে বিবিধ দেবগণের নাম উল্লেখ করা হয়নি, তাঁরাও কুমারের অভিষেকের জন্য এখান-ওখান থেকে সমবেত হলেন।
9.46.19
जगृहुस्ते तदा राजन्सर्वं एव दिवौकसः ।
आभिषेचनिकं भाण्डं मङ्गलानि च सर्वशः ॥ ९.४६.१९ ॥
হে রাজন, তখন সেই স্বর্গবাসী দেবতারা সবকিছুই নিলেন — অভিষেকের পাত্র ও সব মঙ্গলদ্রব্য।
9.46.20
दिव्यसम्भारसंयुक्तैः कलशैः काञ्चनैर्नृप ।
सारस्वताभिः पुण्याभिरद्भिस्ताभिरलङ्कृतम् ॥ ९.४६.२० ॥
হে নৃপ, দিব্য উপকরণপূর্ণ সোনার কলসে এবং সরস্বতীর সেই পবিত্র জলে তা সজ্জিত ছিল।
9.46.21
अभ्यषिञ्चन्कुमारं वै सम्प्रहृष्टा दिवौकसः ।
सैनापत्ये महात्मानमसुराणां भयङ्करम् ॥ ९.४६.२१ ॥
অত্যন্ত আনন্দিত স্বর্গবাসী দেবতারা কুমারকে অভিষেক করলেন — অসুরদের ভয়ংকর সেই মহাত্মাকে সেনাপতিত্বে।
9.46.22
पुरा यथा महाराज वरुणं वै जलेश्वरम् ।
तथाऽभ्यषिञ्चद्भगवान्सर्वलोकपितामहः ॥ ९.४६.२२ ॥
হে মহারাজ, পূর্বে যেমন জলেশ্বর বরুণকে অভিষেক করা হয়েছিল, তেমনি সর্বলোক-পিতামহ ভগবান তাঁকে অভিষেক করেছিলেন।
9.46.23
कश्यपश्च महातेजा ये चान्ये सोककीर्तिताः ।
तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो बलिनो वातरंहसः ॥ ९.४६.२३ ॥
মহাতেজা কশ্যপ এবং লোকবিখ্যাত অন্যেরাও; ব্রহ্মা প্রীত হয়ে তাঁকে বায়ুবেগের বলশালীদের দান করলেন।
9.46.24
कामवीर्यधरान्सिद्धान्महापारिषदान्प्रभुः ।
नन्दिसेनं लोहिताक्षं घण्टाकार्णं च सम्मतम् ॥ ९.४६.२४ ॥
প্রভু ইচ্ছানুযায়ী বীর্যধারী সিদ্ধদের, মহা পারিষদদের, নন্দিসেন, লোহিতাক্ষ ও সম্মানিত ঘণ্টাকর্ণকে তাঁকে দান করলেন।
9.46.25
चतुर्थमस्यानुचरं ख्यातं कुमुदमालिनम् ।
तत्र स्थाणुर्महातेजा महापारिषदं प्रभुः ॥ ९.४६.२५ ॥
তাঁর চতুর্থ অনুচর খ্যাত কুমুদমালিন। সেখানে মহাতেজা স্থাণু, প্রভু, মহাপারিষদকে (দিলেন)।
9.46.26
मायाशतधरं कामं कामवीर्यबलान्वितम् ।
ददौ स्कन्दाय राजेन्द्र सुरारिविनिबर्हणम् ॥ ९.४६.२६ ॥
শত মায়াধারী, কামবীর্যবলযুক্ত কামদেবকে, হে রাজেন্দ্র, দেবশত্রুবিনাশক স্কন্দকে তিনি দান করলেন।
9.46.27
सहि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम् ।
जघान दोर्भ्यां सङ्क्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश ॥ ९.४६.२७ ॥
দেবাসুর যুদ্ধে ক্রুদ্ধ হয়ে তিনি ভয়ংকর কর্মা দৈত্যদের চৌদ্দ প্রযুত দুই বাহু দিয়ে বধ করলেন।
9.46.28
तथा देवा ददुस्तस्मै सेनां नैर्ऋतसङ्कुलाम् ।
देवशत्रुक्षयकरीमजय्यां विश्वरूपिणीम् ॥ ९.४६.२८ ॥
তেমনি দেবতারা তাঁকে নৈর্ঋতে পূর্ণ সেনা দিলেন, যা দেবশত্রুক্ষয়কারী, অজেয় ও বিশ্বরূপিণী।
9.46.29
जयशब्दं तथा चक्रुर्देवाः सर्वे सवासवाः ।
गन्धर्वा यक्षरक्षांसि मुनयः पितरस्तथा ॥ ९.४६.२९ ॥
তেমনি ইন্দ্রসহ সকল দেবতা জয়ধ্বনি করলেন; গন্ধর্ব, যক্ষ, রাক্ষস, মুনি ও পিতৃগণও তেমনই করলেন।
9.46.30
ततः प्रादादनुचरौ यमः कालोपमावुभौ ।
उन्माथं च प्रमाथं च महावीर्यौ महाद्युती ॥ ९.४६.३० ॥
তারপর যম কালসদৃশ দুই অনুচর দিলেন—উন্মাথ ও প্রমাথ, মহাবীর্য ও মহাদ্যুতিসম্পন্ন।
9.46.31
सुभ्राजो भास्वरश्चैव यौ तौ सूर्यानुयायिनौ ।
तौ सूर्यः कार्तिकेयाय ददौ प्रीतः प्रतापवान् ॥ ९.४६.३१ ॥
সূর্যের অনুগামী সেই সুভ্রাজ ও ভাস্বর — তাঁদের দুজনকে প্রসন্ন ও প্রতাপশালী সূর্য কার্তিকেয়কে দান করলেন।
9.46.32
कैलासशृङ्गसङ्काशौ श्वेतमाल्यानुलेपनौ ।
सोमोऽप्यनुचरौ प्रादान्मणिं सुमणिमेव च ॥ ९.४६.३२ ॥
কৈলাসশৃঙ্গের মতো উজ্জ্বল, শ্বেতমাল্য ও অনুলেপনে ভূষিত মণি ও সুমণি নামের দুই অনুচরকেও সোম দান করলেন।
9.46.33
ज्वालाजिह्वं तथा ज्योतिरात्मजाय हुताशनः ।
ददावनुचरौ शूरौ परसैन्यप्रमाथिनौ ॥ ९.४६.३३ ॥
জ্বালাজিহ্ব ও জ্যোতি — শত্রুসেনা-বিনাশী দুই বীর অনুচরকে নিজ পুত্রের জন্য হুতাশন দান করলেন।
9.46.34
परिधं च वटं चैव भीमं च सुमहाबलम् ।
दहतिं दहनं चैव प्रचण्डौ वीर्यसम्मतौ ॥ ९.४६.३४ ॥
পরিধ ও বট, অতি বলশালী ভীম, দহতি ও দহন — উগ্র ও বীর্যে সম্মানিত সেই অনুচরেরা।
9.46.35
अंशोऽप्यनुचरान्पञ्च ददौ स्कन्दाय धीमते ।
उत्क्रोशं सत्करं चैव वज्रदण्डधरावुभौ ॥ ९.४६.३५ ॥
অংশও বুদ্ধিমান স্কন্দকে পাঁচজন অনুচর দান করলেন; উৎক্রোশ ও সৎকর — বজ্রদণ্ডধারী সেই দুজন।
9.46.36
ददावनलपुत्राय वासवः परवीरहा ।
तौ हि शत्रून्महेन्द्रास्य जघ्नतुः समरे बहून् ॥ ९.४६.३६ ॥
শত্রুবীর-নিধনকারী বাসব অনলপুত্রকে দান করলেন; সেই দুজন মহেন্দ্রের যুদ্ধে বহু শত্রুকে সত্যিই বধ করেছিল।
9.46.37
चक्रं विक्रमकं चैव सङ्क्रमं च महाबलम् ।
स्कन्दाय त्रीननुचरान्ददौ विष्णुर्महायशाः ॥ ९.४६.३७ ॥
মহাযশা বিষ্ণু স্কন্দকে চক্র, বিক্রমক এবং মহাবল সঙ্ক্রম — এই তিন অনুচর দান করলেন।
9.46.38
वर्धनं नन्दनं चैव सर्वविद्याविशारदौ ।
स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भिषजां वरौ ॥ ९.४६.३८ ॥
সর্ববিদ্যাবিশারদ বর্ধন ও নন্দন — এই দুজনকে চিকিৎসকশ্রেষ্ঠ অশ্বিনীকুমারদ্বয় প্রীত হয়ে স্কন্দকে দান করলেন।
9.46.39
किन्दुं च कुसुमं चैव कुमुदं च महायशाः ।
डम्बराडम्बरौ चैव ददौ धाता महात्मने ॥ ९.४६.३९ ॥
মহাযশা ধাতা মহাত্মা স্কন্দকে কিন্দু, কুসুম, কুমুদ এবং ডম্বর ও আড়ম্বর দান করলেন।
9.46.40
वक्रानुवक्रौ बलिनौ मेषवक्त्रौ बलोत्कटौ ।
ददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुचरावुभौ ॥ ९.४६.४० ॥
ত্বষ্টা মহামায়াবী, বলশালী, মেষমুখ বক্র ও অনুবক্র — এই দুই অনুচর স্কন্দকে দান করলেন।
9.46.41
सुव्रतं सत्यसन्धं च ददौ मित्रो महात्मने ।
कुमाराय महात्मानौ तपोविद्याधरौ प्रभुः ॥ ९.४६.४१ ॥
প্রভু মিত্র মহাত্মা কুমারকে তপ ও বিদ্যার ধারক মহাত্মা সুব্রত ও সত্যসন্ধকে দান করলেন।
9.46.42
सुदर्शनीयौ वरदौ त्रिषु लोकेषु विश्रुतौ ।
सुव्रतं च महात्मानं शुभकर्माणमेव च ॥ ९.४६.४२ ॥
ত্রিলোকে বিখ্যাত, দর্শনীয় ও বরদাতা এই দুজন — সুব্রত ও শুভকর্মা মহাত্মা।
9.46.43
कार्तिकेयाय सम्प्रादाद्विधाता लोकविश्रुतौ ।
पाणीतकं कालिकं च महामायाविनावुभौ ॥ ९.४६.४३ ॥
বিধাতা কার্তিকেয়কে লোকবিখ্যাত দুজনকে দিলেন—পাণীতক ও কালিক, উভয়েই মহামায়াবী।
9.46.44
पूषा च पार्षदौ प्रादात्कार्तिकेयाय भारत ।
बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौ ॥ ९.४६.४४ ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, পূষা কার্তিকেয়কে দুজন পার্ষদ দিলেন—বল ও অতিবল, মহামুখ ও মহাবলশালী।
9.46.45
प्रददौ कार्तिकेयाय वायुर्भरतसत्तम ।
यमं चातियमं चैव तिमिवक्त्रौ महाबलौ ॥ ९.४६.४५ ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, বায়ু কার্তিকেয়কে যম ও অতিযমকে দিলেন; মৎস্যমুখ, মহাবলশালী।
9.46.46
प्रददौ कार्तिकेयाय वरुणः सत्यसङ्गरः ।
सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम् ॥ ९.४६.४६ ॥
সত্যসংগর বরুণ কার্তিকেয়কে মহাত্মা সুবর্চস ও সেরূপই অতিবর্চসকে দিলেন।
9.46.47
हिमवान्प्रददौ राजन्हुताशनसुताय वै ।
काञ्चनं च महात्मानं मेघमालिनमेव च ॥ ९.४६.४७ ॥
হে রাজন, হিমবান অগ্নিপুত্র কার্তিকেয়কে মহাত্মা কাঞ্চন ও মেঘমালীকে দিলেন।
9.46.48
ददावनुचरौ मेरुरग्निपुत्राय भारत ।
स्थिरं चातिस्थिरं चैव मेरुरेवापरौ ददौ ॥ ९.४६.४८ ॥
হে ভরত, মেরু অগ্নিপুত্রকে দুজন অনুচর দিলেন—স্থির ও অতিস্থির; মেরু আরও দুজনকে দিলেন।
9.46.49
महात्मा त्वग्निपुत्राय महाबलपराक्रमौ ।
उच्छृङ्गं चातिशृङ्गं च महापाषाणयोधिनौ ॥ ९.४६.४९ ॥
মহাত্মা অগ্নিপুত্রকে মহাবল ও পরাক্রমী দুই অনুচর দিলেন — উচ্ছৃঙ্গ ও অতিশৃঙ্গ, যারা বড় পাথর দিয়ে যুদ্ধ করে।
9.46.50
प्रददावग्निपुत्राय विन्ध्यः पारिषदावुभौ ।
सङ्ग्रहं विग्रहं चैव समुद्रोऽमि गदाधरौ ॥ ९.४६.५० ॥
বিন্ধ্য অগ্নিপুত্রকে দুই পারিষদ দিলেন; সমুদ্রও এই দুই গদাধারীকে দিলেন — সংগ্রহ ও বিগ্রহ।
9.46.51
प्रददावग्निपुत्राय महापारिषदावुभौ ।
उन्मादं शङ्कुकर्णं च पुष्पदन्तं तथैव च ॥ ९.४६.५१ ॥
অগ্নিপুত্রকে দুই মহাপারিষদ দেওয়া হলো — উন্মাদ, শঙ্কুকর্ণ ও পুষ্পদন্ত।
9.46.52
प्रददावग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना ।
जयं महाजयं चैव गङ्गा ज्वलनसूनवे ॥ ९.४६.५२ ॥
শুভদর্শনা পার্বতী অগ্নিপুত্রকে জয় ও মহাজয় দিলেন; গঙ্গাও অগ্নিপুত্রকে দিলেন।
9.46.53
प्रददौ पुरुषव्याघ्र वासुकिः पन्नगेश्वरः ।
एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथा ॥ ९.४६.५३ ॥
হে পুরুষব্যাঘ্র, নাগেশ্বর বাসুকি দিলেন; এভাবে সাধ্য, রুদ্র, বসু ও পিতৃগণও দিলেন।
9.46.54
सागराः सरितश्चैव गिरयश्च महाबलाः ।
ददुः सेनागणाध्यक्षाञ्शूलपट्टसधारिणः ॥ ९.४६.५४ ॥
সাগর, নদী ও মহাবল পর্বতেরাও সেনাগণাধ্যক্ষদের দিল — যারা শূল ও পট্টিশ ধারণ করে।
9.46.55
दिव्यप्रहरणोपेतान्नानावेषविभूषितान् ।
शृणु नामानि चाप्येषां येऽन्ये स्कन्दस्य सैनिकाः ॥ ९.४६.५५ ॥
দিব্য অস্ত্রে সজ্জিত ও নানা বেশে ভূষিত স্কন্দের অন্যান্য সৈনিকদের নামও শোনো।
9.46.56
विविधायुधसम्पन्नाश्चित्राभरणभूषिताः ।
शङ्कुकर्णो निकुम्भश्च पद्मः कुमुद एव च ॥ ९.४६.५६ ॥
বিবিধ অস্ত্রে সমৃদ্ধ ও বিচিত্র অলংকারে ভূষিত শঙ্কুকর্ণ, নিকুম্ভ, পদ্ম ও কুমুদ।
9.46.57
अनन्तो द्वादशभुजस्तथा कृष्णोपकृष्णकौ ।
घ्राणश्रवाः कपिस्कन्धः काञ्चनाक्षो जलन्धमः ॥ ९.४६.५७ ॥
দ্বাদশ-বাহু অনন্ত, কৃষ্ণ ও উপকৃষ্ণ, ঘ্রাণশ্রবা, কপিস্কন্ধ, কাঞ্চনাক্ষ এবং জলন্ধম।
9.46.58
अक्षः सन्तर्जनो राजन्कुनदीकस्तमोन्तकृत् ।
एकाक्षो द्वाशाक्षश्च तथैवैकजटः प्रभुः ॥ ९.४६.५८ ॥
হে রাজন্! অক্ষ, সন্তর্জন, কুনদীক, অন্ধকার-বিনাশক, একাক্ষ, দ্বাশাক্ষ এবং একজট প্রভু।
9.46.59
सहस्रबाहुर्विकटो व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनः ।
पुण्यनामा सुनामा च सुचक्रः प्रियदर्शनः ॥ ९.४६.५९ ॥
সহস্রবাহু বিকট, ব্যাঘ্রাক্ষ, ক্ষিতিকম্পন, পুণ্যনামা, সুনামা, সুচক্র এবং প্রিয়দর্শন।
9.46.60
परिश्रुतः कोकनदः प्रियमाल्यानुलेपनः ।
अजोदरो गजशिराः स्कन्धाक्षः शतलोचनः ॥ ९.४६.६० ॥
বিখ্যাত কোকনদ, প্রিয় মালা ও অনুলেপনে আসক্ত, অজোদর, গজশিরা, স্কন্ধাক্ষ এবং শতলোচন।
9.46.61
ज्वालाजिह्वः करालाक्षः शितिकेशो जटी हरिः ।
परिश्रुतः कोकनदः कृष्णकेशो जटाधरः ॥ ९.४६.६१ ॥
অগ্নিশিখার মতো জিহ্বা, ভয়ংকর নেত্র, কৃষ্ণকেশ, জটাধারী, হরি, বিখ্যাত, রক্তপদ্মের মতো, কৃষ্ণকেশ, জটাধর।
9.46.62
चतुर्दंष्ट्रोऽष्टजिह्वश्च मेघनादः पृथुश्रवाः ।
विद्युताक्षो धनुर्वक्त्रो जाठरो मारुताशनः ॥ ९.४६.६२ ॥
চারটি দংষ্ট্রাযুক্ত, আটটি জিহ্বাযুক্ত, মেঘনাদ, বিপুলকীর্তি, বিদ্যুতের মতো চক্ষু, ধনুকের মতো মুখ, জঠরজাত, বায়ুভোজী।
9.46.63
उदाराक्षो रथाक्षश्च वज्रनाभो वसुप्रभः ।
समुद्रवेगो राजेन्द्र शैलकम्पी तथैव च ॥ ९.४६.६३ ॥
উদারনেত্র, রথাক্ষ, বজ্রনাভি, বসুপ্রভ, সমুদ্রবেগ, হে রাজেন্দ্র, পর্বতকম্পী, এইরূপও।
9.46.64
वृषो मेषः प्रवाहश्च तथा नन्दोपनन्दकौ ।
धूम्रः श्वेतः कलिङ्गश्च सिद्धार्थो वरदस्तथा ॥ ९.४६.६४ ॥
বৃষ, মেষ, প্রবাহ, এবং নন্দ ও উপনন্দ, ধূম্র, শ্বেত, কলিঙ্গ, সিদ্ধার্থ ও বরদ।
9.46.65
प्रियकश्चैव नन्दश्च गोनन्दश्च प्रतपवान् ।
आनन्दश्च प्रमोदश्च स्वस्तिको ध्रुवकस्तथा ॥ ९.४६.६५ ॥
প্রিয়ক, নন্দ, গোনন্দ, প্রতাপবান, আনন্দ, প্রমোদ, স্বস্তিক এবং ধ্রুবকও।
9.46.66
क्षेमवाहः सुवाहश्च सिद्धपात्रश्च भारत ।
गोव्रजः कनकापीडो महापारिषदेश्वरः ॥ ९.४६.६६ ॥
ক্ষেমবাহ, সুবাহ, সিদ্ধপাত্র, হে ভারত, গোব্রজ, কনকাপীড়, মহাপারিষদেশ্বর।
9.46.67
गायनो हसनश्चैव बाणः खङ्गश्च वीर्यवान् ।
वैताली गतिताली च तथा कथकवातिकौ ॥ ९.४६.६७ ॥
গায়ন ও হসন, বাণ ও বীর্যবান খড়্গ, বৈতালী ও গতিতালী, এবং কথক ও বাতিক।
9.46.68
हंसजः पङ्कदिग्धाङ्गः समुद्रोन्मादनश्च ह ।
रणोत्कटः प्रहासश्च श्वेतसिद्धश्च नन्दनः ॥ ९.४६.६८ ॥
হংসজ, পঙ্কে লিপ্তাঙ্গ, সমুদ্রোন্মাদন, রণোৎকট, প্রহাস, শ্বেতসিদ্ধ এবং নন্দন।
9.46.69
कालकण्ठः प्रभासश्च तथा कुम्भाण्डकोदरः ।
कालकक्षः सितश्चैव भूतानां मथनस्तथा ॥ ९.४६.६९ ॥
কালকণ্ঠ, প্রভাস, কুম্ভাণ্ডকোদর, কালকক্ষ, সিত এবং ভূতগণের মথন-কারী।
9.46.70
यज्ञवाहः सुवाहश्च देवयाजी च सोमपः ।
मज्जानश्च महातेजाः क्रथक्राथौ च भारत ॥ ९.४६.७० ॥
যজ্ঞবাহ, সুবাহ, দেবযাজী, সোমপ, মহাতেজা মজ্জান, এবং ক্রথ ও ক্রাথ, হে ভারত।
9.46.71
तुहरश्च तुहारश्च चित्रदेवश्च वीर्यवान् ।
मधुरः सुप्रसादश्च किरीटी च महाबलः ॥ ९.४६.७१ ॥
তুহর ও তুহার, বীর্যবান চিত্রদেব, মধুর ও সুপ্রসাদ, এবং কিরীটী ও মহাবল।
9.46.72
वत्सलो मधुवर्णश्च कलशोदर एव च ।
धर्मदो मन्मथकरः सूचीवक्त्रश्च वीर्यवान् ॥ ९.४६.७२ ॥
বৎসল, মধুবর্ণ, কলশোদর, ধর্মদ, মন্মথকর, সূচীবক্ত্র এবং বীর্যবান।
9.46.73
श्वेतवक्त्रः सुवक्त्रश्च चारुवक्त्रश्च पाण्डुरः ।
दण्डबाहुः सुबाहुश्च रजः कोकिलकस्तथा ॥ ९.४६.७३ ॥
শ্বেতবক্ত্র, সুবক্ত্র, চারুবক্ত্র ও পাণ্ডুর, দণ্ডবাহু, সুবাহু, রজ এবং কোকিলকও তেমনই।
9.46.74
अचलः कनकाक्षश्च बालानामपि यः प्रभुः ।
सञ्चारकः कोकनदो गृध्रपत्रश्च जम्बुकः ॥ ९.४६.७४ ॥
অচল ও কনকাক্ষ, যিনি শিশুদেরও প্রভু, সঞ্চারক, কোকনদ, গৃধ্রপত্র ও জম্বুক।
9.46.75
लोहाजवक्त्रो जवनः कुम्भवक्त्रश्च कुम्भकः ।
स्वर्णग्रीवश्च कृष्णौजा हंसवक्त्रश्च चन्द्रभः ॥ ९.४६.७५ ॥
লোহাজবক্ত্র, জবন, কুম্ভবক্ত্র ও কুম্ভক, স্বর্ণগ্রীব, কৃষ্ণৌজা, হংসবক্ত্র ও চন্দ্রভ।
9.46.76
पाणिकूर्चाश्च शम्बूकः पञ्चवक्त्रश्च शिक्षकः ।
चाषवक्त्रक्ष जम्बूकः शाकवक्त्रश्च कुञ्जलः ॥ ९.४६.७६ ॥
পাণিকূর্চ, শম্বূক, পঞ্চবক্ত্র ও শিক্ষক, চাষবক্ত্র, জম্বূক, শাকবক্ত্র ও কুঞ্জল।
9.46.77
योगयोक्ता महात्मानः सततं ब्राह्मणप्रियाः ।
पैतामहा महात्मानो महापारिषदाश्च ये ॥ ९.४६.७७ ॥
যোগে যুক্ত মহাত্মারা, সর্বদা ব্রাহ্মণপ্রিয়, পিতামহের মহাত্মারা এবং মহা-পার্ষদেরা।
9.46.78
यौवनस्थाश्च बालाश्च वृद्धाश्च जनमेजय ।
सहस्रशः पारिषदाः कुमारमुपतस्थिरे ॥ ९.४६.७८ ॥
হে জনমেজয়, যুবক, শিশু ও বৃদ্ধ, সহস্র সহস্র পার্ষদ কুমারের সেবায় উপস্থিত হলেন।
9.46.79
वक्त्रैर्नानाविधैर्ये तु शृणु ताञ्चनमेजय ।
कूर्मकुक्कुटवक्त्राश्च शशोलूकमुखास्तथा ॥ ९.४६.७९ ॥
হে জনমেজয়, নানাবিধ মুখবিশিষ্ট যারা ছিল তাদের শোনো: কচ্ছপ ও মোরগের মুখবিশিষ্ট, এবং খরগোশ ও পেঁচার মুখবিশিষ্টরাও।
9.46.80
खरोष्ट्रवदनाश्चान्ये वराहवदनास्तथा ।
मार्जारशशवक्ताश्च दीर्घवक्त्राश्च भारत ॥ ९.४६.८० ॥
গাধা ও উটের মুখবিশিষ্ট অন্যরা, শূকরের মুখবিশিষ্টরাও; বিড়াল ও খরগোশের মুখবিশিষ্ট, এবং দীর্ঘ মুখবিশিষ্টরাও, হে ভরত।
9.46.81
नकुलोलूकवक्त्राश्च काकवक्त्रास्तथा परे ।
आखुबभ्रुकवक्त्राश्च मयूरवदनास्तथा ॥ ९.४६.८१ ॥
নেউলও পেঁচার মুখবিশিষ্ট, এবং কাকের মুখবিশিষ্টরাও; অন্যরা, ইঁদুর ও ধূসর বর্ণ মুখবিশিষ্ট, এবং ময়ূরের মুখবিশিষ্টরাও।
9.46.82
मत्स्यमेषाननाश्चान्ये अजाविमहिषाननाः ।
ऋक्षशार्दूलवक्त्राश्च द्वीतिसिंहाननास्तथा ॥ ९.४६.८२ ॥
মাছ ও ভেড়ার মুখবিশিষ্ট, এবং অন্যরা, ছাগল, মেষ ও মহিষের মুখবিশিষ্ট; ভালুক ও বাঘের মুখবিশিষ্ট, এবং চিতা ও সিংহের মুখবিশিষ্টরাও।
9.46.83
भीमा गजाननाश्चैव तथा नक्रमुखाश्च ये ।
गरुडाननाः कङ्कुमुखा वृककाकमुखास्तथा ॥ ९.४६.८३ ॥
ভয়ংকর, হাতির মুখবিশিষ্ট এবং কুমিরের মুখবিশিষ্টরাও; গরুড় ও বকের মুখবিশিষ্ট, এবং নেকড়ে ও কাকের মুখবিশিষ্টরাও।
9.46.84
गोखरोष्ट्रमुखाश्चान्ये वृषदंशमुखास्तथा ।
महाजठरपादाङ्गास्तारकाक्षाश्च भारत ॥ ९.४६.८४ ॥
গরু, গাধা ও উটের মুখবিশিষ্ট, অন্যরা, ষাঁড় ও ডাঁশের মুখবিশিষ্টরাও; বৃহৎ উদর, পা ও অঙ্গবিশিষ্ট, এবং তারকার মতো চোখবিশিষ্টরাও, হে ভরত।
9.46.85
पारावतमुखाश्चान्ये तथा वृषमुखाः परे ।
कोकिलाभाननाश्चान्ये श्येनतित्तिरिकाननाः ॥ ९.४६.८५ ॥
অন্যরা কপোতের মুখবিশিষ্ট, অন্য কেউ বৃষের মুখবিশিষ্ট; অন্যরা কোকিলের মতো মুখবিশিষ্ট, আবার অন্যরা বাজ ও তিতিরের মতো মুখবিশিষ্ট।
9.46.86
कृकलासमुखाश्चैव विरजोम्बरधारिणः ।
व्यालवक्त्राः शूलमुखाश्चण्डवक्त्राः शुभाननाः ॥ ९.४६.८६ ॥
গিরগিটির মতো মুখবিশিষ্ট এবং ধূসর বস্ত্রধারীরাও ছিল; সর্পমুখ, শূলমুখ, উগ্রমুখ ও শুভমুখবিশিষ্টরাও ছিল।
9.46.87
आशीविषाश्चीरधरा गोनासावदनास्तथा ।
स्थूलोदराः कृशाङ्गाश्च स्थूलाङ्गाश्च कृशोदराः ॥ ९.४६.८७ ॥
বিষধর সাপের মতো, চীরবস্ত্রধারী, গরুর নাকের মতো মুখবিশিষ্টরাও ছিল; স্থূলোদর, কৃশাঙ্গ, স্থূলাঙ্গ ও কৃশোদররাও ছিল।
9.46.88
हस्वग्रीवा महाकर्णा नानाव्यालविभूषणाः ।
गजेन्द्रचर्मवसनास्तथा कृष्णाजिनाम्बराः ॥ ९.४६.८८ ॥
ছোট গলাবিশিষ্ট, বড় কানবিশিষ্ট, নানা সর্পভূষণে ভূষিত; গজেন্দ্রের চর্ম পরিহিত ও কৃষ্ণমৃগচর্মের বসনধারী।
9.46.89
स्कन्धेमुखा महाराज तथाप्युदरतोमुखाः ।
पृष्ठेमुखा हनुमुखास्तथा जङ्घामुखा अपि ॥ ९.४६.८९ ॥
হে মহারাজ, কারো কাঁধে মুখ, কারো পেটেও মুখ; কারো পিঠে মুখ, কারো চোয়ালে মুখ, আবার কারো জঙ্ঘায়ও মুখ ছিল।
9.46.90
पार्श्वाननाश्च बहवो नानादेशमुखास्तथा ।
तथा कीटपतङ्गानां सदृशास्या गणेश्वराः ॥ ९.४६.९० ॥
পার্শ্বমুখবিশিষ্ট বহুজন, নানা দেশের মুখবিশিষ্টরাও ছিল; এবং কীট ও পতঙ্গের মতো মুখবিশিষ্ট গণেশ্বররাও ছিল।
9.46.91
नानाव्यालमुखाश्चान्ये बहुबाहुशिरोधराः ।
नानावृक्षभुजाः केचित्कटिशीर्षास्तथा परे ॥ ९.४६.९१ ॥
অন্যদের মুখ ছিল নানা সাপের; কারও ছিল বহু বাহু, মাথা ও গলা। কারও বাহু ছিল নানা গাছের মতো, অন্যদের মাথা ছিল কোমরে।
9.46.92
भुजङ्गभोगवदना नानागुल्मनिवासिनः ।
चीरसंवृतगात्राश्च नानाकनकवाससः ॥ ९.४६.९२ ॥
কারও মুখ ছিল সাপের ফণার মতো; তারা নানা ঝোপে বাস করত। তাদের দেহ বল্কলবস্ত্রে আবৃত ছিল, এবং কেউ নানা সোনালি বস্ত্র পরিহিত ছিল।
9.46.93
नानावेषधराश्चैव नानामाल्यानुलेपनाः ।
नानावस्त्रधराश्चैव चर्मवासस एव च ॥ ९.४६.९३ ॥
তারা নানা বেশধারী, নানা মালা ও অনুলেপন ধারণকারী ছিল। তারা নানা বস্ত্র পরিহিত ছিল, এবং চর্মবস্ত্রও পরিধান করত।
9.46.94
उष्णीषिणो मुकुटिनः सुग्रीवाश्च सुवर्चसः ।
किरीटिनः पञ्चशिखास्तथा काञ्चनमूर्धजाः ॥ ९.४६.९४ ॥
তারা পাগড়িধারী, মুকুটধারী, সুন্দর গ্রীবাযুক্ত ও তেজস্বী ছিল। কেউ ছিল কিরীটধারী, কারও ছিল পাঁচটি শিখা, এবং কারও মাথায় ছিল সোনালি কেশ।
9.46.95
त्रिशिखा द्विशिखाश्चैव तथा सप्तशिखाः परे ।
शिखण्डिनो मुकुटिनो मुण्डाश्च जटिलास्तथा ॥ ९.४६.९५ ॥
কারও তিনটি শিখা, কারও দুটি শিখা, এবং অন্যদের সাতটি শিখা ছিল। কেউ ছিল শিখণ্ডীধারী, কেউ মুকুটধারী, কেউ মুণ্ডিতমস্তক, এবং কেউ জটাধারী।
9.46.96
चित्रमालाधराः केचित्केचिद्रोमाननास्तथा ।
विग्रहैकरसा नित्यमजेताः सुरसत्तमैः ॥ ९.४६.९६ ॥
কেউ ছিল বিচিত্র মালাধারী, এবং কারও মুখ ছিল লোমশ। তারা কেবল যুদ্ধেই আনন্দ পেত; শ্রেষ্ঠ দেবতাদের দ্বারাও তারা সর্বদা অজেয় ছিল।
9.46.97
कृष्णा निर्मांसवक्त्राश्च दीर्घपृष्ठास्तनूदराः ।
स्थूलपृष्ठा हस्वपृष्ठाः प्रलम्बोदरमेहनाः ॥ ९.४६.९७ ॥
কেউ কালো বর্ণের, মাংসহীন মুখ, লম্বা পিঠ, সরু পেট; কারও পিঠ মোটা, কারও ছোট; পেট ও অঙ্গ ঝুলে ছিল।
9.46.98
महाभुजा हस्वभुजा हस्वगात्राश्च वामनाः ।
कुब्जाश्च हस्वजङ्घाश्च हस्तिकर्णशिरोधराः ॥ ९.४६.९८ ॥
কারও বড় বাহু, কারও ছোট বাহু; কেউ খর্বাকৃতি, কেউ বামন বা কুঁজো; কারও ছোট জঙ্ঘা, কারও হাতির কানের মতো ঘাড়।
9.46.99
हस्तिनासाः कूर्मनासा वृकनासास्तथा परे ।
दीर्घोच्छ्वासा दीर्घजङ्घा विकराला ह्यधोमुखाः ॥ ९.४६.९९ ॥
কারও হাতির মতো নাক, কারও কচ্ছপের মতো, কারও নেকড়ের মতো; কেউ দীর্ঘশ্বাসী, দীর্ঘ জঙ্ঘাযুক্ত, ভয়ংকর, নিচের দিকে মুখ।
9.46.100
महादंष्ट्रा हस्वदंष्ट्राश्चतुर्दंष्ट्रास्तथा परे ।
वारमेन्द्रनिभाश्चान्ये भीमा राजन्सहस्रशः ॥ ९.४६.१०० ॥
কারও বড় দাঁত, কারও ছোট দাঁত, কারও চারটি দাঁত; অন্যরা শ্রেষ্ঠ হাতির মতো। হে রাজন্, এমন ভয়ংকর জীব হাজার হাজার ছিল।
9.46.101
सुविभक्तशरीराश्च दीप्तिमन्तः स्वलङ्कृताः ।
पिङ्गाक्षाः शङ्कुकर्णाश्च रक्तनासाश्च भारत ॥ ९.४६.१०१ ॥
কেউ সুগঠিত দেহ, দীপ্তিমান, সুন্দর অলংকারে সজ্জিত; কারও পিঙ্গল চোখ, সূচালো কান, রক্তবর্ণ নাক। হে ভারত।
9.46.102
पृथुदंष्ट्रा महादंष्ट्राः स्थूलौष्ठा हरिमूर्धजाः ।
नानापादौष्ठदंष्ट्राश्च नानाहस्तशिरोधराः ॥ ९.४६.१०२ ॥
কারও চওড়া দাঁত, বড় দাঁত, পুরু ঠোঁট, পিঙ্গল কেশ; কারও নানা রকম পা, ঠোঁট ও দাঁত; কারও নানা রকম হাত ও ঘাড়।
9.46.103
नानाचर्मभिराच्छन्ना नानाभाषाश्च भारत ।
कुशला देशभाषासु जल्पन्तोऽन्योन्यमीश्वराः ॥ ९.४६.१०३ ॥
হে ভারত, তারা নানা রকমের চামড়ায় আবৃত ছিল এবং নানা ভাষায় কথা বলছিল। দেশীয় ভাষায় দক্ষ সেই প্রভুরা একে অন্যের সঙ্গে কথা বলছিল।
9.46.104
हृष्टाः परिपतन्ति स्म महापारिषदास्तथा ।
दीर्घग्रीवा दीर्घनखा दीर्घपादशिरोभुजाः ॥ ९.४६.१०४ ॥
হৃষ্ট হয়ে সেই মহাপারিষদরাও ছুটোছুটি করতে লাগল; তারা দীর্ঘগ্রীবা, দীর্ঘনখ, দীর্ঘপদ, দীর্ঘমস্তক ও দীর্ঘবাহু ছিল।
9.46.105
पिङ्गाक्षा नीलकण्ठाश्च लम्बकर्णाश्च भारत ।
वृकोदरनिभाश्चैव केचिदञ्जनसन्निभाः ॥ ९.४६.१०५ ॥
হে ভারত, কেউ পিঙ্গল চোখের, নীলকণ্ঠ, লম্বা কানের; কেউ নেকড়ের পেটের মতো, আবার কেউ কাজলের মতো কালো ছিল।
9.46.106
श्वेताक्षा लोहितग्रीवाः पिङ्गाक्षाश्च तथा परे ।
कल्माषा बहवो राजंश्चित्रवर्णाश्च भारत ॥ ९.४६.१०६ ॥
কেউ শ্বেতচক্ষু, রক্তগ্রীবা; অন্যরা পিঙ্গল চোখের। হে রাজন, হে ভারত, অনেকে বিচিত্রবর্ণ ও চিতিতগাত্র ছিল।
9.46.107
चामरापीडकनिभाः श्वेतलोहितराजयः ।
नानावर्णाः सवर्णाश्च मयूरसदृशप्रभाः ॥ ९.४६.१०७ ॥
চামর ও মালার মতো, শ্বেত-লোহিত রেখাযুক্ত; নানা বর্ণের ও সমবর্ণেরও, ময়ূরের মতো আভাযুক্ত ছিল।
9.46.108
पुनः प्रहरणान्येषां कीर्त्यमानानि मे शृणु ।
शेषैः कृतः पारिषदैरायुधानां परिग्रहः ॥ ९.४६.१०८ ॥
এখন আমার বর্ণনায় তাদের অস্ত্রের কথা শোনো। অবশিষ্ট পারিষদেরা অস্ত্র ধারণ করেছিল।
9.46.109
पाशोद्यतकराः केचिद्व्यादितास्याः खराननाः ।
पृष्ठाक्षा नीलकण्ठाश्च तथा परिघबाहवः ॥ ९.४६.१०९ ॥
কেউ কেউ পাশ উদ্যত হাতে, হাঁ-করা মুখ ও গাধার মুখযুক্ত, পিঠে চোখ, নীলকণ্ঠ এবং পরিঘের মতো বাহুযুক্ত।
9.46.110
शतघ्नीचक्रहस्ताश्च तथा मुसलपाणयः ।
असिमुद्ग्ररहस्ताश्च दण्डहस्ताश्च भारत ॥ ९.४६.११० ॥
শতঘ্নী ও চক্র হাতে, মুষল হাতে, তলোয়ার ও মুদ্গর হাতে, এবং দণ্ড হাতে, হে ভরতবংশধর।
9.46.111
गदाभुशुण्डिहस्ताश्च तथा तोमरपाणयः ।
आयुधैर्विविधैर्घोरैर्महात्मानो महाजवाः ॥ ९.४६.१११ ॥
গদা ও ভুশুণ্ডী হাতে, তোমর হাতে, বহুবিধ ভয়ংকর অস্ত্রে সজ্জিত মহাত্মা ও মহাবেগবান।
9.46.112
महाबला महावेगा महापारिषदास्तथा ।
अभिषेकं कुमारस्य दृष्ट्वा हृष्टा रणप्रियाः ॥ ९.४६.११२ ॥
মহাবল, মহাবেগ, মহাপার্ষদগণও — কুমারের অভিষেক দেখে হৃষ্ট, যুদ্ধপ্রিয়।
9.46.113
घण्टाजालपिनद्धाङ्गा ननृतुस्ते महौजसः ।
एते चान्ये च बहवो महापारिषदा नृप ॥ ९.४६.११३ ॥
ঘণ্টাজালে বদ্ধ অঙ্গে সেই মহাওজস্বীরা নৃত্য করল। এরা ও অন্য বহু মহাপার্ষদ, হে নৃপ।
9.46.114
उपतस्थुर्महात्मानं कार्तिकेयं यशस्विनम् ।
दिव्याश्चाप्यान्तरिक्षाश्च पार्थिवाश्चानिलोपमाः ॥ ९.४६.११४ ॥
মহাত্মা যশস্বী কার্তিকেয়ের কাছে উপস্থিত হলেন — দিব্য, আকাশচারী ও পার্থিব, বায়ুর সমান বেগবান।
9.46.115
व्यादिष्टा दैवतैः शूराः स्कन्दस्यानुचराऽभवन् ।
तादृशानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च।
अभिषिक्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ९.४६.११५ ॥
দেবতাদের দ্বারা আদিষ্ট বীরেরা স্কন্দের অনুচর হলেন। এমন হাজার, লক্ষ ও কোটি বীর অভিষিক্ত মহাত্মাকে ঘিরে তাঁর সেবায় উপস্থিত হলেন।