مهابهاراتا · أدهيايا 9.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.66.1
वादिकानां सकाशात्तु श्रुत्वा दुर्योधनं हतम् ।
हतशिष्टास्तदा राजन्कौरवाणां महारथाः
अतः परं सौप्तिकं पर्व भविष्यति ।
तस्यायमाद्यः श्लोकः।
ततस्ते सहिताः सर्वे प्रयाता दक्षिणामुखाः ।
उपास्तमयवेलायां शिबिराभ्याशमागताः ॥ ९.६६.१ ॥
لما سمعوا من الرسل أن دُرِيودَهانَ قد قُتل، أيها الملك، انطلق كبار المحاربين على العربات من بقية الكورو معاً متجهين نحو الجنوب. وبعد ذلك سيأتي سِفر السَّوبتِكا؛ وهذا أول بيت منه. وعند وقت غروب الشمس وصلوا قرب المعسكر.
9.66.2
विनिर्भिन्नाः शितैर्बाणैर्णदातोमरशक्तिभिः ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः।
त्वरिता जवनैरश्वैरायोधनमुपागमन् ॥ ९.६६.२ ॥
مجروحين بالسهام الحادة وبالعِصِيّ والتوماراتِ والرماح، أسرع أشفاتّهامان وكربا وكريتافارمان السَّاتفاتي على خيولٍ سريعة حتى بلغوا ساحة المعركة.
9.66.3
तत्रापश्यन्महात्मानं धार्तराष्ट्रं निपातितम् ।
प्रभग्नं वायुवेगेन महासालं यथा वने ॥ ९.६६.३ ॥
هناك رأوا ابن دهريتاراشترا العظيم الروح مُطروحاً، كشجرة سالا عظيمة كسرتها قوة الريح في الغابة.
9.66.4
भूमौ विवेष्टमानं तं रुधिरेण समुक्षितम् ।
महागर्जामेवारण्ये व्याधेन विनिपातितम् ॥ ९.६६.४ ॥
ذاك الذي كان يتقلب على الأرض مغموراً بالدم، كحمار عظيم أسقطه صيّاد في الغابة.
9.66.5
विवर्तमानं बहुशो रुधिरौघपरिप्लुतम् ।
यदृच्छया निपतितं चन्द्रमादित्यगोचरात् ॥ ९.६६.५ ॥
يتقلب مراراً، مغموراً بسيول الدم، سقط عرضاً من مرأى القمر والشمس.
9.66.6
युगान्तमारुतेनेव शोषितं मकरालयम् ।
पूर्णचन्द्रमिव व्योम्नि तुषारावृतमण्डलम् ॥ ९.६६.६ ॥
كالبحر الذي جففته ريح نهاية العصر، أو كالبدر في السماء مغطى بالصقيع.
9.66.7
रेणुध्वस्तं दीर्घभुजं मातङ्गमिव विक्रमे ।
वृतं भूतगणैर्घोरैः क्रव्यादैश्च समन्ततः ॥ ९.६६.७ ॥
مُلطّخًا بالغبار، طويل الذراعين، كفيلٍ سقط في الحرب، محاطًا من كل جانب بجموع مرعبة من الأرواح والكائنات آكلة اللحوم.
9.66.8
यथा धनं लिप्समानैर्भृत्यैर्नृपतिसत्तमम् ।
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं क्रोधादुद्वृत्तचक्षुषम्।
सामर्षं तं नरव्याघ्रं भौमं निपतितं तथा ॥ ९.६६.८ ॥
كما يحيط الخدم الطامعون في المال بأفضل الملوك، هكذا كان ذلك النمر بين البشر، ساقطًا على الأرض، وجهه مقطب الحاجبين، عيناه جاحظتان من الغضب، مملوءًا سخطًا.
9.66.9
ते तं दृष्ट्वा महेष्वासं भूतले पतितं नृपम् ।
मोहमभ्यागमन्सर्वे कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.६६.९ ॥
ولما رأوا الملك، الرامي العظيم، ساقطًا على الأرض، أصاب كريبا وسائر الفرسان الذهول.
9.66.10
अवतीर्य रथेभ्यश्च प्राद्रवन्राजसन्निधौ ।
दुर्योधनं च सम्प्राप्य सर्वे भूमावुपाविशन् ॥ ९.६६.१० ॥
نزلوا من عرباتهم وركضوا إلى حضرة الملك، ولما بلغوا دورصودهانا جلسوا جميعًا على الأرض.
9.66.11
ततो द्रौणिर्महाराज बाष्पपूर्णेक्षणः श्वसन् ।
उवाच भरतश्रेष्ठं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ॥ ९.६६.११ ॥
ثم يا أعظم الملوك، قال ابن دروناه، وعيناه مملوءتان بالدموع، وهو يتنهد، لأفضل البهاراتا، سيد سادة العوالم كلها.
9.66.12
न नूनं विद्यते पुण्यं मानुषे किञ्चिदेव हि ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥ ९.६६.१२ ॥
لا شك أنه لا يوجد استحقاق بين البشر، حين تستلقي أنت، يا نمر الرجال، مُلطَّخاً بالتراب.
9.66.13
भूत्वा हि नृपतिः पूर्वं समाज्ञाप्य च मेदिनीम् ।
कथमेकोऽद्य राजेन्द्र तिष्ठसे निर्जने वने ॥ ९.६६.१३ ॥
وقد كنتَ من قبلُ ملكاً تأمر الأرض، فكيف تقف اليوم وحيداً في الغابة القفر، يا سيد الملوك؟
9.66.14
दुःशासनं न पश्यामि नापि कर्णं महारथम् ।
नापि तान्सुहृदः सर्वान्किमिदं भरतर्षभ ॥ ९.६६.१४ ॥
لا أرى دُسّاساناً، ولا القائد العظيم كارنا، ولا أولئك الأصدقاء جميعاً. يا ثور البهاراتا، ما هذا؟
9.66.15
दुःखं नूनं कृतान्तस्य गतिं ज्ञातुं कथञ्चन ।
लोकनाथो भवान्यत्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥ ९.६६.१५ ॥
إنه لمؤلم حقاً أن مسار الموت لا يمكن معرفته بأي حال؛ يا سيد العوالم، تستلقي هنا مُلطَّخاً بالتراب.
9.66.16
एष मूर्धाभिषिक्तानामग्रे गत्वा परन्तपः ।
सतृणं ग्रसते पांसुं पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ९.६६.१६ ॥
هذا المُحرِق للأعداء، الذي كان يسير أمام الملوك المُتوَّجين، يبتلع الآن التراب مع العشب. فانظر إلى تقلب الزمن.
9.66.17
क्व ते तदमलं छत्रं व्यजनं क्व च पार्थिव ।
सा च ते महती सेना क्व गता पार्थिवोत्तम ॥ ९.६६.१७ ॥
أين مظلتك النقية ومروحتك أيها الملك؟ وأين ذهب جيشك العظيم يا خير الملوك؟
9.66.18
दुर्विज्ञेया गतिर्नूनं कार्याणां कारणान्तरे ।
यो वै लोकगुरुर्नाथो भवानेतां दशां गताः ॥ ९.६६.१८ ॥
إن مسار الأفعال عسير الفهم حقًا، إذ يختبئ في سبب آخر. وأنت، معلّم العالم وحاميه، قد بلغت هذه الحال.
9.66.19
अध्रुवा सर्वमर्त्येषु ध्रुवैव श्रीर्विचिन्त्यते ।
भवतो व्यसनं दृष्ट्वा शक्रविस्पर्धिनो भृशम् ॥ ९.६६.१९ ॥
إن الثروة في جميع الفانين غير ثابتة، ومع ذلك يُظن أنها دائمة. وحين نرى عظيم بلائك، أنت الذي كنت تنافس إندرا، يتضح هذا.
9.66.20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुःखितस्य विशेषतः ।
उवाच राजन्पुत्रस्ते प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ९.६६.२० ॥
ولما سمع كلامه، وقد حزن خاصة، أيها الملك، تكلم ابنك بهذه الكلمات المناسبة للوقت.
9.66.21
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां शोकजं बाष्पमुत्सृजन् ।
कृपादीन्स तदा वीरान्सर्वानेव नराधिपः ॥ ९.६६.२१ ॥
ومسح عينيه بيديه، وذرف دموعًا نشأت عن الحزن، فخاطب ذلك سيد الرجال كرّبا وسائر الأبطال جميعًا.
9.66.22
ईदृशो लोकधर्मोऽयं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते ।
विनाशः सर्वभूतानां कालपर्यायकारितः ॥ ९.६६.२२ ॥
هذا هو ناموس العالم كما يُقال، قد قضاه الخالق. وفناء جميع الكائنات يقع بتعاقب الزمن.
9.66.23
सोऽयं मां समनुप्राप्तः प्रत्यक्षो भवतां हि यः ।
पृथिवीं पालयित्वाऽहमेतां निष्ठामुपागतः ॥ ९.६६.२३ ॥
وقد حلّت بي هذه الحال التي تشاهدونها جميعًا. فبعد أن حفظتُ الأرض، بلغتُ هذه النهاية.
9.66.24
दिष्ट्या नाहं परावृत्तो युद्धे कस्यांचिदापदि ।
दिष्ट्याऽहं निहतः पापैश्चलेनैव विशेषतः ॥ ९.६६.२४ ॥
بحسن الحظ لم أولِّ الدبر في المعركة أمام أي نازلة. وبحسن الحظ قُتلتُ على أيدي الأشرار، ولا سيما تشالا.
9.66.25
उत्साहश्च कृतो नित्यं मया दिष्ट्या युयुत्सता ।
दिष्ट्या चास्मिन्हतो युद्धे निहतज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६६.२५ ॥
أظهرتُ الحماسة دائمًا، راغبًا في القتال. وبحسن الحظ قُتلتُ في هذه المعركة نفسها، بعد أن قُتل أقاربي وذووي.
9.66.26
दिष्ट्या च वोऽहं पश्यामि मुक्तानस्माज्जनक्षयात् ।
स्वस्तियुक्तांश्च कल्याणांस्तन्मे प्रियमनुत्तमम् ॥ ९.६६.२६ ॥
وبحسن الحظ أراكم متحررين من هذا الهلاك للناس، منعَمين بالسلامة والبركة. وذلك أعظم ما يسرّني.
9.66.27
मा भवन्तोऽत्र तप्यन्तां सौहृदान्निधनेन मे ।
यदि वेदाः प्रमाणं वो जिता लोका मयाऽक्षयाः ॥ ९.६६.२७ ॥
لا تحزنوا هنا، بدافع المودة، على موتي. فإن كانت الفيدات حجتكم، فقد فزتُ بالعوالم الخالدة.
9.66.28
जानमानः प्रभावं च कृष्णस्यामिततेजसः ।
तेन न च्यावितश्चाहं क्षत्रधर्मात्स्वनुष्ठितात् ॥ ९.६६.२८ ॥
ومع علمي بقوة كريشنا ذي البهاء الذي لا يُحَدّ، لم يُصرفني عن واجب المحارب الذي أديته على وجهه، بسببه.
9.66.29
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्यः कथञ्चन ।
कृतं भवद्भिः सदृशमनुरूपमिवात्मनः।
यतितं विजये शक्त्या दैवं तु दुरतिक्रमम् ॥ ९.६६.२९ ॥
لقد بلغتُ تلك الحال، ولستُ ممن يستحق الحزن بأي وجه. لقد فعلتم ما يليق بكم ويناسبكم، فجاهدتم بقوة لأجل النصر؛ ولكن القدر لا يُتجاوز.
9.66.30
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पव्याकुललोचनः ।
तूष्णीबभूव राजेन्द्र रुजाऽसौ विह्वलो भृशम् ॥ ९.६६.३० ॥
وبعد أن قال هذا القدر، يا سيد الملوك، وعيناه مثقلتان بالدموع، صمت، وقد غلبه الألم الشديد.
9.66.31
तथा दृष्ट्वा तु राजानं बाष्पशोकसमन्वितम् ।
द्रौणिः क्रोधेन जज्वाल यथा वह्निर्जगत्क्षये ॥ ९.६६.३१ ॥
ولما رأى الملك ممتلئًا بالدموع والحزن، اشتعل ابن درونا غضبًا كالنار عند فناء العالم.
9.66.32
स च क्रोधसमाविष्टः पाणौ पाणिं निपीड्य च ।
बाष्पविह्वलया वाचा राजानमिदमब्रवीत् ॥ ९.६६.३२ ॥
استولى عليه الغضب، فضغط يدًا على يد، وقال للملك هذه الكلمات بصوت خنقته الدموع.
9.66.33
पिता मे निहतः क्षुद्रैः सुनृशंसेन कर्मणा ।
न तथा तेन तप्यामि तथा राजंस्त्वयाऽद्य वै ॥ ९.६६.३३ ॥
قتل أبي أوغاد بفعل بالغ القسوة؛ ولست أحزن على ذلك الفعل بقدر ما أحزن اليوم بسببك، أيها الملك.
9.66.34
शृणु चेदं वचो मह्यं सत्येन वदतः प्रभो ।
इष्टापूर्तेन दानेन धर्मेण सुकृतेन च ॥ ९.६६.३४ ॥
اسمع يا سيدي كلامي هذا الصادق، بالقربان والصدقة والعطايا والدهارما والأعمال الصالحة.
9.66.35
अद्याहं सर्वपाञ्चालान्वासुदेवस्य पश्यतः ।
अद्य रात्रौ महाराज निहनिष्यामि पाण्डवान् ॥ ९.६६.३५ ॥
اليوم، والفاسودفا ينظر، سأقتل جميع البانشالا؛ وهذه الليلة، أيها الملك العظيم، سأقتل البانداڤا.
9.66.36
अनुज्ञां तु महाराज भवान्मे दातुमर्हति ॥ ९.६६.३६ ॥
أيها الملك العظيم، ينبغي أن تمنحني إذنك.
9.66.37
तच्छ्रुत्वा वचनं द्रौणेर्धृतराष्ट्र तवात्मजः ।
मनसः प्रीतिजननं कृपं वचनमब्रवीत्।
आचार्य शीघ्रं कलशं जलपूर्णं समानय ॥ ९.६६.३७ ॥
يا دهريتاراشترا، لما سمع ابنك كلام ابن درونا، قال لكريبا كلاماً يسرّ القلب: «أيها المعلم، أحضر سريعاً إناءً مملوءاً بالماء.»
9.66.38
स तद्वचनमाज्ञाय राज्ञो ब्राह्मणसत्तमः ।
कलशं पूर्णमादाय राज्ञोऽन्तिकमुपागमत् ॥ ९.६६.३८ ॥
فهم ذلك البراهمي الأفضل أمر الملك، فحمل إناءً مملوءاً وتقدّم نحو الملك.
9.66.39
तमब्रवीन्महाराज पुत्रस्तव विशाम्पते ।
ममाज्ञया द्विजश्रेष्ठ द्रोणपुत्रोऽभिषिच्यताम्।
सैनापत्येन भद्रं ते मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ९.६६.३९ ॥
قال له ابنك: «أيها الملك العظيم، سيد الشعوب، أفضل المولودين مرتين، بأمري فليُمسح ابن درونا قائداً للجيش. فليكن لك الخير، إن أردت أن تفعل ما هو محبوب لديّ.»
9.66.40
राज्ञो नियोगाद्योद्वव्यं ब्राह्मणेन विशेषतः ।
वर्तता क्षत्रधर्मेण ह्येवं धर्मविदो विदुः ॥ ९.६६.४० ॥
بأمر الملك، ينبغي أن يقاتل البراهمي خاصة متبعاً واجب المحارب؛ هكذا يعلم العارفون بالدارما.
9.66.41
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा कृपः शारद्वतस्ततः ।
द्रौणिं राज्ञो नियोगेन सैनापत्येऽभ्यषेचयत् ॥ ९.६६.४१ ॥
لما سمع كريبا، ابن شاراداوات، كلام الملك، مسح ابن درونا قائداً للجيش بأمر الملك.
9.66.42
सोऽभिषिक्तो महाराज परिष्वज्य नृपोत्तमम् ।
प्रययौ सिंहनादेन दिशः सर्वा विनादयन् ॥ ९.६६.४२ ॥
أيها الملك العظيم، لقد تم تتويجه، فعانق أفضل الملوك وانطلق يزأر كالأسد، يدوّي في جميع الجهات.
9.66.43
दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र शोणितेन परिप्लुतः ।
तां निशां प्रतिपेदेऽथ सर्वभूतभयावहाम् ॥ ९.६६.४३ ॥
يا سيد الملوك، ودخل دُرْيودهانا أيضاً، مغموراً بالدم، تلك الليلة التي تبعث الرعب في جميع الكائنات.
9.66.44
अपक्रम्य तु ते तूर्णं तस्मादायोधनान्नृप ।
शोकसंविग्नमनसश्चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥ ९.६६.४४ ॥
أيها الملك، لقد انسحبوا سريعاً من ذلك الميدان، وقد اضطربت نفوسهم بالحزن، فغرقوا في قلق شديد.