Mahābhārata · Adhyāya 9.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.66.1
वादिकानां सकाशात्तु श्रुत्वा दुर्योधनं हतम् ।
हतशिष्टास्तदा राजन्कौरवाणां महारथाः
अतः परं सौप्तिकं पर्व भविष्यति ।
तस्यायमाद्यः श्लोकः।
ततस्ते सहिताः सर्वे प्रयाता दक्षिणामुखाः ।
उपास्तमयवेलायां शिबिराभ्याशमागताः ॥ ९.६६.१ ॥
Al oír de los mensajeros que Duryodhana había sido abatido, oh rey, los grandes guerreros carro de los Kuru supervivientes partieron juntos, mirando al sur. A partir de aquí vendrá el Sauptika Parva; este es su primer verso. Al atardecer llegaron cerca del campamento.
9.66.2
विनिर्भिन्नाः शितैर्बाणैर्णदातोमरशक्तिभिः ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः।
त्वरिता जवनैरश्वैरायोधनमुपागमन् ॥ ९.६६.२ ॥
Heridos por flechas afiladas, y por mazas, tomaras y lanzas, Aśvatthāman, Kṛpa y Kṛtavarman el Sātvata llegaron a toda prisa al campo de batalla en veloces caballos.
9.66.3
तत्रापश्यन्महात्मानं धार्तराष्ट्रं निपातितम् ।
प्रभग्नं वायुवेगेन महासालं यथा वने ॥ ९.६६.३ ॥
Allí vieron al magnánimo hijo de Dhṛtarāṣṭra derribado, como un gran árbol sāla quebrado en el bosque por la fuerza del viento.
9.66.4
भूमौ विवेष्टमानं तं रुधिरेण समुक्षितम् ।
महागर्जामेवारण्ये व्याधेन विनिपातितम् ॥ ९.६६.४ ॥
A él, revolcándose en el suelo y empapado de sangre, como un gran asno derribado en el bosque por un cazador.
9.66.5
विवर्तमानं बहुशो रुधिरौघपरिप्लुतम् ।
यदृच्छया निपतितं चन्द्रमादित्यगोचरात् ॥ ९.६६.५ ॥
Revolcándose una y otra vez, empapado en ríos de sangre, caído por azar de la vista de la luna y del sol.
9.66.6
युगान्तमारुतेनेव शोषितं मकरालयम् ।
पूर्णचन्द्रमिव व्योम्नि तुषारावृतमण्डलम् ॥ ९.६६.६ ॥
Como el océano secado por el viento del fin de la era, o la luna llena en el cielo cubierta de escarcha.
9.66.7
रेणुध्वस्तं दीर्घभुजं मातङ्गमिव विक्रमे ।
वृतं भूतगणैर्घोरैः क्रव्यादैश्च समन्ततः ॥ ९.६६.७ ॥
Cubierto de polvo y maltrecho, de brazos largos, como un elefante caído en combate, rodeado por todas partes de terribles huestes de espíritus y criaturas carnívoras.
9.66.8
यथा धनं लिप्समानैर्भृत्यैर्नृपतिसत्तमम् ।
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं क्रोधादुद्वृत्तचक्षुषम्।
सामर्षं तं नरव्याघ्रं भौमं निपतितं तथा ॥ ९.६६.८ ॥
Como los servidores que buscan riqueza rodean al mejor de los reyes, así yacía aquel tigre entre los hombres, caído en tierra, con el rostro fruncido, los ojos desorbitados por la ira y lleno de indignación.
9.66.9
ते तं दृष्ट्वा महेष्वासं भूतले पतितं नृपम् ।
मोहमभ्यागमन्सर्वे कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.६६.९ ॥
Al ver al rey, gran arquero, caído en tierra, Kṛpa y todos los aurigas cayeron en la confusión.
9.66.10
अवतीर्य रथेभ्यश्च प्राद्रवन्राजसन्निधौ ।
दुर्योधनं च सम्प्राप्य सर्वे भूमावुपाविशन् ॥ ९.६६.१० ॥
Descendiendo de sus carros, corrieron ante la presencia del rey; llegados junto a Duryodhana, todos se sentaron en el suelo.
9.66.11
ततो द्रौणिर्महाराज बाष्पपूर्णेक्षणः श्वसन् ।
उवाच भरतश्रेष्ठं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ॥ ९.६६.११ ॥
Entonces, oh gran rey, con los ojos llenos de lágrimas y suspirando, el hijo de Droṇa habló al mejor de los Bharatas, señor de los señores de todos los mundos.
9.66.12
न नूनं विद्यते पुण्यं मानुषे किञ्चिदेव हि ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥ ९.६६.१२ ॥
Ciertamente no hay mérito entre los hombres, cuando tú, tigre entre los hombres, yaces manchado de polvo.
9.66.13
भूत्वा हि नृपतिः पूर्वं समाज्ञाप्य च मेदिनीम् ।
कथमेकोऽद्य राजेन्द्र तिष्ठसे निर्जने वने ॥ ९.६६.१३ ॥
Habiendo sido antes rey y gobernado la tierra, ¿cómo estás hoy solo en el bosque desierto, señor de reyes?
9.66.14
दुःशासनं न पश्यामि नापि कर्णं महारथम् ।
नापि तान्सुहृदः सर्वान्किमिदं भरतर्षभ ॥ ९.६६.१४ ॥
No veo a Duḥśāsana, ni al gran carruajero Karṇa, ni a ninguno de aquellos amigos. Toro de los Bharatas, ¿qué es esto?
9.66.15
दुःखं नूनं कृतान्तस्य गतिं ज्ञातुं कथञ्चन ।
लोकनाथो भवान्यत्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥ ९.६६.१५ ॥
Ciertamente es doloroso que el curso de la Muerte no pueda conocerse de ninguna manera; señor de los mundos, yaces aquí manchado de polvo.
9.66.16
एष मूर्धाभिषिक्तानामग्रे गत्वा परन्तपः ।
सतृणं ग्रसते पांसुं पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ९.६६.१६ ॥
Este abrasador de enemigos, que antes marchaba delante de los reyes ungidos, ahora traga polvo junto con la hierba. Mira el giro del tiempo.
9.66.17
क्व ते तदमलं छत्रं व्यजनं क्व च पार्थिव ।
सा च ते महती सेना क्व गता पार्थिवोत्तम ॥ ९.६६.१७ ॥
¿Dónde está tu sombrilla inmaculada y tu abanico, oh rey? ¿Y adónde se ha ido aquel gran ejército tuyo, mejor de los reyes?
9.66.18
दुर्विज्ञेया गतिर्नूनं कार्याणां कारणान्तरे ।
यो वै लोकगुरुर्नाथो भवानेतां दशां गताः ॥ ९.६६.१८ ॥
El curso de las acciones es, en verdad, difícil de comprender, oculto en otra causa. Tú, maestro y protector del mundo, has llegado a esta condición.
9.66.19
अध्रुवा सर्वमर्त्येषु ध्रुवैव श्रीर्विचिन्त्यते ।
भवतो व्यसनं दृष्ट्वा शक्रविस्पर्धिनो भृशम् ॥ ९.६६.१९ ॥
Entre todos los mortales la fortuna es inestable, y sin embargo se la considera duradera. Al ver tu gran desgracia, tú que rivalizabas con Indra, esto se vuelve claro.
9.66.20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुःखितस्य विशेषतः ।
उवाच राजन्पुत्रस्ते प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ९.६६.२० ॥
Al oír sus palabras, y sobre todo afligido, tu hijo, oh rey, pronunció estas palabras oportunas.
9.66.21
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां शोकजं बाष्पमुत्सृजन् ।
कृपादीन्स तदा वीरान्सर्वानेव नराधिपः ॥ ९.६६.२१ ॥
Secándose los ojos con las manos y derramando lágrimas nacidas del dolor, el señor de los hombres se dirigió entonces a Kṛpa y a todos los demás héroes.
9.66.22
ईदृशो लोकधर्मोऽयं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते ।
विनाशः सर्वभूतानां कालपर्यायकारितः ॥ ९.६६.२२ ॥
Tal es la ley del mundo, ordenada por el Creador, se dice. La destrucción de todos los seres se produce por el curso del tiempo.
9.66.23
सोऽयं मां समनुप्राप्तः प्रत्यक्षो भवतां हि यः ।
पृथिवीं पालयित्वाऽहमेतां निष्ठामुपागतः ॥ ९.६६.२३ ॥
Esta condición, visible para todos ustedes, me ha sobrevenido. Tras proteger la tierra, he llegado a este estado final.
9.66.24
दिष्ट्या नाहं परावृत्तो युद्धे कस्यांचिदापदि ।
दिष्ट्याऽहं निहतः पापैश्चलेनैव विशेषतः ॥ ९.६६.२४ ॥
Por fortuna no me di la vuelta en la batalla ante ninguna calamidad. Por fortuna fui muerto por los malvados, especialmente por Cela.
9.66.25
उत्साहश्च कृतो नित्यं मया दिष्ट्या युयुत्सता ।
दिष्ट्या चास्मिन्हतो युद्धे निहतज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६६.२५ ॥
Siempre mostré ardor, deseando combatir. Por fortuna fui muerto en esta misma batalla, habiendo sido muertos mis parientes y allegados.
9.66.26
दिष्ट्या च वोऽहं पश्यामि मुक्तानस्माज्जनक्षयात् ।
स्वस्तियुक्तांश्च कल्याणांस्तन्मे प्रियमनुत्तमम् ॥ ९.६६.२६ ॥
Por fortuna os veo libres de esta destrucción de hombres, bendecidos con bienestar y auspiciosos. Eso es para mí la alegría más excelente.
9.66.27
मा भवन्तोऽत्र तप्यन्तां सौहृदान्निधनेन मे ।
यदि वेदाः प्रमाणं वो जिता लोका मयाऽक्षयाः ॥ ९.६६.२७ ॥
No os aflijáis aquí, por afecto, por mi muerte. Si los Vedas son vuestra autoridad, he conquistado los mundos imperecederos.
9.66.28
जानमानः प्रभावं च कृष्णस्यामिततेजसः ।
तेन न च्यावितश्चाहं क्षत्रधर्मात्स्वनुष्ठितात् ॥ ९.६६.२८ ॥
Conociendo el poder de Kṛṣṇa, de esplendor inmenso, no fui apartado por él del deber del guerrero que había cumplido bien.
9.66.29
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्यः कथञ्चन ।
कृतं भवद्भिः सदृशमनुरूपमिवात्मनः।
यतितं विजये शक्त्या दैवं तु दुरतिक्रमम् ॥ ९.६६.२९ ॥
Yo he alcanzado ese estado; de ningún modo soy digno de lamento. Vosotros habéis hecho lo que os corresponde y es apropiado, esforzándoos con fuerza por la victoria; pero el destino es difícil de vencer.
9.66.30
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पव्याकुललोचनः ।
तूष्णीबभूव राजेन्द्र रुजाऽसौ विह्वलो भृशम् ॥ ९.६६.३० ॥
Habiendo dicho tanto, oh señor de reyes, con los ojos turbados por las lágrimas, guardó silencio, profundamente abrumado por la angustia.
9.66.31
तथा दृष्ट्वा तु राजानं बाष्पशोकसमन्वितम् ।
द्रौणिः क्रोधेन जज्वाल यथा वह्निर्जगत्क्षये ॥ ९.६६.३१ ॥
Al ver así al rey, lleno de lágrimas y dolor, el hijo de Droṇa ardió de ira como el fuego en la destrucción del mundo.
9.66.32
स च क्रोधसमाविष्टः पाणौ पाणिं निपीड्य च ।
बाष्पविह्वलया वाचा राजानमिदमब्रवीत् ॥ ९.६६.३२ ॥
Poseído por la ira, apretando una mano contra la otra, habló al rey con voz quebrada por las lágrimas estas palabras.
9.66.33
पिता मे निहतः क्षुद्रैः सुनृशंसेन कर्मणा ।
न तथा तेन तप्यामि तथा राजंस्त्वयाऽद्य वै ॥ ९.६६.३३ ॥
Mi padre fue muerto por hombres viles mediante una acción cruelísima; no me lamento tanto por aquella acción, oh rey, como me lamento hoy por tu causa.
9.66.34
शृणु चेदं वचो मह्यं सत्येन वदतः प्रभो ।
इष्टापूर्तेन दानेन धर्मेण सुकृतेन च ॥ ९.६६.३४ ॥
Escucha estas palabras mías, oh señor, dichas con verdad, por el sacrificio, la caridad, los dones, el dharma y las buenas obras.
9.66.35
अद्याहं सर्वपाञ्चालान्वासुदेवस्य पश्यतः ।
अद्य रात्रौ महाराज निहनिष्यामि पाण्डवान् ॥ ९.६६.३५ ॥
Hoy, mientras Vāsudeva mira, mataré a todos los Pañcālas; y esta noche, oh gran rey, mataré a los Pāṇḍavas.
9.66.36
अनुज्ञां तु महाराज भवान्मे दातुमर्हति ॥ ९.६६.३६ ॥
Oh gran rey, debéis concederme vuestro permiso.
9.66.37
तच्छ्रुत्वा वचनं द्रौणेर्धृतराष्ट्र तवात्मजः ।
मनसः प्रीतिजननं कृपं वचनमब्रवीत्।
आचार्य शीघ्रं कलशं जलपूर्णं समानय ॥ ९.६६.३७ ॥
Oh Dhṛtarāṣṭra, al oír aquellas palabras del hijo de Droṇa, tu hijo dijo a Kṛpa palabras que complacían la mente: 'Maestro, trae pronto una jarra llena de agua.'
9.66.38
स तद्वचनमाज्ञाय राज्ञो ब्राह्मणसत्तमः ।
कलशं पूर्णमादाय राज्ञोऽन्तिकमुपागमत् ॥ ९.६६.३८ ॥
Comprendiendo la orden del rey, aquel mejor de los brahmanes tomó una jarra llena y se acercó al rey.
9.66.39
तमब्रवीन्महाराज पुत्रस्तव विशाम्पते ।
ममाज्ञया द्विजश्रेष्ठ द्रोणपुत्रोऽभिषिच्यताम्।
सैनापत्येन भद्रं ते मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ९.६६.३९ ॥
Tu hijo le dijo: 'Oh gran rey, señor de los pueblos, mejor de los dos veces nacidos, por mi orden sea ungido como general del ejército el hijo de Droṇa. Que te vaya bien, si deseas hacer lo que me es querido.'
9.66.40
राज्ञो नियोगाद्योद्वव्यं ब्राह्मणेन विशेषतः ।
वर्तता क्षत्रधर्मेण ह्येवं धर्मविदो विदुः ॥ ९.६६.४० ॥
Por orden del rey, especialmente un brahmán, siguiendo el deber del guerrero, debe combatir; así lo saben los conocedores del dharma.
9.66.41
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा कृपः शारद्वतस्ततः ।
द्रौणिं राज्ञो नियोगेन सैनापत्येऽभ्यषेचयत् ॥ ९.६६.४१ ॥
Habiendo oído las palabras del rey, Kṛpa, hijo de Śaradvat, ungió entonces al hijo de Droṇa para el mando del ejército por orden del rey.
9.66.42
सोऽभिषिक्तो महाराज परिष्वज्य नृपोत्तमम् ।
प्रययौ सिंहनादेन दिशः सर्वा विनादयन् ॥ ९.६६.४२ ॥
Gran rey, ungido, abrazó al mejor de los reyes y partió, rugiendo como un león y resonando por todas las direcciones.
9.66.43
दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र शोणितेन परिप्लुतः ।
तां निशां प्रतिपेदेऽथ सर्वभूतभयावहाम् ॥ ९.६६.४३ ॥
Señor de reyes, también Duryodhana, empapado en sangre, entró en aquella noche que infunde terror a todos los seres.
9.66.44
अपक्रम्य तु ते तूर्णं तस्मादायोधनान्नृप ।
शोकसंविग्नमनसश्चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥ ९.६६.४४ ॥
Oh rey, retirándose rápidamente de aquel campo de batalla, con la mente turbada por el dolor, cayeron en profunda angustia.