ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.66.1
वादिकानां सकाशात्तु श्रुत्वा दुर्योधनं हतम् ।
हतशिष्टास्तदा राजन्कौरवाणां महारथाः
अतः परं सौप्तिकं पर्व भविष्यति ।
तस्यायमाद्यः श्लोकः।
ततस्ते सहिताः सर्वे प्रयाता दक्षिणामुखाः ।
उपास्तमयवेलायां शिबिराभ्याशमागताः ॥ ९.६६.१ ॥
ਦੂਤਾਂ ਤੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਮਹਾਰਥੀ ਇਕੱਠੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੌਪਤਿਕ ਪਰਵ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ।
9.66.2
विनिर्भिन्नाः शितैर्बाणैर्णदातोमरशक्तिभिः ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः।
त्वरिता जवनैरश्वैरायोधनमुपागमन् ॥ ९.६६.२ ॥
ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ, ਤੋਮਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਸਾਤਵਤ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
9.66.3
तत्रापश्यन्महात्मानं धार्तराष्ट्रं निपातितम् ।
प्रभग्नं वायुवेगेन महासालं यथा वने ॥ ९.६६.३ ॥
ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਵੱਡੇ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ।
9.66.4
भूमौ विवेष्टमानं तं रुधिरेण समुक्षितम् ।
महागर्जामेवारण्ये व्याधेन विनिपातितम् ॥ ९.६६.४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਫਦਾ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਡੇਗੇ ਗਏ ਵੱਡੇ ਖੋਤੇ ਵਾਂਗ।
9.66.5
विवर्तमानं बहुशो रुधिरौघपरिप्लुतम् ।
यदृच्छया निपतितं चन्द्रमादित्यगोचरात् ॥ ९.६६.५ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੋਟਦਾ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ।
9.66.6
युगान्तमारुतेनेव शोषितं मकरालयम् ।
पूर्णचन्द्रमिव व्योम्नि तुषारावृतमण्डलम् ॥ ९.६६.६ ॥
ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਢਕੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ।
9.66.7
रेणुध्वस्तं दीर्घभुजं मातङ्गमिव विक्रमे ।
वृतं भूतगणैर्घोरैः क्रव्यादैश्च समन्ततः ॥ ९.६६.७ ॥
ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਰੁਲਿਆ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ; ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਿਆਨਕ ਭੂਤ-ਗਣ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਖਾਣੇ ਜੀਵ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
9.66.8
यथा धनं लिप्समानैर्भृत्यैर्नृपतिसत्तमम् ।
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं क्रोधादुद्वृत्तचक्षुषम्।
सामर्षं तं नरव्याघ्रं भौमं निपतितं तथा ॥ ९.६६.८ ॥
ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭਰੂਆਂ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪਾੜੀ, ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਨਰਵਿਆਘਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਪਿਆ।
9.66.9
ते तं दृष्ट्वा महेष्वासं भूतले पतितं नृपम् ।
मोहमभ्यागमन्सर्वे कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.६६.९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਥੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
9.66.10
अवतीर्य रथेभ्यश्च प्राद्रवन्राजसन्निधौ ।
दुर्योधनं च सम्प्राप्य सर्वे भूमावुपाविशन् ॥ ९.६६.१० ॥
ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਦੌੜੇ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
9.66.11
ततो द्रौणिर्महाराज बाष्पपूर्णेक्षणः श्वसन् ।
उवाच भरतश्रेष्ठं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ॥ ९.६६.११ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਉਕੇ ਭਰਦਿਆਂ ਦ੍ਰੌਣਿ ਨੇ ਸਰਬਲੋਕੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਭਰਤਸ਼ੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
9.66.12
न नूनं विद्यते पुण्यं मानुषे किञ्चिदेव हि ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥ ९.६६.१२ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਤੂੰ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲਿਬੜਿਆ ਪਿਆ ਹੈਂ।
9.66.13
भूत्वा हि नृपतिः पूर्वं समाज्ञाप्य च मेदिनीम् ।
कथमेकोऽद्य राजेन्द्र तिष्ठसे निर्जने वने ॥ ९.६६.१३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਅੱਜ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ?
9.66.14
दुःशासनं न पश्यामि नापि कर्णं महारथम् ।
नापि तान्सुहृदः सर्वान्किमिदं भरतर्षभ ॥ ९.६६.१४ ॥
ਮੈਂ ਦੁਹਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਮਹਾਰਥੀ ਕਰਣ ਨੂੰ, ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ। ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ?
9.66.15
दुःखं नूनं कृतान्तस्य गतिं ज्ञातुं कथञ्चन ।
लोकनाथो भवान्यत्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥ ९.६६.१५ ॥
ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਮੌਤ) ਦੀ ਗਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਹੇ ਲੋਕਨਾਥ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲਿਬੜਿਆ ਪਿਆ ਹੈਂ।
9.66.16
एष मूर्धाभिषिक्तानामग्रे गत्वा परन्तपः ।
सतृणं ग्रसते पांसुं पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ९.६६.१६ ॥
ਮੂਰਧਾਭਿਸ਼ਿਕਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਰੰਤਪ ਤਿੰਨਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਧੂੜ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕਾਲ ਦਾ ਫੇਰ ਵੇਖ।
9.66.17
क्व ते तदमलं छत्रं व्यजनं क्व च पार्थिव ।
सा च ते महती सेना क्व गता पार्थिवोत्तम ॥ ९.६६.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਛਤਰ ਅਤੇ ਪੱਖਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?
9.66.18
दुर्विज्ञेया गतिर्नूनं कार्याणां कारणान्तरे ।
यो वै लोकगुरुर्नाथो भवानेतां दशां गताः ॥ ९.६६.१८ ॥
ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ।
9.66.19
अध्रुवा सर्वमर्त्येषु ध्रुवैव श्रीर्विचिन्त्यते ।
भवतो व्यसनं दृष्ट्वा शक्रविस्पर्धिनो भृशम् ॥ ९.६६.१९ ॥
ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਥਿਰ ਮੰਨ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
9.66.20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुःखितस्य विशेषतः ।
उवाच राजन्पुत्रस्ते प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ९.६६.२० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲ ਕਹੇ।
9.66.21
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां शोकजं बाष्पमुत्सृजन् ।
कृपादीन्स तदा वीरान्सर्वानेव नराधिपः ॥ ९.६६.२१ ॥
ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
9.66.22
ईदृशो लोकधर्मोऽयं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते ।
विनाशः सर्वभूतानां कालपर्यायकारितः ॥ ९.६६.२२ ॥
ਇਹ ਲੋਕ-ਧਰਮ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
9.66.23
सोऽयं मां समनुप्राप्तः प्रत्यक्षो भवतां हि यः ।
पृथिवीं पालयित्वाऽहमेतां निष्ठामुपागतः ॥ ९.६६.२३ ॥
ਇਹ ਹਾਲਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਈ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖਦੇ ਹੋ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।
9.66.24
दिष्ट्या नाहं परावृत्तो युद्धे कस्यांचिदापदि ।
दिष्ट्याऽहं निहतः पापैश्चलेनैव विशेषतः ॥ ९.६६.२४ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਲ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
9.66.25
उत्साहश्च कृतो नित्यं मया दिष्ट्या युयुत्सता ।
दिष्ट्या चास्मिन्हतो युद्धे निहतज्ञातिबान्धवः ॥ ९.६६.२५ ॥
ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿਖਾਇਆ। ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਬੰਧੂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
9.66.26
दिष्ट्या च वोऽहं पश्यामि मुक्तानस्माज्जनक्षयात् ।
स्वस्तियुक्तांश्च कल्याणांस्तन्मे प्रियमनुत्तमम् ॥ ९.६६.२६ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ-ਸੰਹਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
9.66.27
मा भवन्तोऽत्र तप्यन्तां सौहृदान्निधनेन मे ।
यदि वेदाः प्रमाणं वो जिता लोका मयाऽक्षयाः ॥ ९.६६.२७ ॥
ਏਥੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ। ਜੇ ਵੇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।
9.66.28
जानमानः प्रभावं च कृष्णस्यामिततेजसः ।
तेन न च्यावितश्चाहं क्षत्रधर्मात्स्वनुष्ठितात् ॥ ९.६६.२८ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
9.66.29
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्यः कथञ्चन ।
कृतं भवद्भिः सदृशमनुरूपमिवात्मनः।
यतितं विजये शक्त्या दैवं तु दुरतिक्रमम् ॥ ९.६६.२९ ॥
ਉਹ ਹਾਲਤ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਯੋਗ, ਢੁੱਕਵਾਂ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ; ਜਿੱਤ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਦੈਵ ਲੰਘਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।
9.66.30
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पव्याकुललोचनः ।
तूष्णीबभूव राजेन्द्र रुजाऽसौ विह्वलो भृशम् ॥ ९.६६.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇੰਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
9.66.31
तथा दृष्ट्वा तु राजानं बाष्पशोकसमन्वितम् ।
द्रौणिः क्रोधेन जज्वाल यथा वह्निर्जगत्क्षये ॥ ९.६६.३१ ॥
ਹੰਝੂਆਂ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
9.66.32
स च क्रोधसमाविष्टः पाणौ पाणिं निपीड्य च ।
बाष्पविह्वलया वाचा राजानमिदमब्रवीत् ॥ ९.६६.३२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਦਬਾ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਧੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
9.66.33
पिता मे निहतः क्षुद्रैः सुनृशंसेन कर्मणा ।
न तथा तेन तप्यामि तथा राजंस्त्वयाऽद्य वै ॥ ९.६६.३३ ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨੀਚਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਏਨਾ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੰਨਾ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।
9.66.34
शृणु चेदं वचो मह्यं सत्येन वदतः प्रभो ।
इष्टापूर्तेन दानेन धर्मेण सुकृतेन च ॥ ९.६६.३४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੱਚ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੋ — ਇਸ਼ਟ, ਪੂਰਤ, ਦਾਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ।
9.66.35
अद्याहं सर्वपाञ्चालान्वासुदेवस्य पश्यतः ।
अद्य रात्रौ महाराज निहनिष्यामि पाण्डवान् ॥ ९.६६.३५ ॥
ਅੱਜ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਅੱਜ ਰਾਤ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
9.66.36
अनुज्ञां तु महाराज भवान्मे दातुमर्हति ॥ ९.६६.३६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
9.66.37
तच्छ्रुत्वा वचनं द्रौणेर्धृतराष्ट्र तवात्मजः ।
मनसः प्रीतिजननं कृपं वचनमब्रवीत्।
आचार्य शीघ्रं कलशं जलपूर्णं समानय ॥ ९.६६.३७ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਆਖੇ: 'ਹੇ ਆਚਾਰੀਆ, ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।'
9.66.38
स तद्वचनमाज्ञाय राज्ञो ब्राह्मणसत्तमः ।
कलशं पूर्णमादाय राज्ञोऽन्तिकमुपागमत् ॥ ९.६६.३८ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਉਹ ਹੁਕਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
9.66.39
तमब्रवीन्महाराज पुत्रस्तव विशाम्पते ।
ममाज्ञया द्विजश्रेष्ठ द्रोणपुत्रोऽभिषिच्यताम्।
सैनापत्येन भद्रं ते मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ९.६६.३९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।'
9.66.40
राज्ञो नियोगाद्योद्वव्यं ब्राह्मणेन विशेषतः ।
वर्तता क्षत्रधर्मेण ह्येवं धर्मविदो विदुः ॥ ९.६६.४० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
9.66.41
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा कृपः शारद्वतस्ततः ।
द्रौणिं राज्ञो नियोगेन सैनापत्येऽभ्यषेचयत् ॥ ९.६६.४१ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
9.66.42
सोऽभिषिक्तो महाराज परिष्वज्य नृपोत्तमम् ।
प्रययौ सिंहनादेन दिशः सर्वा विनादयन् ॥ ९.६६.४२ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।
9.66.43
दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र शोणितेन परिप्लुतः ।
तां निशां प्रतिपेदेऽथ सर्वभूतभयावहाम् ॥ ९.६६.४३ ॥
ਰਾਜੇਂਦਰ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
9.66.44
अपक्रम्य तु ते तूर्णं तस्मादायोधनान्नृप ।
शोकसंविग्नमनसश्चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥ ९.६६.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।