বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 1.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.47.1
सप्तधा तु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता।
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत् ॥ १.४७.१ ॥
গর্ভ সাত ভাগে খণ্ডিত হলে অত্যন্ত দুঃখিতা দিতি, দুর্ধর্ষ সহস্রাক্ষ (ইন্দ্র)-কে বিনীতভাবে এই কথা বললেন।
1.47.2
ममापराधाद् गर्भोऽयं सप्तधा शकलीकृतः।
नापराधो हि देवेश तवात्र बलसूदन ॥ १.४७.२ ॥
আমার অপরাধের জন্যই এই গর্ভ সাত টুকরো হয়েছে; হে দেবেশ, হে বলসূদন, এতে আপনার কোনো অপরাধ নেই।
1.47.3
प्रियं त्वत्कृतमिच्छामि मम गर्भविपर्यये।
मरुतां सप्त सप्तानां स्थानपाला भवन्तु ते ॥ १.४७.३ ॥
আমার গর্ভনাশে আপনার কৃত একটি উপকার আমি চাই: মরুৎদের সাত সাতটি দল আপনার স্থানসমূহের রক্ষক হোক।
1.47.4
वातस्कन्धा इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रक।
मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः ॥ १.४७.४ ॥
হে পুত্র, এই সাত বায়ু-শাখা স্বর্গে বিচরণ করুক; মরুৎ নামে খ্যাত, দিব্যরূপ আমার এই পুত্রগণ।
1.47.5
ब्रह्मलोकं चरत्वेक इन्द्रलोकं तथापरः।
दिव्यवायुरिति ख्यातस्तृतीयोऽपि महायशाः ॥ १.४७.५ ॥
একজন ব্রহ্মলোকে, অন্যজন ইন্দ্রলোকে বিচরণ করুক; দিব্যবায়ু নামে খ্যাত তৃতীয়জনও মহাযশা হোক।
1.47.6
चत्वारस्तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात्।
संचरिष्यन्ति भद्रं ते कालेन हि ममात्मजाः ॥ १.४७.६ ॥
হে দেবশ্রেষ্ঠ, আমার চার পুত্র আপনার আদেশে যথাসময়ে দিকসমূহে বিচরণ করবে; আপনার মঙ্গল হোক।
1.47.7
त्वत्कृतेनैव नाम्ना वै मारुता इति विश्रुताः।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः ॥ १.४७.७ ॥
"তোমার দেওয়া নামেই তারা 'মরুৎ' নামে বিখ্যাত হবে।" তার সেই কথা শুনে সহস্রাক্ষ পুরন্দর (ইন্দ্র)...
1.47.8
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यमतीदं बलसूदनः।
सर्वमेतद् यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः ॥ १.४७.८ ॥
বলসূদন (ইন্দ্র) করজোড়ে এই কথা বললেন: "তুমি যেমন বললে, এসবই তেমনই ঘটবে, এতে সন্দেহ নেই।"
1.47.9
विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवरूपास्तवात्मजाः।
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने ॥ १.४७.९ ॥
"তোমার পুত্ররা দেবরূপ ধারণ করে বিচরণ করবে; তোমার মঙ্গল হোক।" এইরূপ স্থির করে সেই মাতা-পুত্র তপোবনে...
1.47.10
जग्मतुस्त्रिदिवं राम कृतार्थाविति नः श्रुतम्।
एष देशः स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा ॥ १.४७.१० ॥
"হে রাম, তারা দুজন কৃতার্থ হয়ে স্বর্গে গেছে, এমনটাই আমরা শুনেছি। হে কাকুৎস্থ, এটাই সেই দেশ যেখানে পূর্বে মহেন্দ্র বাস করতেন।"
1.47.11
दितिं यत्र तपःसिद्धामेवं परिचचार सः।
इक्ष्वाकोस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः ॥ १.४७.११ ॥
"তপস্যায় সিদ্ধা দিতি যেখানে ছিলেন, সেখানে তিনি এভাবে বিচরণ করতেন। হে নরব্যাঘ্র, ইক্ষ্বাকুর পুত্র, পরম ধার্মিক...
1.47.12
अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः।
तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ १.४७.१२ ॥
অলম্বুষার গর্ভে জন্ম নিয়ে 'বিশাল' নামে বিখ্যাত হলেন; তাঁর দ্বারাই এই স্থানে 'বিশালা' নামে নগরী স্থাপিত হয়েছিল।
1.47.13
विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः।
सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः ॥ १.४७.१३ ॥
হে রাম, বিশালের পুত্র মহাবলী হেমচন্দ্র। হেমচন্দ্রের পরে সুচন্দ্র নামে খ্যাত (রাজা হলেন)।
1.47.14
सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः।
धूम्राश्वतनयश्चापि सृञ्जयः समपद्यत ॥ १.४७.१४ ॥
হে রাম, সুচন্দ্রের পুত্র ধূম্রাশ্ব নামে খ্যাত ছিলেন। আর ধূম্রাশ্বের পুত্র সৃঞ্জয় হলেন।
1.47.15
सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान्।
कुशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः ॥ १.४७.१५ ॥
সৃঞ্জয়ের পুত্র শ্রীমান ও প্রতাপশালী সহদেব। সহদেবের পুত্র পরম ধার্মিক কুশাশ্ব।
1.47.16
कुशाश्वस्य महातेजाः सोमदत्तः प्रतापवान्।
सोमदत्तस्य पुत्रस्तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः ॥ १.४७.१६ ॥
কুশাশ্বের মহাতেজস্বী ও প্রতাপশালী পুত্র সোমদত্ত। সোমদত্তের পুত্র কাকুৎস্থ নামে খ্যাত হলেন।
1.47.17
तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्येष पुरीमिमाम्।
आवसत् परमप्रख्यः सुमतिर्नाम दुर्जयः ॥ १.४७.१७ ॥
তাঁর পুত্র মহাতেজস্বী, পরম খ্যাতিমান, অজেয় সুমতি নামে; তিনি এখন এই নগরীতে বাস করেছিলেন।
1.47.18
इक्ष्वाकोस्तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः।
दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः ॥ १.४७.१८ ॥
ইক্ষ্বাকুর অনুগ্রহে সেই বৈশালিক রাজারা সকলেই দীর্ঘায়ু, মহাত্মা, বীর্যবান ও অতি ধার্মিক ছিলেন।
1.47.19
इहाद्य रजनीमेकां सुखं स्वप्स्यामहे वयम्।
श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुमर्हसि ॥ १.४७.१९ ॥
এখানে আজ এক রাত আমরা সুখে ঘুমাব। হে নরশ্রেষ্ঠ, আগামীকাল ভোরে আপনি জনককে দেখতে যেতে পারেন।
1.47.20
सुमतिस्तु महातेजा विश्वामित्रमुपागतम्।
श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्यागच्छन्महायशाः ॥ १.४७.२० ॥
মহাতেজা মহাযশা সুমতি বিশ্বামিত্রের আগমনের কথা শুনে, নরশ্রেষ্ঠদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ হয়ে, তাঁকে অভ্যর্থনা জানাতে এগিয়ে গেলেন।
1.47.21
पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायः सबान्धवः।
प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.४७.२१ ॥
পরম সম্মান জানিয়ে, গুরু ও আত্মীয়দের সঙ্গে, করজোড়ে, কুশল জিজ্ঞাসা করে তিনি বিশ্বামিত্রকে বললেন।
1.47.22
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे विषयं मुने।
सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम ॥ १.४७.२२ ॥
হে মুনি, আমি ধন্য ও অনুগৃহীত; আমার রাজ্যে আপনি এসেছেন এবং আমি আপনার দর্শন পেয়েছি। আমার চেয়ে ধন্য আর কেউ নেই।