वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.47.1
सप्तधा तु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता।
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत् ॥ १.४७.१ ॥
गर्भाचे सात तुकडे केले गेले तेव्हा अत्यंत दुःखी झालेली दिती, दुर्धर्ष सहस्राक्ष (इंद्र)ला विनयाने असे म्हणाली.
1.47.2
ममापराधाद् गर्भोऽयं सप्तधा शकलीकृतः।
नापराधो हि देवेश तवात्र बलसूदन ॥ १.४७.२ ॥
माझ्याच अपराधामुळे हा गर्भ सात तुकडे केला गेला; हे देवेशा, बलसूदना, यात तुमचा अपराध नाही.
1.47.3
प्रियं त्वत्कृतमिच्छामि मम गर्भविपर्यये।
मरुतां सप्त सप्तानां स्थानपाला भवन्तु ते ॥ १.४७.३ ॥
माझ्या गर्भाच्या या नाशात, तुमच्याकडून एक उपकार मी इच्छिते: मरुतांचे सात-सात असे सात गट तुमच्या स्थानांचे रक्षक होवोत.
1.47.4
वातस्कन्धा इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रक।
मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः ॥ १.४७.४ ॥
हे पुत्रा, हे सात वायु-शाखा स्वर्गात संचार करोत; मरुत नावाने प्रसिद्ध, दिव्य रूपाचे हे माझे पुत्र आहेत.
1.47.5
ब्रह्मलोकं चरत्वेक इन्द्रलोकं तथापरः।
दिव्यवायुरिति ख्यातस्तृतीयोऽपि महायशाः ॥ १.४७.५ ॥
एक ब्रह्मलोकात आणि दुसरा इंद्रलोकात संचार करो; दिव्यवायू नावाने प्रसिद्ध तिसरा देखील महायशस्वी होवो.
1.47.6
चत्वारस्तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात्।
संचरिष्यन्ति भद्रं ते कालेन हि ममात्मजाः ॥ १.४७.६ ॥
हे देवश्रेष्ठा, माझे चार पुत्र तुमच्या आज्ञेने योग्य काळी दिशांमध्ये संचार करतील; तुमचे कल्याण होवो.
1.47.7
त्वत्कृतेनैव नाम्ना वै मारुता इति विश्रुताः।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः ॥ १.४७.७ ॥
"तुझ्याच दिलेल्या नावाने ते 'मरुत' म्हणून प्रसिद्ध होतील." तिचे ते बोलणे ऐकून सहस्राक्ष पुरंदर (इंद्र)...
1.47.8
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यमतीदं बलसूदनः।
सर्वमेतद् यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः ॥ १.४७.८ ॥
बलसूदन (इंद्र) हात जोडून हे वचन म्हणाला: "तू म्हणाली तसेच हे सर्व घडेल, यात संशय नाही."
1.47.9
विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवरूपास्तवात्मजाः।
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने ॥ १.४७.९ ॥
"तुझे पुत्र देवरूप होऊन संचार करतील; तुझे कल्याण असो." असा निश्चय करून ती माता-पुत्र जोडी तपोवनात...
1.47.10
जग्मतुस्त्रिदिवं राम कृतार्थाविति नः श्रुतम्।
एष देशः स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा ॥ १.४७.१० ॥
"हे राम, ते दोघे कृतार्थ होऊन स्वर्गाला गेले असे आम्ही ऐकले आहे. हे काकुत्स्थ, हा तो देश आहे जेथे पूर्वी महेंद्र राहत असे."
1.47.11
दितिं यत्र तपःसिद्धामेवं परिचचार सः।
इक्ष्वाकोस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः ॥ १.४७.११ ॥
"तपस्येने सिद्ध झालेली दिती जिथे होती, तिथे तो असा संचार करीत असे. हे नरव्याघ्रा, इक्ष्वाकूचा पुत्र, परम धार्मिक...
1.47.12
अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः।
तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ १.४७.१२ ॥
अलंबुषेपासून जन्मलेला 'विशाल' म्हणून प्रसिद्ध झाला; त्याच्याद्वारे या ठिकाणी 'विशाला' नावाची नगरी वसवण्यात आली.
1.47.13
विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः।
सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः ॥ १.४७.१३ ॥
हे राम, विशालाचा पुत्र महाबली हेमचंद्र होता. हेमचंद्रानंतर सुचंद्र नावाने प्रसिद्ध (राजा झाला).
1.47.14
सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः।
धूम्राश्वतनयश्चापि सृञ्जयः समपद्यत ॥ १.४७.१४ ॥
हे राम, सुचंद्राचा पुत्र धूम्राश्व नावाने प्रसिद्ध होता. आणि धूम्राश्वाचा पुत्र सृंजय झाला.
1.47.15
सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान्।
कुशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः ॥ १.४७.१५ ॥
सृंजयाचा पुत्र श्रीमान व प्रतापी सहदेव होता. सहदेवाचा पुत्र परम धार्मिक कुशाश्व होता.
1.47.16
कुशाश्वस्य महातेजाः सोमदत्तः प्रतापवान्।
सोमदत्तस्य पुत्रस्तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः ॥ १.४७.१६ ॥
कुशाश्वाचा महातेजस्वी व प्रतापी पुत्र सोमदत्त होता. सोमदत्ताचा पुत्र काकुत्स्थ नावाने प्रसिद्ध झाला.
1.47.17
तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्येष पुरीमिमाम्।
आवसत् परमप्रख्यः सुमतिर्नाम दुर्जयः ॥ १.४७.१७ ॥
त्याचा पुत्र महातेजस्वी, परम यशस्वी, अजेय सुमती नावाचा होता; तो आता या नगरीत राहिला.
1.47.18
इक्ष्वाकोस्तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः।
दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः ॥ १.४७.१८ ॥
इक्ष्वाकूच्या कृपेने ते सर्व वैशालिक राजे दीर्घायुषी, महात्मे, पराक्रमी आणि अत्यंत धार्मिक होते.
1.47.19
इहाद्य रजनीमेकां सुखं स्वप्स्यामहे वयम्।
श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुमर्हसि ॥ १.४७.१९ ॥
येथे आज एक रात्र आपण सुखाने झोपू. हे नरश्रेष्ठा, उद्या पहाटे तू जनकाला भेटण्यास जावे.
1.47.20
सुमतिस्तु महातेजा विश्वामित्रमुपागतम्।
श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्यागच्छन्महायशाः ॥ १.४७.२० ॥
महातेजस्वी आणि महायशस्वी सुमती विश्वामित्र आल्याचे ऐकून, नरश्रेष्ठांमध्ये श्रेष्ठ असा तो त्यांच्या स्वागतास सामोरा गेला.
1.47.21
पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायः सबान्धवः।
प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.४७.२१ ॥
परम सत्कार करून, गुरू आणि बांधवांसह, हात जोडून, कुशल विचारून, मग तो विश्वामित्राला म्हणाला.
1.47.22
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे विषयं मुने।
सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम ॥ १.४७.२२ ॥
हे मुने, मी धन्य आहे आणि माझ्यावर कृपा झाली आहे, कारण आपण माझ्या प्रदेशात आलात आणि मला आपले दर्शन झाले; माझ्याहून अधिक धन्य कोणी नाही.