ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.57.1
ततः संतप्तहृदयः स्मरन्निग्रहमात्मनः।
विनिःश्वस्य विनिःश्वस्य कृतवैरो महात्मना ॥ १.५७.१ ॥
ଏଥିରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୃଦୟରେ ନିଜ ପରାଜୟ ସ୍ମରଣ କରି ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେ ସେହି ମହାତ୍ମା ସହିତ ଶତ୍ରୁତା କଲେ।
1.57.2
स दक्षिणां दिशं गत्वा महिष्या सह राघव।
तताप परमं घोरं विश्वामित्रो महातपाः ॥ १.५७.२ ॥
ହେ ରାଘବ! ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ ନିଜ ରାଣୀ ସହିତ ଅତି ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ; ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର।
1.57.3
फलमूलाशनो दान्तश्चचार परमं तपः।
अथास्य जज्ञिरे पुत्राः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.५७.३ ॥
ଫଳମୂଳ ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି ସେ ପରମ ତପସ୍ୟା କଲେ; ତା'ପରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
1.57.4
हविष्पन्दो मधुष्पन्दो दृढनेत्रो महारथः।
पूर्णे वर्षसहस्रे तु ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १.५७.४ ॥
ହବିଷ୍ପନ୍ଦ, ମଧୁଷ୍ପନ୍ଦ, ଦୃଢନେତ୍ର ନାମକ ମହାରଥୀମାନେ (ପୁତ୍ର ହେଲେ); ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା (ଆସିଲେ)।
1.57.5
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्।
जिता राजर्षिलोकास्ते तपसा कुशिकात्मज ॥ १.५७.५ ॥
ତପସ୍ୟା ହିଁ ଧନ ଥିବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ହେ କୌଶିକପୁତ୍ର! ତପସ୍ୟାରେ ତୁମେ ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ଲୋକ ଜିତିଛ।
1.57.6
अनेन तपसा त्वां हि राजर्षिरिति विद्महे।
एवमुक्त्वा महातेजा जगाम सह दैवतैः ॥ १.५७.६ ॥
"ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଆମେ ତୁମକୁ ରାଜର୍ଷି ବୋଲି ଜାଣୁ" ଏହା କହି ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲିଗଲେ।
1.57.7
त्रिविष्टपं ब्रह्मलोकं लोकानां परमेश्वरः।
विश्वामित्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ १.५७.७ ॥
ସ୍ୱର୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କର ପରମେଶ୍ୱର (ଏପରି କହିବା) ଶୁଣି ଲଜ୍ଜାରେ ଟିକିଏ ମୁଖ ନତ କରିଥିବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ।
1.57.8
दुःखेन महताविष्टः समन्युरिदमब्रवीत्।
तपश्च सुमहत् तप्तं राजर्षिरिति मां विदुः ॥ १.५७.८ ॥
ମହା ଦୁଃଖରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, କ୍ରୋଧ ସହିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହା କହିଲେ: "ମୁଁ ଅତି ମହାନ ତପସ୍ୟା କରିଛି; ତଥାପି ଲୋକେ ମୋତେ ରାଜର୍ଷି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।"
1.57.9
देवाः सर्षिगणाः सर्वे नास्ति मन्ये तपः फलम्।
एवं निश्चित्य मनसा भूय एव महातपाः ॥ १.५७.९ ॥
"ଦେବତା ଓ ଋଷିଗଣ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଉନାହାଁନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।" ଏପରି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ପୁଣି (ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ)।
1.57.10
तपश्चचार धर्मात्मा काकुत्स्थ परमात्मवान्।
एतस्मिन्नेव काले तु सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ १.५७.१० ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ)! ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ (ଜଣେ ରାଜା)...
1.57.11
त्रिशङ्कुरिति विख्यात इक्ष्वाकुकुलवर्धनः।
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना यजेयमिति राघव ॥ १.५७.११ ॥
ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ (ରାଜାଙ୍କ) ମନରେ — ହେ ରାଘବ — "ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି" ଏପରି ଭାବନା ଉଠିଲା।
1.57.12
गच्छेयं स्वशरीरेण देवतानां परां गतिम्।
वसिष्ठं स समाहूय कथयामास चिन्तितम् ॥ १.५७.१२ ॥
"ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଶରୀରରେ ଦେବତାଙ୍କ ପରମ ଲୋକକୁ ଯାଇ ପାରିବି।" ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜ ଚିନ୍ତାର କଥା କହିଲେ।
1.57.13
अशक्यमिति चाप्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना।
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन स ययौ दक्षिणां दिशम् ॥ १.५७.१३ ॥
"ଏହା ଅସମ୍ଭବ" ବୋଲି ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ; ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
1.57.14
ततस्तत्कर्मसिद्ध्यर्थं पुत्रांस्तस्य गतो नृपः।
वासिष्ठा दीर्घतपसस्तपो यत्र हि तेपिरे ॥ १.५७.१४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି କର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ରାଜା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାକାରୀ ସେମାନେ ସେଠାରେ ତପ କରୁଥିଲେ।
1.57.15
त्रिशङ्कुस्तु महातेजाः शतं परमभास्वरम्।
वसिष्ठपुत्रान् ददृशे तप्यमानान् मनस्विनः ॥ १.५७.१५ ॥
ମାତ୍ର ମହାତେଜସ୍ୱୀ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତପ କରୁଥିବା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପରମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନସ୍ୱୀ ଶହେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.57.16
सोऽभिगम्य महात्मानः सर्वानेव गुरोः सुतान्।
अभिवाद्यानुपूर्वेण ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ १.५७.१६ ॥
ସେ ଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସେହି ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, କ୍ରମାନୁସାରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ଟିକେ ମୁଖ ନତ କରି ଠିଆ ହେଲେ।
1.57.17
अब्रवीत् स महात्मानः सर्वानेव कृताञ्जलिः।
शरणं वः प्रपन्नोऽहं शरण्यान् शरणं गतः ॥ १.५७.१७ ॥
ସେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେହି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — "ହେ ମହାତ୍ମାଗଣ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇଛି; ହେ ଶରଣ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଜନମାନେ, ମୁଁ ଶରଣ ଖୋଜି ଆସିଛି।"
1.57.18
प्रत्याख्यातो हि भद्रं वो वसिष्ठेन महात्मना।
यष्टुकामो महायज्ञं तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.५७.१८ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି; ଆପଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଏକ ମହାଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ତାହାର ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
1.57.19
गुरुपुत्रानहं सर्वान् नमस्कृत्य प्रसादये।
शिरसा प्रणतो याचे ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् ॥ १.५७.१९ ॥
ଗୁରୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛି। ମସ୍ତକ ନତ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଯାଚନା କରୁଛି।
1.57.20
ते मां भवन्तः सिद्ध्यर्थं याजयन्तु समाहिताः।
सशरीरो यथाहं वै देवलोकमवाप्नुयाम् ॥ १.५७.२० ॥
ଆପଣମାନେ ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରାନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ସଶରୀରେ ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରିବି।
1.57.21
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन गतिमन्यां तपोधनाः।
गुरुपुत्रानृते सर्वान् नाहं पश्यामि कांचन ॥ १.५७.२१ ॥
ହେ ତପୋଧନଗଣ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ ମୁଁ ଗୁରୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିନା ଆଉ କୌଣସି ଗତି ଦେଖୁନାହିଁ।
1.57.22
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमा गतिः।
तस्मादनन्तरं सर्वे भवन्तो दैवतं मम ॥ १.५७.२२ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁରୋହିତ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ; ତେଣୁ ଆଜିଠାରୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଦେବତା।