వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.57.1
ततः संतप्तहृदयः स्मरन्निग्रहमात्मनः।
विनिःश्वस्य विनिःश्वस्य कृतवैरो महात्मना ॥ १.५७.१ ॥
అప్పుడు సంతప్త హృదయుడై, తన పరాజయాన్ని స్మరించుకుంటూ, మళ్ళీ మళ్ళీ నిట్టూర్పులు విడిచి, ఆ మహాత్ముడితో వైరం పెంచుకున్నాడు.
1.57.2
स दक्षिणां दिशं गत्वा महिष्या सह राघव।
तताप परमं घोरं विश्वामित्रो महातपाः ॥ १.५७.२ ॥
ఓ రాఘవా! అతడు దక్షిణ దిశకు వెళ్లి తన రాణితో కలిసి అత్యంత ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు; ఆ మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు.
1.57.3
फलमूलाशनो दान्तश्चचार परमं तपः।
अथास्य जज्ञिरे पुत्राः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.५७.३ ॥
పండ్లు, దుంపలు తింటూ, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి అతడు పరమ తపస్సు చేశాడు; అప్పుడు అతనికి సత్యధర్మపరాయణులైన పుత్రులు జన్మించారు.
1.57.4
हविष्पन्दो मधुष्पन्दो दृढनेत्रो महारथः।
पूर्णे वर्षसहस्रे तु ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १.५७.४ ॥
హవిష్పందుడు, మధుష్పందుడు, దృఢనేత్రుడు అనే మహారథులు (పుత్రులు); వెయ్యి సంవత్సరాలు పూర్తికాగా లోక పితామహుడు బ్రహ్మ వచ్చాడు.
1.57.5
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्।
जिता राजर्षिलोकास्ते तपसा कुशिकात्मज ॥ १.५७.५ ॥
తపస్సే ధనమైన విశ్వామిత్రునితో ఆయన మధుర వచనాలు పలికాడు: ఓ కుశికపుత్రా! తపస్సుతో నువ్వు రాజర్షుల లోకాలను జయించావు.
1.57.6
अनेन तपसा त्वां हि राजर्षिरिति विद्महे।
एवमुक्त्वा महातेजा जगाम सह दैवतैः ॥ १.५७.६ ॥
"ఈ తపస్సుతో నిన్ను రాజర్షి అని మేము ఎరుగుదుము" అని చెప్పి, ఆ మహాతేజస్వి దేవతలతో కలిసి వెళ్లిపోయాడు.
1.57.7
त्रिविष्टपं ब्रह्मलोकं लोकानां परमेश्वरः।
विश्वामित्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ १.५७.७ ॥
స్వర్గము, బ్రహ్మలోకము, లోకాలకు పరమేశ్వరుడు (అలా పలికిన మాటలు) విని, సిగ్గుతో కొంచెం ముఖం వంచుకున్న విశ్వామిత్రుడు కూడా.
1.57.8
दुःखेन महताविष्टः समन्युरिदमब्रवीत्।
तपश्च सुमहत् तप्तं राजर्षिरिति मां विदुः ॥ १.५७.८ ॥
మహా దుఃఖంతో నిండి, కోపంతో విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను అత్యంత గొప్ప తపస్సు చేశాను; అయినా ప్రజలు నన్ను రాజర్షి అని మాత్రమే తెలుసుకుంటున్నారు."
1.57.9
देवाः सर्षिगणाः सर्वे नास्ति मन्ये तपः फलम्।
एवं निश्चित्य मनसा भूय एव महातपाः ॥ १.५७.९ ॥
"దేవతలు, ఋషిగణాలు అందరూ తపస్సు ఫలాన్ని ఇవ్వలేరని నేను అనుకుంటున్నాను." ఇలా మనసులో నిశ్చయించుకుని, ఆ మహాతపస్వి మళ్ళీ (తపస్సును చేపట్టాడు).
1.57.10
तपश्चचार धर्मात्मा काकुत्स्थ परमात्मवान्।
एतस्मिन्नेव काले तु सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ १.५७.१० ॥
ఓ కాకుత్స్థా (రామా)! ధర్మాత్ముడు, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు తపస్సు చేశాడు. అదే సమయంలో సత్యవాది, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు (ఒక రాజు)...
1.57.11
त्रिशङ्कुरिति विख्यात इक्ष्वाकुकुलवर्धनः।
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना यजेयमिति राघव ॥ १.५७.११ ॥
త్రిశంకు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన, ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని వృద్ధి చేసిన (రాజుకు) — ఓ రాఘవా — "నేను యాగం చేయాలి" అనే ఆలోచన కలిగింది.
1.57.12
गच्छेयं स्वशरीरेण देवतानां परां गतिम्।
वसिष्ठं स समाहूय कथयामास चिन्तितम् ॥ १.५७.१२ ॥
"నేను నా స్వశరీరంతోనే దేవతల పరమ లోకానికి వెళ్ళగలగాలి." అతడు వసిష్ఠుడిని పిలిచి, తాను ఆలోచించిన విషయాన్ని చెప్పాడు.
1.57.13
अशक्यमिति चाप्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना।
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन स ययौ दक्षिणां दिशम् ॥ १.५७.१३ ॥
"ఇది అసాధ్యం" అని మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు చెప్పగా, వసిష్ఠునిచే తిరస్కరించబడిన అతడు దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్లాడు.
1.57.14
ततस्तत्कर्मसिद्ध्यर्थं पुत्रांस्तस्य गतो नृपः।
वासिष्ठा दीर्घतपसस्तपो यत्र हि तेपिरे ॥ १.५७.१४ ॥
అప్పుడు ఆ కార్యసిద్ధి కోసం రాజు వసిష్ఠుని కుమారుల వద్దకు వెళ్లాడు; సుదీర్ఘ తపస్సు చేసే వారు అక్కడ తపస్సు చేస్తున్నారు.
1.57.15
त्रिशङ्कुस्तु महातेजाः शतं परमभास्वरम्।
वसिष्ठपुत्रान् ददृशे तप्यमानान् मनस्विनः ॥ १.५७.१५ ॥
అయితే మహాతేజస్వి అయిన త్రిశంకువు, తపస్సు చేస్తున్న వసిష్ఠుని అత్యంత తేజోవంతులైన, మనస్వులైన నూరుగురు కుమారులను చూశాడు.
1.57.16
सोऽभिगम्य महात्मानः सर्वानेव गुरोः सुतान्।
अभिवाद्यानुपूर्वेण ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ १.५७.१६ ॥
అతడు గురువైన వసిష్ఠుని ఆ మహాత్ముల కుమారులందరి వద్దకు వెళ్లి, క్రమంగా నమస్కరించి, సిగ్గుతో కొంత ముఖం వంచుకొని నిలిచాడు.
1.57.17
अब्रवीत् स महात्मानः सर्वानेव कृताञ्जलिः।
शरणं वः प्रपन्नोऽहं शरण्यान् शरणं गतः ॥ १.५७.१७ ॥
అతడు చేతులు జోడించి ఆ మహాత్ములందరితో ఇలా అన్నాడు — "ఓ మహాత్ములారా, నేను మీకు శరణాగతి పొందాను; ఓ శరణమిచ్చే యోగ్యులారా, నేను శరణు కోరి వచ్చాను."
1.57.18
प्रत्याख्यातो हि भद्रं वो वसिष्ठेन महात्मना।
यष्टुकामो महायज्ञं तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.५७.१८ ॥
మహాత్ముడైన వసిష్ఠునిచే నేను తిరస్కరించబడ్డాను; మీకు శుభం కలుగుగాక. నేను ఒక మహాయజ్ఞం చేయాలనుకుంటున్నాను; దానికి అనుమతి ఇవ్వడానికి మీరు తగినవారు.
1.57.19
गुरुपुत्रानहं सर्वान् नमस्कृत्य प्रसादये।
शिरसा प्रणतो याचे ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् ॥ १.५७.१९ ॥
గురుపుత్రులందరికీ నమస్కరించి నేను వారిని ప్రసన్నం చేసుకుంటున్నాను. తలవంచి, తపస్సులో నిలిచిన ఆ బ్రాహ్మణులను వేడుకుంటున్నాను.
1.57.20
ते मां भवन्तः सिद्ध्यर्थं याजयन्तु समाहिताः।
सशरीरो यथाहं वै देवलोकमवाप्नुयाम् ॥ १.५७.२० ॥
మీరు సమాహితులై సిద్ధి కోసం నాకు యజ్ఞం జరిపించండి, నేను శరీరంతోనే దేవలోకాన్ని పొందేలా.
1.57.21
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन गतिमन्यां तपोधनाः।
गुरुपुत्रानृते सर्वान् नाहं पश्यामि कांचन ॥ १.५७.२१ ॥
తపోధనులారా, వసిష్ఠునిచే తిరస్కరించబడిన నాకు గురుపుత్రులు తప్ప మరో గతి కనిపించడం లేదు.
1.57.22
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमा गतिः।
तस्मादनन्तरं सर्वे भवन्तो दैवतं मम ॥ १.५७.२२ ॥
ఇక్ష్వాకులందరికీ పురోహితుడే పరమ గతి; కాబట్టి ఇకపై మీరందరూ నాకు దైవములు.