ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.57.1
ततः संतप्तहृदयः स्मरन्निग्रहमात्मनः।
विनिःश्वस्य विनिःश्वस्य कृतवैरो महात्मना ॥ १.५७.१ ॥
ਫਿਰ ਸੰਤਪਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਠਾਨ ਲਿਆ।
1.57.2
स दक्षिणां दिशं गत्वा महिष्या सह राघव।
तताप परमं घोरं विश्वामित्रो महातपाः ॥ १.५७.२ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉਹ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਸਨ।
1.57.3
फलमूलाशनो दान्तश्चचार परमं तपः।
अथास्य जज्ञिरे पुत्राः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १.५७.३ ॥
ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
1.57.4
हविष्पन्दो मधुष्पन्दो दृढनेत्रो महारथः।
पूर्णे वर्षसहस्रे तु ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १.५७.४ ॥
ਹਵਿਸ਼ਪੰਦ, ਮਧੁਸ਼ਪੰਦ, ਦ੍ਰਿੜਨੇਤ੍ਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਰਥੀ (ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ); ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਲੋਕ-ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ)।
1.57.5
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्।
जिता राजर्षिलोकास्ते तपसा कुशिकात्मज ॥ १.५७.५ ॥
ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕ-ਪੁੱਤਰ! ਤਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।
1.57.6
अनेन तपसा त्वां हि राजर्षिरिति विद्महे।
एवमुक्त्वा महातेजा जगाम सह दैवतैः ॥ १.५७.६ ॥
"ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਗਏ।
1.57.7
त्रिविष्टपं ब्रह्मलोकं लोकानां परमेश्वरः।
विश्वामित्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ १.५७.७ ॥
ਸਵਰਗ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਇਹ ਕਹਿਣਾ) ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾਈ ਬੈਠੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਵੀ।
1.57.8
दुःखेन महताविष्टः समन्युरिदमब्रवीत्।
तपश्च सुमहत् तप्तं राजर्षिरिति मां विदुः ॥ १.५७.८ ॥
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।"
1.57.9
देवाः सर्षिगणाः सर्वे नास्ति मन्ये तपः फलम्।
एवं निश्चित्य मनसा भूय एव महातपाः ॥ १.५७.९ ॥
"ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹ ਸਭ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।" ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਫਿਰ (ਤਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ)।
1.57.10
तपश्चचार धर्मात्मा काकुत्स्थ परमात्मवान्।
एतस्मिन्नेव काले तु सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ १.५७.१० ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ)! ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਤਿਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ (ਇੱਕ ਰਾਜਾ)...
1.57.11
त्रिशङ्कुरिति विख्यात इक्ष्वाकुकुलवर्धनः।
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना यजेयमिति राघव ॥ १.५७.११ ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ (ਰਾਜੇ) ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ — ਹੇ ਰਾਘਵ — "ਮੈਂ ਯੱਗ ਕਰਾਂ" ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠਿਆ।
1.57.12
गच्छेयं स्वशरीरेण देवतानां परां गतिम्।
वसिष्ठं स समाहूय कथयामास चिन्तितम् ॥ १.५७.१२ ॥
"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਜਾ ਸਕਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸਿਆ।
1.57.13
अशक्यमिति चाप्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना।
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन स ययौ दक्षिणां दिशम् ॥ १.५७.१३ ॥
"ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ" ਐਸਾ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਵੱਲੋਂ ਠੁਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.57.14
ततस्तत्कर्मसिद्ध्यर्थं पुत्रांस्तस्य गतो नृपः।
वासिष्ठा दीर्घतपसस्तपो यत्र हि तेपिरे ॥ १.५७.१४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਰਾਜਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਲੰਮੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
1.57.15
त्रिशङ्कुस्तु महातेजाः शतं परमभास्वरम्।
वसिष्ठपुत्रान् ददृशे तप्यमानान् मनस्विनः ॥ १.५७.१५ ॥
ਪਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਸੌ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਨਸਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.57.16
सोऽभिगम्य महात्मानः सर्वानेव गुरोः सुतान्।
अभिवाद्यानुपूर्वेण ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ १.५७.१६ ॥
ਉਹ ਗੁਰੂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.57.17
अब्रवीत् स महात्मानः सर्वानेव कृताञ्जलिः।
शरणं वः प्रपन्नोऽहं शरण्यान् शरणं गतः ॥ १.५७.१७ ॥
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ — "ਹੇ ਮਹਾਤਮਾਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਜਨੋ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।"
1.57.18
प्रत्याख्यातो हि भद्रं वो वसिष्ठेन महात्मना।
यष्टुकामो महायज्ञं तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.५७.१८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਾਯਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ।
1.57.19
गुरुपुत्रानहं सर्वान् नमस्कृत्य प्रसादये।
शिरसा प्रणतो याचे ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् ॥ १.५७.१९ ॥
ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
1.57.20
ते मां भवन्तः सिद्ध्यर्थं याजयन्तु समाहिताः।
सशरीरो यथाहं वै देवलोकमवाप्नुयाम् ॥ १.५७.२० ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੇਰਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਸਹਿਤ ਦੇਵਲੋਕ ਪਾ ਸਕਾਂ।
1.57.21
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन गतिमन्यां तपोधनाः।
गुरुपुत्रानृते सर्वान् नाहं पश्यामि कांचन ॥ १.५७.२१ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਠੁਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਮੈਂ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ।
1.57.22
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमा गतिः।
तस्मादनन्तरं सर्वे भवन्तो दैवतं मम ॥ १.५७.२२ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋ।