વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.75.1
राम दाशरथे वीर वीर्यं ते श्रूयतेऽद्भुतम्।
धनुषो भेदनं चैव निखिलेन मया श्रुतम् ॥ १.७५.१ ॥
હે રામ, દશરથના પુત્ર, હે વીર! તમારું પરાક્રમ અદ્ભુત સાંભળાય છે; ધનુષ્ય તોડ્યાની વાત પણ મેં પૂરેપૂરી સાંભળી છે.
1.75.2
तदद्भुतमचिन्त्यं च भेदनं धनुषस्तथा।
तच्छ्रुत्वाहमनुप्राप्तो धनुर्गृह्यापरं शुभम् ॥ १.७५.२ ॥
તે ધનુષ્ય તોડવું અદ્ભુત અને અકલ્પ્ય છે; તે સાંભળીને હું બીજું શુભ ધનુષ્ય લઈને આવ્યો છું.
1.75.3
तदिदं घोरसंकाशं जामदग्न्यं महद्धनुः।
पूरयस्व शरेणैव स्वबलं दर्शयस्व च ॥ १.७५.३ ॥
આ ભયાનક દેખાતું જમદગ્નિપુત્ર (પરશુરામ)નું મહાન ધનુષ્ય છે; એક બાણથી તેને પૂરેપૂરું ખેંચીને તમારું બળ બતાવો.
1.75.4
तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽप्यस्य पूरणे।
द्वन्द्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यमहं तव ॥ १.७५.४ ॥
ત્યારે તમારું બળ જોઈને, આ ધનુષ્ય ખેંચવામાં પણ, તમારું પરાક્રમ પ્રશંસનીય છે; હું તમને દ્વંદ્વયુદ્ધ આપીશ.
1.75.5
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा।
विषण्णवदनो दीनः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७५.५ ॥
તેમનું તે વચન સાંભળીને, ત્યારે રાજા દશરથ ઉદાસ મુખે, દીન થઈને, હાથ જોડીને આ વાક્યો બોલ્યા.
1.75.6
क्षत्ररोषात् प्रशान्तस्त्वं ब्राह्मणश्च महातपाः।
बालानां मम पुत्राणामभयं दातुमर्हसि ॥ १.७५.६ ॥
ક્ષત્રિયો પરના ક્રોધથી તમે શાંત થયા છો; તમે બ્રાહ્મણ અને મહાતપસ્વી છો; મારા બાળક પુત્રોને અભય આપવું તમને યોગ્ય છે.
1.75.7
भार्गवाणां कुले जातः स्वाध्यायव्रतशालिनाम्।
सहस्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रं प्रक्षिप्तवानसि ॥ १.७५.७ ॥
તું સ્વાધ્યાય અને વ્રતનિષ્ઠ ભાર્ગવ કુળમાં જન્મ્યો છે; સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રને વચન આપીને તેં શસ્ત્ર ત્યજ્યું હતું.
1.75.8
स त्वं धर्मपरो भूत्वा कश्यपाय वसुंधराम्।
दत्त्वा वनमुपागम्य महेन्द्रकृतकेतनः ॥ १.७५.८ ॥
તું ધર્મપરાયણ થઈને પૃથ્વી કશ્યપને દાનમાં આપી; પછી વનમાં જઈ મહેન્દ્ર પર્વતને તારું નિવાસસ્થાન બનાવ્યું.
1.75.9
मम सर्वविनाशाय सम्प्राप्तस्त्वं महामुने।
न चैकस्मिन् हते रामे सर्वे जीवामहे वयम् ॥ १.७५.९ ॥
હે મહામુનિ, તું મારા સર્વવિનાશ માટે આવ્યો છે; રામ એકલો હણાશે તો આપણે સૌ જીવતા નહીં રહીએ.
1.75.10
ब्रुवत्येवं दशरथे जामदग्न्यः प्रतापवान्।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं राममेवाभ्यभाषत ॥ १.७५.१० ॥
દશરથ આમ બોલતા હતા ત્યારે પ્રતાપી જમદગ્નિપુત્રે તેમની વાતની અવગણના કરીને રામ સાથે જ વાત કરી.
1.75.11
इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिपूजिते।
दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा ॥ १.७५.११ ॥
આ બે ધનુષ્યો શ્રેષ્ઠ, દિવ્ય અને લોકપૂજિત છે; દૃઢ, અતિ બળવાન અને પ્રધાન છે; વિશ્વકર્માએ તેમને સારી રીતે બનાવ્યાં છે.
1.75.12
अनुसृष्टं सुरैरेकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे।
त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्थ यत्त्वया ॥ १.७५.१२ ॥
યુદ્ધ ઇચ્છતા ત્ર્યંબક (શિવ)ને દેવોએ આમાંનું એક આપ્યું હતું; તે ત્રિપુરનો સંહારક છે. હે નરશ્રેષ્ઠ, કાકુત્સ્થ, તેં તે ભાંગી નાખ્યું છે.
1.75.13
इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर्दत्तं सुरोत्तमैः।
तदिदं वैष्णवं राम धनुः परपुरंजयम् ॥ १.७५.१३ ॥
આ બીજું, દુર્ધર્ષ ધનુષ્ય છે; શ્રેષ્ઠ દેવોએ વિષ્ણુને આપ્યું હતું. હે રામ, એ જ આ વૈષ્ણવ ધનુષ્ય છે, શત્રુનગરોને જીતનારું.
1.75.14
समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्विदम्।
तदा तु देवताः सर्वाः पृच्छन्ति स्म पितामहम् ॥ १.७५.१४ ॥
હે કાકુત્સ્થ, આ રૌદ્ર ધનુષ્ય જેટલું જ બળવાન છે. ત્યારે સર્વ દેવોએ પિતામહને પૂછ્યું.
1.75.15
शितिकण्ठस्य विष्णोश्च बलाबलनिरीक्षया।
अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामहः ॥ १.७५.१५ ॥
નીલકંઠ અને વિષ્ણુના બળાબળને જોવાની દેવોની મનોકામના જાણીને પિતામહે...
1.75.16
विरोधं जनयामास तयोः सत्यवतां वरः।
विरोधे तु महद् युद्धमभवद् रोमहर्षणम् ॥ १.७५.१६ ॥
સત્યવાનોમાં શ્રેષ્ઠે તે બંને વચ્ચે વિરોધ ઉત્પન્ન કર્યો. તે વિરોધમાંથી રોમાંચક મહાયુદ્ધ થયું.
1.75.17
शितिकण्ठस्य विष्णोश्च परस्परजयैषिणोः।
तदा तु जृम्भितं शैवं धनुर्भीमपराक्रमम् ॥ १.७५.१७ ॥
નીલકંઠ અને વિષ્ણુ એકબીજા પર જય ઇચ્છતા હતા ત્યારે ભયંકર પરાક્રમવાળું શૈવ ધનુષ્ય ખેંચાયું.
1.75.18
हुंकारेण महादेवः स्तम्भितोऽथ त्रिलोचनः।
देवैस्तदा समागम्य सर्षिसङ्घः सचारणैः ॥ १.७५.१८ ॥
હુંકારથી મહાદેવ, ત્રિલોચન સ્તંભિત થયા. ત્યારે દેવો ઋષિગણ અને ચારણો સાથે મળીને...
1.75.19
याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस्तौ सुरोत्तमौ।
जृम्भितं तद् धनुर्दृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमैः ॥ १.७५.१९ ॥
વિનંતી કરાયેલા તે બે શ્રેષ્ઠ દેવો ત્યાં શાંત થઈને ચાલ્યા ગયા; શિવના તે ધનુષ્યને વિષ્ણુના પરાક્રમથી ફૂલેલું જોઈને.
1.75.20
अधिकं मेनिरे विष्णुं देवाः सर्षिगणास्तथा।
धनू रुद्रस्तु संक्रुद्धो विदेहेषु महायशाः ॥ १.७५.२० ॥
દેવો અને ઋષિગણોએ વિષ્ણુને વધુ મહાન માન્યા; પરંતુ મહાયશસ્વી રુદ્ર વિદેહોની વચ્ચે તે ધનુષ્યને કારણે અતિ ક્રોધિત થયા.
1.75.21
देवरातस्य राजर्षेर्ददौ हस्ते ससायकम्।
इदं च वैष्णवं राम धनुः परपुरंजयम् ॥ १.७५.२१ ॥
તેમણે રાજર્ષિ દેવરાતના હાથમાં બાણ સહિત તે ધનુષ્ય આપ્યું. હે રામ, આ વૈષ્ણવ ધનુષ્ય શત્રુનગરોને જીતનારું છે.
1.75.22
ऋचीके भार्गवे प्रादाद् विष्णुः स न्यासमुत्तमम्।
ऋचीकस्तु महातेजाः पुत्रस्याप्रतिकर्मणः ॥ १.७५.२२ ॥
વિષ્ણુએ તે ઉત્તમ ન્યાસ ભાર્ગવ ઋચીકને આપ્યો. મહાતેજસ્વી ઋચીકે અપ્રતિમ કર્મવાળા પુત્ર માટે તે રાખ્યો.
1.75.23
पितुर्मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर्महात्मनः।
न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते ॥ १.७५.२३ ॥
ઋચીકે તે દિવ્ય ધનુષ્ય મારા પિતા મહાત્મા જમદગ્નિને આપ્યું. તપોબળથી યુક્ત મારા પિતાએ શસ્ત્રો મૂકી દીધાં હતાં ત્યારે.
1.75.24
अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिमास्थितः।
वधमप्रतिरूपं तु पितुः श्रुत्वा सुदारुणम्।
क्षत्रमुत्सादयं रोषाज्जातं जातमनेकशः ॥ १.७५.२४ ॥
અર્જુને નીચ બુદ્ધિનો આશ્રય લઈ મારા પિતાનો વધ કરાવ્યો. પિતાનો તે અતિ ભયાનક, અયોગ્ય વધ સાંભળી ક્રોધથી મેં ક્ષત્રિયોનો વારંવાર જન્મેલા હોવા છતાં સંહાર કર્યો.
1.75.25
पृथिवीं चाखिलां प्राप्य कश्यपाय महात्मने।
यज्ञस्यान्तेऽददं राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ॥ १.७५.२५ ॥
હે રામ! સમગ્ર પૃથ્વી પામીને, યજ્ઞના અંતે મહાત્મા કશ્યપને, પુણ્યકર્મા તેમને, દક્ષિણા રૂપે મેં તે આપી.
1.75.26
दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वितः।
श्रुत्वा तु धनुषो भेदं ततोऽहं द्रुतमागतः ॥ १.७५.२६ ॥
પૃથ્વી દાન કરીને, મહેન્દ્ર પર્વત પર વસતો, તપોબળથી યુક્ત હું, ધનુષ તૂટ્યાનું સાંભળીને તરત અહીં આવ્યો.
1.75.27
तदेवं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत्।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम् ॥ १.७५.२७ ॥
તેથી, હે રામ! વૈષ્ણવ, પિતૃ-પિતામહથી પ્રાપ્ત, મહાન ક્ષત્રધર્મને આગળ રાખીને, આ ઉત્તમ ધનુષ ગ્રહણ કર.
1.75.28
योजयस्व धनुःश्रेष्ठे शरं परपुरंजयम्।
यदि शक्तोऽसि काकुत्स्थ द्वन्द्वं दास्यामि ते ततः ॥ १.७५.२८ ॥
હે કાકુત્સ્થ! જો તું સમર્થ હો, તો આ શ્રેષ્ઠ ધનુષ પર શત્રુનગરો જીતનાર બાણ ચઢાવ; ત્યારે હું તને દ્વંદ્વયુદ્ધ આપીશ.