వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.75.1
राम दाशरथे वीर वीर्यं ते श्रूयतेऽद्भुतम्।
धनुषो भेदनं चैव निखिलेन मया श्रुतम् ॥ १.७५.१ ॥
ఓ రామా, దశరథ పుత్రా, వీరా! నీ పరాక్రమం అద్భుతమని వినబడుతోంది; ధనుస్సును విరిచిన విషయాన్ని కూడా నేను పూర్తిగా విన్నాను.
1.75.2
तदद्भुतमचिन्त्यं च भेदनं धनुषस्तथा।
तच्छ्रुत्वाहमनुप्राप्तो धनुर्गृह्यापरं शुभम् ॥ १.७५.२ ॥
ఆ ధనుస్సును విరవడం అద్భుతమూ ఊహకందనిదీ; అది విని నేను మరొక శుభ ధనుస్సును పట్టుకొని వచ్చాను.
1.75.3
तदिदं घोरसंकाशं जामदग्न्यं महद्धनुः।
पूरयस्व शरेणैव स्वबलं दर्शयस्व च ॥ १.७५.३ ॥
ఇదిగో, భయంకరంగా కనిపించే జమదగ్ని (పరశురాముని) మహా ధనుస్సు; ఒక బాణంతో దీనిని పూర్తిగా ఎక్కుపెట్టి నీ బలాన్ని చూపించు.
1.75.4
तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽप्यस्य पूरणे।
द्वन्द्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यमहं तव ॥ १.७५.४ ॥
అప్పుడు నీ బలాన్ని చూసి, ఈ ధనుస్సును ఎక్కుపెట్టడంలో కూడా, నీ పరాక్రమం ప్రశంసనీయమైనది; నేను నీకు ద్వంద్వ యుద్ధాన్ని ఇస్తాను.
1.75.5
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा।
विषण्णवदनो दीनः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७५.५ ॥
అతని ఆ మాట విని, అప్పుడు రాజు దశరథుడు విచారవదనంతో, దీనుడై, అంజలి ఘటించి ఈ మాటలు పలికాడు.
1.75.6
क्षत्ररोषात् प्रशान्तस्त्वं ब्राह्मणश्च महातपाः।
बालानां मम पुत्राणामभयं दातुमर्हसि ॥ १.७५.६ ॥
క్షత్రియులపై కోపం నుండి నీవు శాంతుడవయ్యావు; నీవు బ్రాహ్మణుడవు, మహాతపస్వివి; నా బాలకులైన కుమారులకు అభయం ఇవ్వడం నీకు తగినది.
1.75.7
भार्गवाणां कुले जातः स्वाध्यायव्रतशालिनाम्।
सहस्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रं प्रक्षिप्तवानसि ॥ १.७५.७ ॥
నీవు స్వాధ్యాయ వ్రతనిష్ఠులైన భార్గవ కులంలో జన్మించావు. సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రునికి ప్రతిజ్ఞ చేసి నీవు శస్త్రాన్ని విడిచిపెట్టావు.
1.75.8
स त्वं धर्मपरो भूत्वा कश्यपाय वसुंधराम्।
दत्त्वा वनमुपागम्य महेन्द्रकृतकेतनः ॥ १.७५.८ ॥
నీవు ధర్మనిష్ఠుడవై భూమిని కశ్యపునికి దానం చేసి, అరణ్యానికి వెళ్లి మహేంద్ర పర్వతాన్ని నీ నివాసంగా చేసుకున్నావు.
1.75.9
मम सर्वविनाशाय सम्प्राप्तस्त्वं महामुने।
न चैकस्मिन् हते रामे सर्वे जीवामहे वयम् ॥ १.७५.९ ॥
మహామునీ, నీవు నా సర్వనాశనం కోసం వచ్చావు; రాముడు ఒక్కడు చంపబడితే మనమందరం బ్రతికి ఉండము.
1.75.10
ब्रुवत्येवं दशरथे जामदग्न्यः प्रतापवान्।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं राममेवाभ्यभाषत ॥ १.७५.१० ॥
దశరథుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ప్రతాపవంతుడైన జమదగ్ని కుమారుడు ఆ మాటను పట్టించుకోకుండా రాముడితోనే మాట్లాడాడు.
1.75.11
इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिपूजिते।
दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा ॥ १.७५.११ ॥
ఈ రెండు ధనుస్సులు శ్రేష్ఠమైనవి, దివ్యమైనవి, లోకపూజితమైనవి; దృఢమైనవి, మహాబలమైనవి, ప్రధానమైనవి; విశ్వకర్మ చక్కగా నిర్మించినవి.
1.75.12
अनुसृष्टं सुरैरेकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे।
त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्थ यत्त्वया ॥ १.७५.१२ ॥
దేవతలు యుద్ధాన్ని కోరిన త్ర్యంబకునికి (శివునికి) వీటిలో ఒకదాన్ని ఇచ్చారు; అది త్రిపురాసుర సంహారి. నరశ్రేష్ఠా, కాకుత్స్థా, నీవు దానిని విరిచావు.
1.75.13
इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर्दत्तं सुरोत्तमैः।
तदिदं वैष्णवं राम धनुः परपुरंजयम् ॥ १.७५.१३ ॥
ఇది రెండవది, ఎదిరించరానిది; శ్రేష్ఠులైన దేవతలు విష్ణువుకు ఇచ్చినది. రామా, ఇదే ఆ వైష్ణవ ధనుస్సు, శత్రునగరాలను జయించేది.
1.75.14
समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्विदम्।
तदा तु देवताः सर्वाः पृच्छन्ति स्म पितामहम् ॥ १.७५.१४ ॥
కాకుత్స్థా, ఇది రౌద్ర ధనుస్సుతో సమానమైన బలం కలది. అప్పుడు దేవతలంతా పితామహుడిని అడిగారు.
1.75.15
शितिकण्ठस्य विष्णोश्च बलाबलनिरीक्षया।
अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामहः ॥ १.७५.१५ ॥
నీలకంఠుడు, విష్ణువుల బలాబలాలను చూడాలన్న దేవతల అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకుని పితామహుడు...
1.75.16
विरोधं जनयामास तयोः सत्यवतां वरः।
विरोधे तु महद् युद्धमभवद् रोमहर्षणम् ॥ १.७५.१६ ॥
సత్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడు వారిద్దరి మధ్య విరోధాన్ని కలిగించాడు. ఆ విరోధంలో వెంట్రుకలు నిక్కబొడిచే మహాయుద్ధం జరిగింది.
1.75.17
शितिकण्ठस्य विष्णोश्च परस्परजयैषिणोः।
तदा तु जृम्भितं शैवं धनुर्भीमपराक्रमम् ॥ १.७५.१७ ॥
నీలకంఠుడు, విష్ణువు ఒకరినొకరు జయించాలని కోరుకున్నప్పుడు, భయంకర పరాక్రమం గల శైవ ధనుస్సు ఎక్కుపెట్టబడింది.
1.75.18
हुंकारेण महादेवः स्तम्भितोऽथ त्रिलोचनः।
देवैस्तदा समागम्य सर्षिसङ्घः सचारणैः ॥ १.७५.१८ ॥
హుంకారంతో మహాదేవుడు, త్రినేత్రుడు స్తంభించిపోయాడు. అప్పుడు దేవతలు ఋషిగణాలు, చారణులతో కలిసి...
1.75.19
याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस्तौ सुरोत्तमौ।
जृम्भितं तद् धनुर्दृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमैः ॥ १.७५.१९ ॥
ప్రార్థించబడిన ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ దేవతలు అక్కడ శాంతించి వెళ్ళారు; శివుని ఆ ధనుస్సు విష్ణు పరాక్రమంతో ఉబ్బినట్లు చూసి.
1.75.20
अधिकं मेनिरे विष्णुं देवाः सर्षिगणास्तथा।
धनू रुद्रस्तु संक्रुद्धो विदेहेषु महायशाः ॥ १.७५.२० ॥
దేవతలు, ఋషిగణాలు విష్ణువును మరింత గొప్పవాడిగా భావించారు; కానీ మహాయశస్వి రుద్రుడు విదేహుల మధ్య ఆ ధనుస్సు పట్ల అత్యంత కోపించాడు.
1.75.21
देवरातस्य राजर्षेर्ददौ हस्ते ससायकम्।
इदं च वैष्णवं राम धनुः परपुरंजयम् ॥ १.७५.२१ ॥
ఆయన రాజర్షి దేవరాతుని చేతికి బాణంతో సహా ఆ ధనుస్సును ఇచ్చాడు. రామా, ఇది శత్రునగరాలను జయించే వైష్ణవ ధనుస్సు.
1.75.22
ऋचीके भार्गवे प्रादाद् विष्णुः स न्यासमुत्तमम्।
ऋचीकस्तु महातेजाः पुत्रस्याप्रतिकर्मणः ॥ १.७५.२२ ॥
విష్ణువు ఆ ఉత్తమ న్యాసాన్ని భార్గవుడైన ఋచీకునికి ఇచ్చాడు. మహాతేజస్వి ఋచీకుడు అసమాన కర్మలు చేసే తన కుమారుని కోసం దానిని ఉంచాడు.
1.75.23
पितुर्मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर्महात्मनः।
न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते ॥ १.७५.२३ ॥
ఋచీకుడు ఆ దివ్యమైన ధనుస్సును నా తండ్రి మహాత్ముడైన జమదగ్నికి ఇచ్చాడు. తపోబలముతో కూడిన నా తండ్రి ఆయుధాలను విడిచి ఉన్నప్పుడు.
1.75.24
अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिमास्थितः।
वधमप्रतिरूपं तु पितुः श्रुत्वा सुदारुणम्।
क्षत्रमुत्सादयं रोषाज्जातं जातमनेकशः ॥ १.७५.२४ ॥
అర్జునుడు నీచమైన బుద్ధిని ఆశ్రయించి నా తండ్రిని చంపించాడు. తండ్రి చంపబడిన ఆ అత్యంత భయంకరమైన, అనుచితమైన వధను విని, కోపంతో నేను క్షత్రియులను అనేకసార్లు పుట్టినవారైనా నాశనం చేశాను.
1.75.25
पृथिवीं चाखिलां प्राप्य कश्यपाय महात्मने।
यज्ञस्यान्तेऽददं राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ॥ १.७५.२५ ॥
ఓ రామా! సమస్త భూమిని పొంది, యజ్ఞం చివరలో మహాత్ముడైన కశ్యపునికి, పుణ్యకర్ముడైన ఆయనకు, దక్షిణగా నేను దానిని ఇచ్చాను.
1.75.26
दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वितः।
श्रुत्वा तु धनुषो भेदं ततोऽहं द्रुतमागतः ॥ १.७५.२६ ॥
భూమిని దానమిచ్చి, మహేంద్ర పర్వతంపై నివసిస్తూ, తపోబలంతో కూడిన నేను, ధనుస్సు విరిగిందని విని వెంటనే ఇక్కడకు వచ్చాను.
1.75.27
तदेवं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत्।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम् ॥ १.७५.२७ ॥
కాబట్టి, ఓ రామా! విష్ణువుకు సంబంధించిన, పితృ-పితామహుల నుండి వచ్చిన, మహత్తరమైన క్షత్రధర్మాన్ని ముందుంచుకొని, ఈ ఉత్తమ ధనుస్సును స్వీకరించు.
1.75.28
योजयस्व धनुःश्रेष्ठे शरं परपुरंजयम्।
यदि शक्तोऽसि काकुत्स्थ द्वन्द्वं दास्यामि ते ततः ॥ १.७५.२८ ॥
ఓ కాకుత్స్థా! నీకు శక్తి ఉంటే, ఈ శ్రేష్ఠ ధనుస్సుపై శత్రునగరాలను జయించే బాణాన్ని సంధించు; అప్పుడు నేను నీకు ద్వంద్వయుద్ధం ఇస్తాను.