वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.76.1
श्रुत्वा तु जामदग्न्यस्य वाक्यं दाशरथिस्तदा।
गौरवाद्यन्त्रितकथः पितू राममथाब्रवीत् ॥ १.७६.१ ॥
परशुरामाचे बोलणे ऐकून दशरथपुत्र रामाने तेव्हा पित्याबद्दलच्या आदरामुळे संयमित शब्दांत परशुरामाला म्हटले.
1.76.2
कृतवानसि यत् कर्म श्रुतवानस्मि भार्गव।
अनुरुध्यामहे ब्रह्मन् पितुरानृण्यमास्थितः ॥ १.७६.२ ॥
हे भार्गवा, तू जे कर्म केलेस ते मी ऐकले आहे. हे ब्राह्मणा, पित्याच्या ऋणमुक्तीचा आश्रय घेऊन आम्ही त्याचे पालन करतो.
1.76.3
वीर्यहीनमिवाशक्तं क्षत्रधर्मेण भार्गव।
अवजानासि मे तेजः पश्य मेऽद्य पराक्रमम् ॥ १.७६.३ ॥
हे भार्गवा, वीर्यहीन आणि अशक्त माणसासारखे क्षत्रधर्मानुसार तू मला तुच्छ लेखतोस. आज माझा पराक्रम पाहा.
1.76.4
इत्युक्त्वा राघवः क्रुद्धो भार्गवस्य वरायुधम्।
शरं च प्रतिजग्राह हस्ताल्लघुपराक्रमः ॥ १.७६.४ ॥
असे बोलून क्रोधित झालेल्या राघवाने वेगवान पराक्रमाने परशुरामाच्या हातातील श्रेष्ठ आयुध आणि बाण घेतला.
1.76.5
आरोप्य स धनू रामः शरं सज्यं चकार ह।
जामदग्न्यं ततो रामं रामः क्रुद्धोऽब्रवीदिदम् ॥ १.७६.५ ॥
मग रामाने धनुष्य उभारून बाण प्रत्यंचेवर लावला. मग क्रोधित रामाने जामदग्न्य रामाला हे म्हटले.
1.76.6
ब्राह्मणोऽसीति पूज्यो मे विश्वामित्रकृतेन च।
तस्माच्छक्तो न ते राम मोक्तुं प्राणहरं शरम् ॥ १.७६.६ ॥
तू ब्राह्मण आहेस आणि विश्वामित्राच्या कृतीमुळे तू माझ्यासाठी पूज्य आहेस. म्हणून हे रामा, प्राणहरण करणारा बाण तुझ्यावर सोडण्यास मी समर्थ नाही.
1.76.7
इमां वा त्वद्गतिं राम तपोबलसमर्जितान्।
लोकानप्रतिमान् वापि हनिष्यामीति मे मतिः ॥ १.७६.७ ॥
हे राम! तुझी ही गती किंवा तपोबलाने मिळवलेली अतुलनीय लोके यांचाही मी नाश करीन, हाच माझा निश्चय आहे.
1.76.8
न ह्ययं वैष्णवो दिव्यः शरः परपुरंजयः।
मोघः पतति वीर्येण बलदर्पविनाशनः ॥ १.७६.८ ॥
हा दिव्य वैष्णव बाण शत्रुनगरांवर विजय मिळवणारा, बलाभिमानाचा नाश करणारा आहे; आपल्या सामर्थ्याने तो निष्फळ पडत नाही.
1.76.9
वरायुधधरं रामं द्रष्टुं सर्षिगणाः सुराः।
पितामहं पुरस्कृत्य समेतास्तत्र सर्वशः ॥ १.७६.९ ॥
उत्तम आयुधे धारण केलेल्या रामाला पाहण्यासाठी ऋषिगणांसह देव, ब्रह्मदेवाला पुढे करून, सर्व बाजूंनी तेथे एकत्र आले.
1.76.10
गन्धर्वाप्सरसश्चैव सिद्धचारणकिन्नराः।
यक्षराक्षसनागाश्च तद् द्रष्टुं महदद्भुतम् ॥ १.७६.१० ॥
गंधर्व व अप्सरा, सिद्ध, चारण, किन्नर, यक्ष, राक्षस आणि नाग हेही ते महाअद्भुत पाहण्यासाठी आले.
1.76.11
जडीकृते तदा लोके रामे वरधनुर्धरे।
निर्वीर्यो जामदग्न्योऽसौ रामो राममुदैक्षत ॥ १.७६.११ ॥
तेव्हा जग स्तब्ध झाले असता, उत्तम धनुष्य धारण करणाऱ्या रामासमोर, निर्वीर्य झालेला जमदग्निपुत्र राम रामाकडे पाहू लागला.
1.76.12
तेजोभिर्गतवीर्यत्वाज्जामदग्न्यो जडीकृतः।
रामं कमलपत्राक्षं मन्दं मन्दमुवाच ह ॥ १.७६.१२ ॥
तेजामुळे, वीर्य गेल्यामुळे, जमदग्निपुत्र स्तब्ध होऊन कमलपत्राक्ष रामाशी हळूहळू बोलला.
1.76.13
काश्यपाय मया दत्ता यदा पूर्वं वसुंधरा।
विषये मे न वस्तव्यमिति मां काश्यपोऽब्रवीत् ॥ १.७६.१३ ॥
पूर्वी जेव्हा मी ही वसुंधरा कश्यपाला दान दिली, तेव्हा कश्यप मला म्हणाला, 'माझ्या राज्यात तू राहू नये.'
1.76.14
सोऽहं गुरुवचः कुर्वन् पृथिव्यां न वसे निशाम्।
तदाप्रभृति काकुत्स्थ कृता मे काश्यपस्य ह ॥ १.७६.१४ ॥
गुरूंचे वचन पाळत मी पृथ्वीवर एक रात्रही राहत नाही. हे काकुत्स्था, तेव्हापासून हा कश्यपाचा आदेश माझ्यासाठी झाला.
1.76.15
तामिमां मद्गतिं वीर हन्तुं नार्हसि राघव।
मनोजवं गमिष्यामि महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.७६.१५ ॥
हे वीर राघवा, माझी ही गती तू नष्ट करू नयेस. मनाच्या वेगाने मी महेंद्र नावाच्या श्रेष्ठ पर्वताकडे जाईन.
1.76.16
लोकास्त्वप्रतिमा राम निर्जितास्तपसा मया।
जहि ताञ्छरमुख्येन मा भूत् कालस्य पर्ययः ॥ १.७६.१६ ॥
हे राम, तपाने मी अतुलनीय लोक जिंकले आहेत. त्यांना श्रेष्ठ बाणाने नष्ट कर; कालाचा विलंब होऊ नये.
1.76.17
अक्षय्यं मधुहन्तारं जानामि त्वां सुरेश्वरम्।
धनुषोऽस्य परामर्शात् स्वस्ति तेऽस्तु परंतप ॥ १.७६.१७ ॥
तू अक्षय, मधुहन्ता आणि देवांचा स्वामी आहेस हे मी जाणतो. हे परंतपा, या धनुष्याला स्पर्श केल्याने तुझे कल्याण होवो.
1.76.18
एते सुरगणाः सर्वे निरीक्षन्ते समागताः।
त्वामप्रतिमकर्माणमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥ १.७६.१८ ॥
येथे जमलेले हे सर्व देवगण, अप्रतिम कर्म करणाऱ्या आणि युद्धात अप्रतिम प्रतिस्पर्धी नसलेल्या तुला पाहत आहेत.
1.76.19
न चेयं मम काकुत्स्थ व्रीडा भवितुमर्हति।
त्वया त्रैलोक्यनाथेन यदहं विमुखीकृतः ॥ १.७६.१९ ॥
हे काकुत्स्था, त्रिलोकनाथ अशा तुझ्याकडून मला पराभूत केले गेले, यात माझी लाज वाटण्याचे कारण नाही.
1.76.20
शरमप्रतिमं राम मोक्तुमर्हसि सुव्रत।
शरमोक्षे गमिष्यामि महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.७६.२० ॥
हे राम, हे सुव्रता, तू हा अप्रतिम बाण सोड. बाण सोडल्यावर मी श्रेष्ठ पर्वत महेंद्राकडे जाईन.
1.76.21
तथा ब्रुवति रामे तु जामदग्न्ये प्रतापवान्।
रामो दाशरथिः श्रीमांश्चिक्षेप शरमुत्तमम् ॥ १.७६.२१ ॥
जामदग्न्य असे बोलत असताना, प्रतापी आणि तेजस्वी दाशरथी रामाने उत्तम बाण सोडला.
1.76.22
स हतान् दृश्य रामेण स्वाँल्लोकांस्तपसार्जितान्।
जामदग्न्यो जगामाशु महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.७६.२२ ॥
रामाने तपश्चर्येने मिळवलेले आपले लोक नष्ट झालेले पाहून जामदग्न्य त्वरित श्रेष्ठ पर्वत महेंद्राकडे निघून गेला.
1.76.23
ततो वितिमिराः सर्वा दिशश्चोपदिशस्तथा।
सुराः सर्षिगणा रामं प्रशशंसुरुदायुधम् ॥ १.७६.२३ ॥
तेव्हा सर्व दिशा आणि उपदिशा अंधारविरहित झाल्या; देव आणि ऋषिगण उदायुध रामाची स्तुती करू लागले.
1.76.24
रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्यः प्रपूजितः।
ततः प्रदक्षिणीकृत्य जगामात्मगतिं प्रभुः ॥ १.७६.२४ ॥
जामदग्न्य रामाने दाशरथी रामाचा सन्मान केला; मग प्रदक्षिणा घालून तो प्रभु आपल्या गंतव्याकडे निघून गेला.