વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.8.1
तस्य चैवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद् वंशकरः सुतः ॥ १.८.१ ॥
આવા પ્રભાવશાળી, ધર્મજ્ઞ અને મહાત્મા પુત્ર માટે સંતાપ કરતા હતા; પરંતુ વંશ ચલાવનાર પુત્ર તેમને ન હતો.
1.8.2
चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।
सुतार्थं वाजिमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥ १.८.२ ॥
આ રીતે વિચારતા તે મહાત્માના મનમાં વિચાર આવ્યો—"પુત્ર માટે હું અશ્વમેધ યજ્ઞ કેમ ન કરું?"
1.8.3
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।
मन्त्रिभिः सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥ १.८.३ ॥
બુદ્ધિમાન અને ધર્માત્મા તે રાજાએ યજ્ઞ કરવાનો દૃઢ નિશ્ચય કરીને સર્વ સંયમી મંત્રીઓ સાથે મંત્રણા કરી.
1.8.4
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तम ।
शीघ्रमानय मे सर्वान् गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥ १.८.४ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી રાજાએ સુમંત્રને કહ્યું, "હે શ્રેષ્ઠ મંત્રી, મારા સર્વ ગુરુઓને પુરોહિત સહિત જલદી અહીં લઈ આવો."
1.8.5
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ॥ १.८.५ ॥
ત્યારે સુમંત્ર ઝડપથી જઈને વેદપારંગત સર્વને એકત્ર કરી લાવ્યા.
1.8.6
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।
पुरोहितं वशिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः ॥ १.८.६ ॥
સુયજ્ઞ, વામદેવ, જાબાલિ, કશ્યપ, પુરોહિત વસિષ્ઠ અને અન્ય શ્રેષ્ઠ દ્વિજો પણ આવ્યા.
1.8.7
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।
इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ १.८.७ ॥
તેમનું સન્માન કરીને ધર્માત્મા રાજા દશરથે ત્યારે ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત આ મધુર વચન કહ્યું.
1.8.8
मम लालप्यमानस्य सुतार्थं नास्ति वै सुखम् ।
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ १.८.८ ॥
પુત્ર માટે વિલાપ કરતા મને સુખ નથી; તેથી અશ્વમેધ યજ્ઞ કરવાનો મારો નિશ્ચય છે.
1.8.9
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचिन्त्यताम् ॥ १.८.९ ॥
તેથી શાસ્ત્રવિહિત વિધિથી યજ્ઞ કરવાની મારી ઇચ્છા છે; મારી કામના કેવી રીતે પૂર્ણ થશે તે આપ વિચારો.
1.8.10
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखेरितम् ॥ १.८.१० ॥
ત્યારે વસિષ્ઠ વગેરે સર્વ બ્રાહ્મણોએ રાજાના મુખે બોલાયેલા તે વચનને 'સાધુ' કહીને વધાવ્યું.
1.8.11
ऊचुश्च परमप्रीताः सर्वे दशरथं वचः ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ १.८.११ ॥
અત્યંત પ્રસન્ન થઈને સૌએ દશરથને કહ્યું — 'તમારી યજ્ઞસામગ્રી એકઠી કરવામાં આવે, અને ઘોડો છોડવામાં આવે.'
1.8.12
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ॥ १.८.१२ ॥
સરયૂના ઉત્તર તટ પર યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરવામાં આવે; હે રાજન, તમે ઇચ્છિત પુત્રોને સર્વથા પ્રાપ્ત કરશો.
1.8.13
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ।
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम् ॥ १.८.१३ ॥
પુત્રો માટે તમારામાં આ ધાર્મિક બુદ્ધિ જાગી છે. બ્રાહ્મણોનું આ વચન સાંભળીને રાજા પ્રસન્ન થયા.
1.8.14
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥ १.८.१४ ॥
આનંદથી વ્યાકુળ નેત્રોવાળા રાજાએ મંત્રીઓને કહ્યું: 'ગુરુઓના વચન પ્રમાણે અહીં મારા માટે યજ્ઞસામગ્રી એકત્ર કરો.'
1.8.15
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥ १.८.१५ ॥
સમર્થ લોકોથી રક્ષિત અશ્વને ઉપાધ્યાય સહિત છોડવો; સરયૂના ઉત્તર કિનારે યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરવી.
1.8.16
शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ।
शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ॥ १.८.१६ ॥
વિધિ પ્રમાણે શાંતિકર્મો પણ થાય; સર્વ રાજાઓ વડે પણ આ યજ્ઞ પ્રાપ્ત કરવો શક્ય છે.
1.8.17
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे ।
च्छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ॥ १.८.१७ ॥
આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞમાં કોઈ ભારે અપરાધ ન થાય; કારણ કે વિદ્વાન બ્રહ્મરાક્ષસો દોષ શોધતા રહે છે.
1.8.18
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ।
तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ॥ १.८.१८ ॥
વિધિ વિનાના યજ્ઞનો કર્તા તરત નાશ પામે છે; તેથી મારો આ યજ્ઞ વિધિ પ્રમાણે પૂર્ણ થાય.
1.8.19
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः साधनेष्विति ।
तथेति चाब्रुवन् सर्वे मंत्रिणः प्रतिपूजिताः ॥ १.८.१९ ॥
"તેથી વિધિપૂર્વક યજ્ઞ થવા દો; સમર્થ લોકો સાધનો ગોઠવે." સન્માનિત મંત્રીઓ સૌએ કહ્યું, "એમ જ થાઓ."
1.8.20
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथापूर्वं निशम्य ते ।
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ॥ १.८.२० ॥
રાજાધિરાજનું એ વચન પહેલાંની જેમ સાંભળીને, ધર્મજ્ઞ એ બ્રાહ્મણોએ શ્રેષ્ઠ રાજાને આશીર્વાદ આપતાં તેમ જ કહ્યું.
1.8.21
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ।
विसर्जयित्वा तान् विप्रान् सचिवानिदमब्रवीत् ॥ १.८.२१ ॥
રજા મળતાં તેઓ સૌ જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે પાછા ગયા. એ બ્રાહ્મણોને વિદાય આપીને રાજાએ મંત્રીઓને આમ કહ્યું.
1.8.22
ऋत्विग्भिरुपसंदिष्टो यथावत् क्रतुराप्यताम् ।
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान् ॥ १.८.२२ ॥
"ઋત્વિજોના ઉપદેશ પ્રમાણે યજ્ઞ યથાવિધિ પૂર્ણ થાઓ" એમ કહીને નૃપશ્રેષ્ઠે સમીપ ઊભેલા મંત્રીઓને કહ્યું.
1.8.23
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः ।
ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः ॥ १.८.२३ ॥
મંત્રીઓને વિદાય આપીને એ મહામતિ પોતાના ભવનમાં પ્રવેશ્યા. પછી એ નરેન્દ્ર હૃદયપ્રિય પત્નીઓ પાસે જઈને...
1.8.24
उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ।
तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।
मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥ १.८.२४ ॥
"દીક્ષા લો; પુત્રો માટે હું યજ્ઞ કરીશ" એમ તેણે કહ્યું. એ તેજસ્વિનીઓના એ વચનથી તેમનાં મુખકમળો હિમઋતુ પૂરી થતાં કમળોની જેમ શોભી ઊઠ્યાં.