蚁垤《罗摩衍那》 · 篇 2.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.1.1
गच्छता मातुलकुलं भरतेन तदानघः।
शत्रुघ्नो नित्यशत्रुघ्नो नीतः प्रीतिपुरस्कृतः ॥ २.१.१ ॥
婆罗多前往舅舅家时,满怀爱意地带上了无瑕的、永远摧毁敌人的设睹卢祇那。
2.1.2
स तत्र न्यवसद् भ्रात्रा सह सत्कारसत्कृतः।
मातुलेनाश्वपतिना पुत्रस्नेहेन लालितः ॥ २.१.२ ॥
他与兄长在那里居住,受到尊敬;舅舅阿输波蒂以对儿子般的慈爱抚养他。
2.1.3
तत्रापि निवसन्तौ तौ तर्प्यमाणौ च कामतः।
भ्रातरौ स्मरतां वीरौ वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ २.१.३ ॥
尽管他们住在那里,随心享受欢乐,这两位英勇的兄弟仍思念年迈的国王十车王。
2.1.4
राजापि तौ महातेजाः सस्मार प्रोषितौ सुतौ।
उभौ भरतशत्रुघ्नौ महेन्द्रवरुणोपमौ ॥ २.१.४ ॥
这位大光明的国王也思念远去的两个儿子婆罗多与设睹卢祇那,他们如同因陀罗与伐楼那。
2.1.5
सर्व एव तु तस्येष्टाश्चत्वारः पुरुषर्षभाः।
स्वशरीराद् विनिर्वृत्ताश्चत्वार इव बाहवः ॥ २.१.५ ॥
这四位人中俊杰都为他所珍爱,如同从自己身体生出的四条臂膀。
2.1.6
तेषामपि महातेजा रामो रतिकरः पितुः।
स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तरः ॥ २.१.६ ॥
在他们之中,大光明的罗摩是父亲的欢喜;犹如自生者梵天在众生中最为有德,罗摩也成为最具德行者。
2.1.7
स हि देवैरुदीर्णस्य रावणस्य वधार्थिभिः।
अर्थितो मानुषे लोके जज्ञे विष्णुः सनातनः ॥ २.१.७ ॥
众神因渴望杀死狂暴的罗波那而恳求,永恒的毗湿奴遂降生于人间。
2.1.8
कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा।
यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना ॥ २.१.८ ॥
考莎厘雅因这位光芒无量的儿子而光彩照人,正如阿底提因持金刚杵的因陀罗这一天神之赐而光彩照人。
2.1.9
स हि रूपोपपन्नश्च वीर्यवाननसूयकः।
भूमावनुपमः सूनुर्गुणैर्दशरथोपमः ॥ २.१.९ ॥
他容貌俊美、勇猛且无嫉妒之心;这位世间无双的王子,在德行上与十车王相似。
2.1.10
स च नित्यं प्रशान्तात्मा मृदुपूर्वं च भाषते।
उच्यमानोऽपि परुषं नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥ २.१.१० ॥
他心境始终平和,先以温言相语;即便被人以粗言相加,他也不予回应。
2.1.11
कदाचिदुपकारेण कृतेनैकेन तुष्यति।
न स्मरत्यपकाराणां शतमप्यात्मवत्तया ॥ २.१.११ ॥
有时他因别人一次小小的恩惠便感到欣慰;因自持其心,即便百次的伤害他也不记在心上。
2.1.12
शीलवृद्धैर्ज्ञानवृद्धैर्वयोवृद्धैश्च सज्जनैः।
कथयन्नास्त वै नित्यमस्त्रयोग्यान्तरेष्वपि ॥ २.१.१२ ॥
他总是与品行、学识和年岁俱高的长者及贤人交谈;即便在练习兵器的间隙,他也是如此。
2.1.13
बुद्धिमान् मधुराभाषी पूर्वभाषी प्रियंवदः।
वीर्यवान्न च वीर्येण महता स्वेन विस्मितः ॥ २.१.१३ ॥
他聪慧而言语温和,先于人开口,言辞悦人;虽勇武有力,却不因自身的巨大威力而骄傲自大。
2.1.14
न चानृतकथो विद्वान् वृद्धानां प्रतिपूजकः।
अनुरक्तः प्रजाभिश्च प्रजाश्चाप्यनुरज्यते ॥ २.१.१४ ॥
他不说谎话,博学有识,尊敬长者;百姓爱戴他,他也爱护百姓。
2.1.15
सानुक्रोशो जितक्रोधो ब्राह्मणप्रतिपूजकः।
दीनानुकम्पी धर्मज्ञो नित्यं प्रग्रहवान् शुचिः ॥ २.१.१५ ॥
他慈悲为怀,战胜了愤怒,尊敬婆罗门,怜悯困苦之人,通晓法义,常持自制且清净。
2.1.16
कुलोचितमतिः क्षात्रं स्वधर्मं बहु मन्यते।
मन्यते परया प्रीत्या महत् स्वर्गफलं ततः ॥ २.१.१६ ॥
他的心智合乎其家族之德,极为重视刹帝利之职责为自身之法,并以至深的热爱视之为能带来天界大果报的道路。
2.1.17
नाश्रेयसि रतो यश्च न विरुद्धकथारुचिः।
उत्तरोत्तरयुक्तीनां वक्ता वाचस्पतिर्यथा ॥ २.१.१७ ॥
他不沉溺于不善之事,也不喜爱相互矛盾的言论;他善于层层递进地陈述道理,如同言辞之主(毗湿瓦卡尔玛)一般。
2.1.18
अरोगस्तरुणो वाग्मी वपुष्मान् देशकालवित्।
लोके पुरुषसारज्ञः साधुरेको विनिर्मितः ॥ २.१.१८ ॥
他无病、年少、善辩、身姿俊美,懂得因时制宜。在世间,他仿佛是唯一为通晓人之本质而被特意造就的善人。
2.1.19
स तु श्रेष्ठैर्गुणैर्युक्तः प्रजानां पार्थिवात्मजः।
बहिश्चर इव प्राणो बभूव गुणतः प्रियः ॥ २.१.१९ ॥
这位王子具备最优良的品德,因其德行而为民众所爱,如同在身外流动的生气。
2.1.20
सर्वविद्याव्रतस्नातो यथावत् साङ्गवेदवित्।
इष्वस्त्रे च पितुः श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः ॥ २.१.२० ॥
他沉浸于一切学问的誓行,如法通晓附支的吠陀,在弓术与兵器上胜过父亲,成为婆罗多的长兄。
2.1.21
कल्याणाभिजनः साधुरदीनः सत्यवागृजुः।
वृद्धैरभिविनीतश्च द्विजैर्धर्मार्थदर्शिभिः ॥ २.१.२१ ॥
出身吉祥之族,善良而不卑怯,诚实正直,得到通晓法与利的长者和再生者良好的教导。
2.1.22
धर्मकामार्थतत्त्वज्ञः स्मृतिमान् प्रतिभानवान्।
लौकिके समयाचारे कृतकल्पो विशारदः ॥ २.१.२२ ॥
通晓法、欲、利的真义,记忆力强,才思敏捷,熟悉世俗的习俗与随时的行事,善于应变且技艺精湛。
2.1.23
निभृतः संवृताकारो गुप्तमन्त्रः सहायवान्।
अमोघक्रोधहर्षश्च त्यागसंयमकालवित् ॥ २.१.२३ ॥
他克己节制,仪容端庄,守口如瓶,有人辅佐;他的怒与喜从不徒然,知晓施舍与克制的时机。
2.1.24
दृढभक्तिः स्थिरप्रज्ञो नासद्ग्राही न दुर्वचः।
निस्तन्द्रीरप्रमत्तश्च स्वदोषपरदोषवित् ॥ २.१.२४ ॥
信仰坚定,智慧稳固,不执取虚妄,不出恶言;不懒惰,警觉谨慎,能知自己的过失与他人的过失。
2.1.25
शास्त्रज्ञश्च कृतज्ञश्च पुरुषान्तरकोविदः।
यः प्रग्रहानुग्रहयोर्यथान्यायं विचक्षणः ॥ २.१.२५ ॥
精通经典、懂得感恩,善于辨别人的品性,依法行事,在惩罚与恩赐之间明智审慎。
2.1.26
सत्संग्रहानुग्रहणे स्थानविन्निग्रहस्य च।
आयकर्मण्युपायज्ञः संदृष्टव्ययकर्मवित् ॥ २.१.२६ ॥
善于聚集和善待贤良,懂得何处当施刑罚,通晓增加收入的方法,并熟悉开支之事。
2.1.27
श्रैष्ठ्यं चास्त्रसमूहेषु प्राप्तो व्यामिश्रकेषु च।
अर्थधर्मौ च संगृह्य सुखतन्त्रो न चालसः ॥ २.१.२७ ॥
他在兵器之学与各类混合技艺中达到卓越;同时持守财富与法度,不受享乐支配,也不懈怠。
2.1.28
वैहारिकाणां शिल्पानां विज्ञातार्थविभागवित्।
आरोहे विनये चैव युक्तो वारणवाजिनाम् ॥ २.१.२८ ॥
精通娱乐技艺与工艺的门类划分;善于骑乘与驯养象和马。
2.1.29
धनुर्वेदविदां श्रेष्ठो लोकेऽतिरथसम्मतः।
अभियाता प्रहर्ता च सेनानयविशारदः ॥ २.१.२९ ॥
在通晓射箭之学者中最为杰出,在世间被视为大车战将;善于进攻与击打,精通统帅军队。
2.1.30
अप्रधृष्यश्च संग्रामे क्रुद्धैरपि सुरासुरैः।
अनसूयो जितक्रोधो न दृप्तो न च मत्सरी ॥ २.१.३० ॥
即使激怒的诸神与阿修罗也无法在战场上击败他;他不挑剔他人,已战胜愤怒,既不骄傲也不嫉妒。
2.1.31
नावज्ञेयश्च भूतानां न च कालवशानुगः।
एवं श्रेष्ठैर्गुणैर्युक्तः प्रजानां पार्थिवात्मजः ॥ २.१.३१ ॥
他不为众生所轻视,也不受时间的支配。如此具备殊胜品德的王子,深得民心。
2.1.32
सम्मतस्त्रिषु लोकेषु वसुधायाः क्षमागुणैः।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये चापि शचीपतेः ॥ २.१.३२ ॥
他以大地上的忍耐之德在三界受人敬重;在智慧上与布利哈斯帕蒂相等,在勇力上与舍姬之主(因陀罗)相等。
2.1.33
तथा सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैः पितुः।
गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्तः सूर्य इवांशुभिः ॥ २.१.३३ ॥
如此,罗摩为万民所爱,以其品德使父亲心生欢喜,光辉照耀,如太阳以光芒耀世。
2.1.34
तमेवंवृत्तसम्पन्नमप्रधृष्यपराक्रमम्।
लोकनाथोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥ २.१.३४ ॥
大地渴望以他为主——他德行圆满,勇武不可战胜,如同世界之主一般。
2.1.35
एतैस्तु बहुभिर्युक्तं गुणैरनुपमैः सुतम्।
दृष्ट्वा दशरथो राजा चक्रे चिन्तां परंतपः ॥ २.१.३५ ॥
十车王见爱子具备这些无比殊胜的众多品德,这位焚烧敌人的国王陷入了沉思。
2.1.36
अथ राज्ञो बभूवैव वृद्धस्य चिरजीविनः।
प्रीतिरेषा कथं रामो राजा स्यान्मयि जीवति ॥ २.१.३६ ॥
于是这位年迈长寿的国王心中生起一念:"我在世之时,罗摩怎能成为国王?"
2.1.37
एषा ह्यस्य परा प्रीतिर्हृदि सम्परिवर्तते।
कदा नाम सुतं द्रक्ष्याम्यभिषिक्तमहं प्रियम् ॥ २.१.३७ ॥
我对他的这份至深之爱在心中萦绕:何时才能亲眼见到我心爱的儿子受封为王?
2.1.38
वृद्धिकामो हि लोकस्य सर्वभूतानुकम्पकः।
मत्तः प्रियतरो लोके पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ २.१.३८ ॥
他一心愿百姓安好,怜悯一切众生,在世间比我更为可爱,如同降雨的云。
2.1.39
यमशक्रसमो वीर्ये बृहस्पतिसमो मतौ।
महीधरसमो धृत्यां मत्तश्च गुणवत्तरः ॥ २.१.३९ ॥
勇武堪比阎摩与因陀罗,智慧堪比木星(布利哈斯帕蒂),坚忍如山,且比我更有德行。
2.1.40
महीमहमिमां कृत्स्नामधितिष्ठन्तमात्मजम्।
अनेन वयसा दृष्ट्वा यथा स्वर्गमवाप्नुयाम् ॥ २.१.४० ॥
若在此年岁见我儿统治这整个大地,我便可得升天。
2.1.41
इत्येवं विविधैस्तैस्तैरन्यपार्थिवदुर्लभैः।
शिष्टैरपरिमेयैश्च लोके लोकोत्तरैर्गुणैः ॥ २.१.४१ ॥
如此,他具备诸多美德,即便在其他国王中也罕见,高尚、无量,超越世间。
2.1.42
तं समीक्ष्य तदा राजा युक्तं समुदितैर्गुणैः।
निश्चित्य सचिवैः सार्धं यौवराज्यममन्यत ॥ २.१.४२ ॥
国王见他具备这些美德,便与大臣们商定,决定授予他太子之位。
2.1.43
दिव्यन्तरिक्षे भूमौ च घोरमुत्पातजं भयम्।
संचचक्षेऽथ मेधावी शरीरे चात्मनो जराम् ॥ २.१.४३ ॥
他在天空和大地上看到了由凶兆引起的可怕恐惧,又在自己身上看到了衰老;这位智者察觉了。
2.1.44
पूर्णचन्द्राननस्याथ शोकापनुदमात्मनः।
लोके रामस्य बुबुधे सम्प्रियत्वं महात्मनः ॥ २.१.४४ ॥
这位面如满月的国王得知,那位消除他忧愁的大德罗摩在世间何等受人爱戴。
2.1.45
आत्मनश्च प्रजानां च श्रेयसे च प्रियेण च।
प्राप्ते काले स धर्मात्मा भक्त्या त्वरितवान् नृपः ॥ २.१.४५ ॥
为了自己和臣民的福祉,以及所珍爱之事,时机到来时,这位法性之王怀着虔敬迅速行动起来。
2.1.46
नानानगरवास्तव्यान् पृथग्जानपदानपि।
समानिनाय मेदिन्यां प्रधानान् पृथिवीपतिः ॥ २.१.४६ ॥
大地之主召集了许多城市的居民、各地的百姓以及重要人物。
2.1.47
तान् वेश्मनानाभरणैर्यथार्हं प्रतिपूजितान्।
ददर्शालंकृतो राजा प्रजापतिरिव प्रजाः ॥ २.१.४७ ॥
他们依礼以居所和各种饰物受到敬待;盛装的国王看着他们,如同生主看着众生。
2.1.48
न तु केकयराजानं जनकं वा नराधिपः।
त्वरया चानयामास पश्चात्तौ श्रोष्यतः प्रियम् ॥ २.१.४८ ॥
然而,这位人主并未急忙召来克迦耶王或遮那迦;他们二人之后才会听到这喜讯。
2.1.49
अथोपविष्टे नृपतौ तस्मिन् परपुरार्दने।
ततः प्रविविशुः शेषा राजानो लोकसम्मताः ॥ २.१.४९ ॥
那位摧毁敌城的君王就座后,其余为民所敬重的诸王便走了进来。
2.1.50
अथ राजवितीर्णेषु विविधेष्वासनेषु च।
राजानमेवाभिमुखा निषेदुर्नियता नृपाः ॥ २.१.५० ॥
随后,在君王所赐的各式座位上,自律的诸王面向君王本人而坐。
2.1.51
स लब्धमानैर्विनयान्वितैर्नृपैः
पुरालयैर्जानपदैश्च मानवैः।
उपोपविष्टैर्नृपतिर्वृतो बभौ
सहस्रचक्षुर्भगवानिवामरैः ॥ २.१.५१ ॥
那位君王被受尊敬而谦逊的诸王、城中居民、乡间百姓和众人所环绕,光彩照人,犹如被诸神环绕的千眼尊神因陀罗。