Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.100.1
जटिलं चीरवसनं प्राञ्जलिं पतितं भुवि ।
ददर्श रामो दुर्दर्शं युगान्ते भास्करं यथा ॥ २.१००.१ ॥
Rāma vio a Bharata, con el cabello enmarañado y vestido con ropas de corteza, con las palmas juntas, caído en tierra, difícil de mirar como el sol al final de una edad.
2.100.2
कथञ्चिदभिविज्ञाय विवर्णवदनं कृशम् ।
भ्रातरं भरतं रामः परिजग्राह बाहुना ॥ २.१००.२ ॥
Reconociéndolo con dificultad, Rāma abrazó con sus brazos a su hermano Bharata, de rostro pálido y demacrado.
2.100.3
आघ्राय रामस्तं मूर्ध्नि परिष्वज्य च राघवः ।
अङ्के भरतमारोप्य पर्यपृच्छत् समाहितः ॥ २.१००.३ ॥
Rāghava Rāma, tras besarle la cabeza y abrazarlo, sentó a Bharata en su regazo y, con calma, le preguntó.
2.100.4
क्व नु ते ऽभूत् पिता तात यदरण्यं त्वमागतः ।
न हि त्वं जीवतस्तस्य वनमागन्तुमर्हसि ॥ २.१००.४ ॥
Querido, ¿dónde está tu padre, para que hayas venido al bosque? Mientras él viva, no debías haber venido al bosque.
2.100.5
चिरस्य बत पश्यामि दूराद्भरतमागतम् ।
दुष्प्रतीकमरण्ये ऽस्मिन् किं तात वनमागतः ॥ २.१००.५ ॥
¡Ay! Después de mucho tiempo veo a Bharata llegar desde lejos, difícil de reconocer en este bosque. Querido, ¿por qué has venido al bosque?
2.100.6
कच्चिद्धारयते तात राजा यत्त्वमिहागतः ।
कच्चिन्न दीनः सहसा राजा लोकान्तरं गतः ॥ २.१००.६ ॥
Querido, ¿vive aún el rey, para que hayas venido aquí? ¿O el rey, afligido, ha partido de repente al otro mundo?
2.100.7
कच्चित् सौम्य न ते राज्यं भ्रष्टं बालस्य शाश्वतम् ॥ २.१००.७ ॥
Amable, ¿no se ha perdido tu reino perpetuo, siendo tú aún joven?
2.100.8
कच्चिच्छुश्रूषसे तात पितरं सत्यविक्रमम् ॥ २.१००.८ ॥
Querido, ¿sirves a tu padre, cuyo valor es verdadero?
2.100.9
कच्चिद्दशरथो राजा कुशली सत्यसङ्गरः ।
राजसूयाश्वमेधानामाहर्त्ता धर्मनिश्चयः ॥ २.१००.९ ॥
¿Está bien el rey Daśaratha, fiel a sus votos, que realizó los sacrificios Rājasūya y Aśvamedha, firme en el dharma?
2.100.10
स कच्चिद् ब्राह्मणो विद्वान् धर्मनित्यो महाद्युतिः ।
इक्ष्वाकूणामुपाध्यायो यथावत्तात पूज्यते ॥ २.१००.१० ॥
Querido, ¿es debidamente honrado aquel brahmán sabio, constante en el dharma, de gran esplendor, preceptor de los Ikṣvākus?
2.100.11
सा तात कच्चित्कौसल्या सुमित्रा च प्रजावती ।
सुखिनी कच्चिदार्य्या च देवी नन्दति कैकयी ॥ २.१००.११ ॥
Querido, ¿están felices Kausalyā y Sumitrā, bendecida con hijos? ¿Se regocija la noble reina Kaikeyī?
2.100.12
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुद्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.१००.१२ ॥
¿Está bien tu sacerdote doméstico, humilde, de noble linaje, muy erudito, sin envidia, instructor, honrado por ti?
2.100.13
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.१००.१३ ॥
¿Tus sacerdotes atienden con diligencia a los fuegos sagrados, conocen los ritos, son sabios y rectos? ¿Te informan siempre, en el momento oportuno, de lo que ya se ha ofrecido y de lo que aún debe ofrecerse?
2.100.14
कच्चिद्देवान् पितऽन् मातऽर्गुरून् पितृसमानपि ।
वृद्धांश्च तत वैद्यांश्च ब्राह्मणांश्चाभिमन्यसे ॥ २.१००.१४ ॥
¿Honras a los dioses, a los antepasados, a las madres, a los maestros, a quienes son iguales a un padre, a los ancianos, a los médicos y a los brahmanes?
2.100.15
इष्वस्त्रवरसम्पन्नमर्थशास्त्रविशारदम् ।
सुधन्वानमुपाध्यायं कच्चित्त्वं तात मन्यसे ॥ २.१००.१५ ॥
¿Consideras a Sudhanvan, versado en las mejores flechas y armas y experto en la ciencia del gobierno, como tu maestro, querido hermano?
2.100.16
कच्चिदात्मसमाः शूराः श्रुतवन्तो जितेन्द्रियाः ।
कुलीनाश्चेङ्गितज्ञाश्च कृतास्ते तात मन्त्रिणः ॥ २.१००.१६ ॥
¿Has nombrado ministros valientes como tú, instruidos, dueños de sus sentidos, de buena cuna y hábiles en leer las señales, querido hermano?
2.100.17
मन्त्रो विजयमूलं हि राज्ञां भवति राघव ।
सुसंवृतो मन्त्रधरैरमात्यैः शास्त्रकोविदैः ॥ २.१००.१७ ॥
Oh Rāghava, el consejo es en verdad la raíz de la victoria de los reyes; sólo permanece seguro cuando lo guardan bien los ministros discretos y expertos en las ciencias.
2.100.18
कच्चिन्निद्रावशं नैषीः कच्चित्काले प्रबुध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थनैपुणम् ॥ २.१००.१८ ॥
¿No caes bajo el dominio del sueño? ¿Despiertas a la hora debida? ¿Y en las últimas vigilias de la noche reflexionas sobre la pericia del gobierno?
2.100.19
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो राष्ट्रं न परिधावति ॥ २.१००.१९ ॥
¿Deliberas a solas, o no con muchos? ¿Tu consejo secreto no se extiende por el reino?
2.100.20
कच्चिदर्थं विनिश्चित्य लघुमूलं महोदयम् ।
क्षिप्रमारभसे कर्त्तुं न दीर्घयसि राघव ॥ २.१००.२० ॥
Habiendo decidido un asunto de raíz pequeña pero de gran fruto, ¿lo emprendes con prontitud y no lo retrasas, oh Rāghava?
2.100.21
कच्चित्ते सुकृतान्येव कृतरूपाणि वा पुनः ।
विदुस्ते सर्वकार्याणि न कर्त्तव्यानि पार्थिवाः ॥ २.१००.२१ ॥
¿Conocen los demás tus buenas obras, sean ya realizadas o por realizar? Oh reyes, ¿no se conocen de antemano todas las empresas que habéis de llevar a cabo?
2.100.22
कच्चिन्न तर्कैर्युक्त्या वा ये चाप्यपरिकीर्तिताः ।
त्वया वा वा ऽमात्यैर्बुध्यते तात मन्त्रितम् ॥ २.१००.२२ ॥
Querido, ¿no llega a saberse por razonamientos o argumentos lo que tú y tus ministros deliberáis y no habéis declarado?
2.100.23
कच्चित् सहस्रान् मूर्खाणामेकमिच्छसि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्य्यान्निःश्रेयसं महत् ॥ २.१००.२३ ॥
¿Deseas un sabio en lugar de mil necios? Pues el sabio, en los asuntos difíciles, produce el mayor bien.
2.100.24
सहस्राण्यपि मूर्खाणां यद्युपास्ते महीपतिः ।
अथवाप्ययुतान्येव नास्ति तेषु सहायता ॥ २.१००.२४ ॥
Aunque un rey se apoye en miles de necios, o incluso en decenas de miles, no hay ayuda en ellos.
2.100.25
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दक्षो विचक्षणः ।
राजानं राजमात्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.१००.२५ ॥
Incluso un solo ministro que sea sabio, valiente, hábil y perspicaz puede llevar a un rey o a un funcionario real a una gran prosperidad.
2.100.26
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्यास्तु जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.१००.२६ ॥
¿Has designado a los principales para los cargos elevados, a los intermedios para los cargos intermedios y a los humildes para los cargos humildes?
2.100.27
अमात्यानुपधातीतान् पितृपैतामहाञ्छुचीन् ।
श्रेष्ठान् श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.१००.२७ ॥
¿Nombras para las tareas más importantes solo a los mejores ministros, heredados de tu padre y tu abuelo, probados, libres de sospecha y puros?
2.100.28
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्वेजितप्रजम् ।
राष्ट्रं तवानुजानन्ति मन्त्रिणः कैकयीसुत ॥ २.१००.२८ ॥
¡Oh hijo de Kaikeyī! ¿Aprueban tus ministros tu reino, que ha angustiado en gran medida a sus súbditos con castigos severos, o no?
2.100.29
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.१००.२९ ॥
¿No te desprecian los sacerdotes oficiantes, como a un hombre caído que acepta dones prohibidos o que desea a una mujer?
2.100.30
उपायकुशलं वैद्यं भृत्यसन्दूषणे रतम् ।
शूरमैश्वर्यकामं च यो न हन्ति स वध्यते ॥ २.१००.३० ॥
Quien no mata a un enemigo hábil en artimañas, empeñado en corromper a los servidores, valiente y deseoso de poder, es él mismo quien resulta muerto.
2.100.31
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान् धृतिमाञ्छुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिः कृतः ॥ २.१००.३१ ॥
¿Has nombrado comandante del ejército a un hombre audaz, valiente, sabio, firme, puro, de noble linaje, leal y hábil?
2.100.32
बलवन्तश्च कच्चित्ते मुख्या युद्धविशारदाः ।
दृष्टापदाना विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.१००.३२ ॥
¿Son honrados y respetados por ti tus principales guerreros, fuertes, expertos en la batalla, probados en la adversidad y valientes?
2.100.33
कच्चिद्बलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकालं दातव्यं ददासि न विलम्बसे ॥ २.१००.३३ ॥
¿Se entregan a la tropa su comida y su paga como corresponde, a tiempo? ¿Se las das sin demora?
2.100.34
कालातिक्रमणाच्चैव भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्त्तुः कुप्यन्ति दुष्यन्ति सो ऽनर्थः सुमहान् स्मृतः ॥ २.१००.३४ ॥
Cuando la comida y la paga se retrasan, los soldados a sueldo se enfurecen contra su señor y se corrompen; esto se considera una gran calamidad.
2.100.35
कच्चित् सर्वे ऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति समाहिताः ॥ २.१००.३५ ॥
¿Están todos los hijos de familias nobles, sobre todo los principales, leales a ti? ¿Están dispuestos, con ánimo firme, a entregar sus vidas por tus empresas?
2.100.36
कच्चिज्जानपदो विद्वान् दक्षिणः प्रतिभानवान् ।
यथोक्तवादी दूतस्ते कृतो भरत पण्डितः ॥ २.१००.३६ ॥
Oh Bharata, ¿has nombrado como tu enviado a un hombre culto del país, hábil, de mente ágil, que habla fielmente según lo indicado, un sabio?
2.100.37
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.१००.३७ ॥
¿Conoces, mediante espías desconocidos para otros, los dieciocho asuntos y los quince lugares de tu propio reino, tres por tres?
2.100.38
कच्चिद्व्यपास्तानहितान् प्रतियातांश्च सर्वदा ।
दुर्बलाननवज्ञाय वर्त्तसे रिपुसूदन ॥ २.१००.३८ ॥
¡Oh destructor de enemigos! ¿Te comportas siempre sin desdeñar a los débiles, a los hostiles a tu bien que fueron apartados y a los que han regresado?
2.100.39
कच्चिन्न लोकायतिकान् ब्राह्मणांस्तात सेवसे ।
अनर्थकुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः ॥ २.१००.३९ ॥
Querido, ¿no sirves tú a los brahmanes lokāyatika? Son diestros en lo inútil; necios, se creen sabios.
2.100.40
धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः ।
बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते ॥ २.१००.४० ॥
Aunque existen los principales tratados de dharma, estos necios, habiendo obtenido la ciencia del razonamiento, hablan en vano como si fueran sabios.
2.100.41
वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः ।
सत्यनामां दृढद्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम् ॥ २.१००.४१ ॥
Querido, esta ciudad, habitada antaño por nuestros antepasados héroes, lleva un nombre verdadero, tiene puertas firmes y está llena de elefantes, caballos y carros.
2.100.42
ब्राह्मणैः क्षत्ऺित्रयैर्वैश्यैः स्वकर्मनिरतैः सदा ।
जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यैः सहस्रशः ॥ २.१००.४२ ॥
Esta ciudad está siempre rodeada por miles de nobles —brahmanes, kshatriyas y vaishyas—, dedicados a sus propios deberes, dueños de sí mismos y de gran energía.
2.100.43
प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम् ।
कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि ॥ २.१००.४३ ॥
¿Proteges bien a Ayodhyā, rodeada de palacios de diversas formas, llena de médicos y gente, alegre y próspera?
2.100.44
कच्चिच्चित्यशतैर्जुष्टः सुनिविष्टजनाकुलः ।
देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४४ ॥
¿Está esa ciudad dotada de cientos de santuarios, llena de gente bien asentada y adornada con templos, fuentes de agua y estanques?
2.100.45
प्रहृष्टनरनारीकः समाजोत्सवशोभितः ।
सुकृष्टसीमा पशुमान् हिंसाभिः परिवर्जितः ॥ २.१००.४५ ॥
¿Es esa ciudad donde hombres y mujeres se alegran, adornada con fiestas y reuniones, con fronteras bien labradas, rica en ganado y libre de violencia?
2.100.46
अदेवमातृको रम्यः श्वापदैः परिवर्जितः ।
परित्यक्तो भयैः सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४६ ॥
¿Es esa ciudad, no dependiente solo de la lluvia, agradable, libre de fieras, sin ningún temor y adornada con minas?
2.100.47
विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वैः सुरक्षितः ।
कच्चिज्जनपदः स्फीतः सुखं वसति राघव ॥ २.१००.४७ ॥
¿Vive ese reino, libre de hombres malvados y bien protegido por mis antepasados, próspero y feliz, oh descendiente de Raghu?
2.100.48
कच्चित्ते दयिताः सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः ।
वार्त्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते ॥ २.१००.४८ ॥
¿Viven todos tus queridos de la agricultura y el cuidado del ganado? Querido, la gente que se apoya en la labranza y el comercio de hecho prospera en la dicha.
2.100.49
तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम् ।
रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः ॥ २.१००.४९ ॥
¿Los has sustentado mediante protección y exención de tributos? Un rey debe proteger, conforme al dharma, a todos los habitantes del reino.
2.100.50
कच्चित् स्त्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद् गुह्यं न भाषसे ॥ २.१००.५० ॥
¿Consuelas a tus mujeres? ¿Están bien protegidas? No confías ciegamente en ellas, ¿verdad? ¿No revelas secretos ante ellas?
2.100.51
कच्चिन्नागवनं गुप्तं कच्चित्ते सन्ति धेनुकाः ।
कच्चिन्न गणिकाश्वानां कुञ्जराणां च तृप्यसि ॥ २.१००.५१ ॥
¿Está bien custodiado el bosque de elefantes? ¿Tienes vacas lecheras? No te sacias con los caballos y elefantes de las cortesanas, ¿verdad?
2.100.52
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम् ।
उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्र महापथे ॥ २.१००.५२ ॥
¿Te muestras cada día a la gente, adornado? Príncipe, ¿te levantas una y otra vez por la mañana y apareces en la gran calzada?
2.100.53
कच्चिन्न सर्वे कर्मान्ताः प्रत्यक्षास्ते ऽविशङ्कया ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टा मध्यमेवात्र कारणम् ॥ २.१००.५३ ॥
¿Supervisas personalmente y sin temor todas tus tareas? ¿O todo queda descuidado? Aquí la causa son los intermediarios.
2.100.54
कच्चित् सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्द्धरै ॥ २.१००.५४ ॥
¿Están todas tus fortalezas completamente abastecidas de riquezas, grano, armas y agua, con máquinas, artesanos y arqueros?
2.100.55
आयस्ते विपुलः कच्चित् कच्चिदल्पतरो व्ययः ।
अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव ॥ २.१००.५५ ॥
¡Oh Rāghava! ¿Es vasto tu ingreso y menor tu gasto? ¿No llega tu tesoro a manos indignas?
2.100.56
देवतार्थे च पित्रर्थे ब्राह्मणाभ्यागतेषु च ।
योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः ॥ २.१००.५६ ॥
¿Llega tu gasto a los dioses y a los antepasados, a los brāhmaṇas y huéspedes, a los guerreros y a los círculos de amigos?
2.100.57
कच्चिदार्य्यो विशुद्धात्मा ऽ ऽक्षारितश्चोरकर्मणा ।
अपृष्टः शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचिः ॥ २.१००.५७ ॥
¿Acaso un noble de alma pura, acusado de robo y no interrogado por los expertos en las escrituras, no es ejecutado por codicia?
2.100.58
गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ ॥ २.१००.५८ ॥
¡Oh mejor de los hombres! ¿No es liberado por codicia de riquezas el ladrón que fue capturado, interrogado a tiempo y visto culpable con causa?
2.100.59
व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुर्गतस्य च राघव ।
अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः ॥ २.१००.५९ ॥
¡Oh Rāghava! ¿Examinan tus ministros imparciales y doctos el caso del rico y del pobre en apuros?
2.100.60
यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यस्राणि राघव ।
तानि पुत्रपशून् घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः ॥ २.१००.६० ॥
¡Oh Rāghava! Las lágrimas que caen de los falsamente acusados destruyen a los hijos y al ganado del soberano que gobierna por placer.
2.100.61
कच्चिद् वृद्धांश्च बालांश्च वैद्यमुख्यांश्च राघव ।
दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे ॥ २.१००.६१ ॥
¡Oh Rāghava!, ¿honras a los ancianos, a los niños y a los principales médicos con regalos, con la mente y con la palabra, con estas tres cosas?
2.100.62
कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान् देवतातिथीन् ।
चैत्यांश्च सर्वान् सिद्धार्थान् ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.१००.६२ ॥
¿Veneras a los maestros, a los ancianos, a los ascetas, a los dioses y a los huéspedes, a todos los santuarios, a los de metas cumplidas y a los brāhmaṇas?
2.100.63
कच्चिदर्थेन वा धर्ममर्थं धर्मेण वा पुनः ।
उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन च न बाधसे ॥ २.१००.६३ ॥
¿No perjudicas el dharma por la riqueza, ni la riqueza por el dharma, ni ambos por codicia de placer o por deseo?
2.100.64
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञ सर्वान् वरद सेवसे ॥ २.१००.६४ ॥
¡Oh mejor de los vencedores, conocedor del tiempo, dador de dones!, ¿sirves a todos repartiendo la riqueza, el dharma y el deseo a su debido tiempo?
2.100.65
कच्चित्ते ब्राह्मणाः शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदाः ।
आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैः सह ॥ २.१००.६५ ॥
¡Oh muy sabio!, ¿tus brāhmaṇas, versados en el sentido de todas las escrituras, desean tu bienestar junto con los habitantes de la ciudad y del campo?
2.100.66
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम् ॥ २.१००.६६ ॥
La incredulidad, la falsedad, la ira, la negligencia, la dilación, no ver a los sabios y la pereza: estas son las cinco faltas de conducta.
2.100.67
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम् ।
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ॥ २.१००.६७ ॥
No reflexionar con una sola mente sobre los asuntos, deliberar con quienes no conocen lo que es perjudicial, no emprender lo decidido y no guardar el secreto del consejo.
2.100.68
मङ्गलस्याप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ।
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान् राजदोषांश्चतुर्दश ॥ २.१००.६८ ॥
No realizar los ritos auspiciosos y levantarse de todas partes sin orden — ¿evitas estas catorce faltas del rey?
2.100.69
दश पञ्च चतुर्वर्गान् सप्तवर्गं च तत्त्वतः ।
अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव ॥ २.१००.६९ ॥
Quince, los cuatro grupos, el grupo de siete, en verdad el grupo de ocho, la tríada y las tres ciencias — oh Rāghava.
2.100.70
इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्वा षाङ्गुण्यं दैवमानुषम् ।
कृत्यं विंशतिवर्गञ्च तथा प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.१००.७० ॥
Conociendo la victoria sobre los sentidos, las seis políticas, lo divino y lo humano, los deberes del grupo de veinte y, asimismo, el círculo de los elementos del Estado.
2.100.71
यात्रादण्डविधानञ्च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ ।
कच्चिदेतान् महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे ॥ २.१००.७१ ॥
Las normas de la marcha y del castigo, las dos fuentes, la paz y la guerra — oh gran sabio, ¿los apruebas como corresponde?
2.100.72
मन्त्रिभिस्त्वं यथोद्दिष्टैश्चतुर्भिस्त्रिभिरेव वा ।
कच्चित् समस्तैर्व्यस्तैश्च मन्त्र मन्त्रयसे मिथः ॥ २.१००.७२ ॥
Según lo prescrito, con tus ministros — cuatro o tres, o todos juntos, o cada uno por separado — ¿deliberas en consejo secreto?
2.100.73
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलाः क्रियाः ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.१००.७३ ॥
¿Son fructíferos tus Vedas? ¿Son fructíferos tus ritos? ¿Son fructíferas tus esposas? ¿Es fructífero tu saber?
2.100.74
कच्चिदेषैव ते बुद्धिर्यथोक्ता मम राघव ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थसंहिता ॥ २.१००.७४ ॥
Oh Rāghava, ¿es en verdad tu entendimiento tal como te lo he descrito? Da larga vida y gloria, y está unido a dharma, deseo y riqueza.
2.100.75
यां वृत्तिं वर्त्तते तातो यां च नः प्रपितामहाः ।
तां वृत्तिं वर्त्तसे कच्चिद्या च सत्पथगा शुभा ॥ २.१००.७५ ॥
¿Sigues la conducta que siguieron nuestro padre y nuestros antepasados, la que conduce por el buen camino y es auspiciosa?
2.100.76
कच्चित् स्वादु कृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव ।
कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्यः सम्प्रयच्छसि ॥ २.१००.७६ ॥
Oh Rāghava, ¿no comes tú solo la comida sabrosa? ¿La das a los amigos que la esperan con esperanza?
2.100.77
राजा तु धर्मेण हि पालयित्वा महामतिर्दण्डधरः प्रजानाम् ।
अवाप्य कृत्स्नां वसुधां यथावदितश्च्युतः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ २.१००.७७ ॥
El rey que protege a sus súbditos conforme al dharma, de gran sabiduría, portador del cetro, habiendo obtenido debidamente toda la tierra, al partir de aquí, se hace sabio y alcanza el cielo.