รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.100.1
जटिलं चीरवसनं प्राञ्जलिं पतितं भुवि ।
ददर्श रामो दुर्दर्शं युगान्ते भास्करं यथा ॥ २.१००.१ ॥
รามเห็นภรตมีผมพันกัน สวมผ้าเปลือกไม้ ประนมมือ ทรุดลงกับพื้น ยากจะมองดู ดุจพระอาทิตย์ในยามสิ้นยุค
2.100.2
कथञ्चिदभिविज्ञाय विवर्णवदनं कृशम् ।
भ्रातरं भरतं रामः परिजग्राह बाहुना ॥ २.१००.२ ॥
รามจำภรตได้ด้วยความยากลำบาก เห็นพี่น้องหน้าซีดและผอมโซ จึงโอบกอดภรตด้วยแขน
2.100.3
आघ्राय रामस्तं मूर्ध्नि परिष्वज्य च राघवः ।
अङ्के भरतमारोप्य पर्यपृच्छत् समाहितः ॥ २.१००.३ ॥
พระราฆวะ พระรามดมศีรษะและกอดภรต แล้วอุ้มภรตไว้บนตัก ด้วยใจสงบจึงถามขึ้น
2.100.4
क्व नु ते ऽभूत् पिता तात यदरण्यं त्वमागतः ।
न हि त्वं जीवतस्तस्य वनमागन्तुमर्हसि ॥ २.१००.४ ॥
ลูกรัก บิดาของเจ้าอยู่ที่ไหน เจ้าจึงมาถึงป่านี้ ตราบใดที่พระองค์ยังทรงพระชนม์ เจ้าไม่ควรมาถึงป่า
2.100.5
चिरस्य बत पश्यामि दूराद्भरतमागतम् ।
दुष्प्रतीकमरण्ये ऽस्मिन् किं तात वनमागतः ॥ २.१००.५ ॥
ช่างน่าอัศจรรย์ ผ่านไปนานแล้วข้าเห็นภรตมาแต่ไกล จำได้ยากในป่านี้ ลูกรัก เหตุใดเจ้าจึงมาถึงป่า
2.100.6
कच्चिद्धारयते तात राजा यत्त्वमिहागतः ।
कच्चिन्न दीनः सहसा राजा लोकान्तरं गतः ॥ २.१००.६ ॥
ลูกรัก พระราชาทรงพระชนม์อยู่หรือ เจ้าจึงมาที่นี่ หรือพระราชาทรงทุกข์ เสด็จสู่โลกอื่นอย่างกะทันหันหรือ
2.100.7
कच्चित् सौम्य न ते राज्यं भ्रष्टं बालस्य शाश्वतम् ॥ २.१००.७ ॥
ผู้อ่อนโยน ราชอาณาจักรอันยั่งยืนของเจ้า ผู้ยังเยาว์ ไม่ได้เสื่อมเสียไปใช่หรือไม่
2.100.8
कच्चिच्छुश्रूषसे तात पितरं सत्यविक्रमम् ॥ २.१००.८ ॥
ลูกรัก เจ้าดูแลปฏิบัติบิดาผู้มีวิกรมอันแท้จริงหรือไม่
2.100.9
कच्चिद्दशरथो राजा कुशली सत्यसङ्गरः ।
राजसूयाश्वमेधानामाहर्त्ता धर्मनिश्चयः ॥ २.१००.९ ॥
พระราชาท้าวทศรถทรงสบายดีหรือไม่ พระองค์ผู้ทรงรักษาคำปฏิญาณ ผู้ประกอบพิธีราชสูยะและอัศวเมธ ผู้มั่นคงในธรรม
2.100.10
स कच्चिद् ब्राह्मणो विद्वान् धर्मनित्यो महाद्युतिः ।
इक्ष्वाकूणामुपाध्यायो यथावत्तात पूज्यते ॥ २.१००.१० ॥
ลูกรัก พราหมณ์ผู้รอบรู้ มั่นคงในธรรมเสมอ มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ เป็นอุปัชฌาย์ของวงศ์อิกษวากุ ได้รับการเคารพตามควรหรือไม่
2.100.11
सा तात कच्चित्कौसल्या सुमित्रा च प्रजावती ।
सुखिनी कच्चिदार्य्या च देवी नन्दति कैकयी ॥ २.१००.११ ॥
ลูกรัก เการพยา และสุมิตรา ผู้มีบุตร มีความสุขดีหรือไม่ พระมเหสีไกเกยีผู้สูงศักดิ์ทรงชื่นชมยินดีหรือไม่
2.100.12
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुद्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.१००.१२ ॥
ปุโรหิตของเจ้าผู้เป็นบุตรของตระกูลดี ถ่อมตน ศึกษามามาก ไม่ริษยา เป็นครูสอน และเจ้าให้ความเคารพ อยู่ดีมีสุขหรือไม่
2.100.13
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.१००.१३ ॥
เหล่าโหตฤผู้ดูแลไฟบูชาของเจ้า รู้จักพิธีกรรม มีปัญญาและซื่อตรงหรือไม่ เขาบอกเจ้าเสมอในเวลาอันควรถึงสิ่งที่ได้บูชาแล้วและสิ่งที่จะต้องบูชาหรือไม่
2.100.14
कच्चिद्देवान् पितऽन् मातऽर्गुरून् पितृसमानपि ।
वृद्धांश्च तत वैद्यांश्च ब्राह्मणांश्चाभिमन्यसे ॥ २.१००.१४ ॥
เจ้าให้เกียรติเทพเจ้า บรรพบุรุษ มารดา ครู ผู้เสมอด้วยบิดา ผู้เฒ่า แพทย์ และพราหมณ์หรือไม่
2.100.15
इष्वस्त्रवरसम्पन्नमर्थशास्त्रविशारदम् ।
सुधन्वानमुपाध्यायं कच्चित्त्वं तात मन्यसे ॥ २.१००.१५ ॥
ลูกรัก เจ้ายึดถือสุธันวันว่าเป็นอาจารย์หรือไม่ ผู้เชี่ยวชาญลูกศรและอาวุธชั้นเลิศ และชำนาญในศาสตร์แห่งการปกครอง
2.100.16
कच्चिदात्मसमाः शूराः श्रुतवन्तो जितेन्द्रियाः ।
कुलीनाश्चेङ्गितज्ञाश्च कृतास्ते तात मन्त्रिणः ॥ २.१००.१६ ॥
ลูกรัก เจ้าแต่งตั้งเสนาบดีที่กล้าหาญเสมอด้วยตน มีการศึกษา ข่มใจตนได้ มาจากตระกูลดี และรู้จักอ่านสัญญาณหรือไม่
2.100.17
मन्त्रो विजयमूलं हि राज्ञां भवति राघव ।
सुसंवृतो मन्त्रधरैरमात्यैः शास्त्रकोविदैः ॥ २.१००.१७ ॥
ข้าแต่พระราฆวะ การปรึกษาหารือเป็นรากฐานแห่งชัยชนะของกษัตริย์ จะมั่นคงได้ก็ต่อเมื่อรักษาไว้อย่างรัดกุมโดยเสนาบดีผู้เก็บความลับและเชี่ยวชาญในศาสตร์ทั้งหลาย
2.100.18
कच्चिन्निद्रावशं नैषीः कच्चित्काले प्रबुध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थनैपुणम् ॥ २.१००.१८ ॥
เจ้าไม่ตกอยู่ใต้อำนาจของการหลับใหลใช่หรือไม่ เจ้าตื่นในเวลาที่ควรใช่หรือไม่ และในยามท้ายของราตรี เจ้าใคร่ครวญถึงความชำนาญในการปกครองใช่หรือไม่
2.100.19
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो राष्ट्रं न परिधावति ॥ २.१००.१९ ॥
เจ้าปรึกษากิจลับเพียงผู้เดียวหรือปรึกษาหลายคน ความลับที่เจ้าปรึกษาหารือไม่แพร่ออกไปทั่วแคว้นใช่หรือไม่
2.100.20
कच्चिदर्थं विनिश्चित्य लघुमूलं महोदयम् ।
क्षिप्रमारभसे कर्त्तुं न दीर्घयसि राघव ॥ २.१००.२० ॥
ข้าแต่พระราฆวะ เมื่อเจ้าตัดสินใจในกิจการที่มีรากเล็กแต่ผลใหญ่แล้ว เจ้ารีบลงมือทำ ไม่รอช้าใช่หรือไม่
2.100.21
कच्चित्ते सुकृतान्येव कृतरूपाणि वा पुनः ।
विदुस्ते सर्वकार्याणि न कर्त्तव्यानि पार्थिवाः ॥ २.१००.२१ ॥
ผู้คนรู้เรื่องการกระทำดีของพระองค์ ทั้งที่ได้ทำไปแล้วและที่ยังจะทำหรือไม่ ข้าแต่กษัตริย์ทั้งหลาย กิจการทั้งปวงของพระองค์ไม่ได้ถูกรู้ล่วงหน้าไว้ก่อนแม้จะยังมิได้ดำเนินการหรือ
2.100.22
कच्चिन्न तर्कैर्युक्त्या वा ये चाप्यपरिकीर्तिताः ।
त्वया वा वा ऽमात्यैर्बुध्यते तात मन्त्रितम् ॥ २.१००.२२ ॥
ท่านผู้เป็นที่รัก คำปรึกษาที่พระองค์กับเหล่าอำมาตย์ปรึกษากันไว้ ซึ่งยังมิได้ประกาศออกไป ไม่ถูกผู้อื่นรู้ได้ด้วยการใช้เหตุผลหรือการโต้แย้งหรือ
2.100.23
कच्चित् सहस्रान् मूर्खाणामेकमिच्छसि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्य्यान्निःश्रेयसं महत् ॥ २.१००.२३ ॥
พระองค์ปรารถนาบัณฑิตเพียงคนเดียวแทนคนโง่หนึ่งพันคนหรือ เพราะบัณฑิตในยามเกิดความยากลำบากย่อมนำมาซึ่งความดีงามอันยิ่งใหญ่
2.100.24
सहस्राण्यपि मूर्खाणां यद्युपास्ते महीपतिः ।
अथवाप्ययुतान्येव नास्ति तेषु सहायता ॥ २.१००.२४ ॥
แม้พระราชาจะรับใช้คนโง่นับพันหรือนับหมื่น ก็ไม่มีความช่วยเหลือใดจากพวกเขา
2.100.25
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दक्षो विचक्षणः ।
राजानं राजमात्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.१००.२५ ॥
แม้อำมาตย์เพียงคนเดียวที่มีปัญญา กล้าหาญ ชำนาญ และหยั่งรู้ ก็สามารถนำพระราชาหรือขุนนางในราชสำนักไปสู่ความรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่ได้
2.100.26
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्यास्तु जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.१००.२६ ॥
พระองค์ได้แต่งตั้งผู้มีตำแหน่งสูงให้ดำรงตำแหน่งสำคัญ ผู้มีตำแหน่งกลางให้ดำรงตำแหน่งกลาง และข้ารับใช้ระดับต่ำให้ทำหน้าที่งานระดับต่ำตามความเหมาะสมแล้วหรือไม่
2.100.27
अमात्यानुपधातीतान् पितृपैतामहाञ्छुचीन् ।
श्रेष्ठान् श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.१००.२७ ॥
พระองค์แต่งตั้งเฉพาะอำมาตย์ผู้ประเสริฐ ซึ่งสืบทอดตำแหน่งมาจากบิดาและปู่ ผ่านการทดสอบแล้ว ปราศจากความระแวง และบริสุทธิ์ ให้ดำรงหน้าที่อันประเสริฐใช่หรือไม่
2.100.28
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्वेजितप्रजम् ।
राष्ट्रं तवानुजानन्ति मन्त्रिणः कैकयीसुत ॥ २.१००.२८ ॥
ข้าแต่โอรสของพระนางไกเกยี อำมาตย์ทั้งหลายเห็นชอบต่อการปกครองแว่นแคว้นของพระองค์ที่ใช้โทษทัณฑ์อันรุนแรงจนประชาราษฎร์เดือดร้อนอย่างมากหรือไม่
2.100.29
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.१००.२९ ॥
บรรดาพราหมณ์ผู้ประกอบยัญพิธีมิได้ดูหมิ่นพระองค์ดอกหรือ เหมือนที่เขาดูหมิ่นคนตกต่ำผู้รับของต้องห้าม หรือเหมือนคนที่หมกมุ่นในผู้หญิง
2.100.30
उपायकुशलं वैद्यं भृत्यसन्दूषणे रतम् ।
शूरमैश्वर्यकामं च यो न हन्ति स वध्यते ॥ २.१००.३० ॥
ผู้ใดไม่สังหารศัตรูผู้ชำนาญอุบายต่าง ๆ ผู้มักคอยทำลายข้ารับใช้ ผู้กล้าหาญและปรารถนาอำนาจ ผู้นั้นย่อมถูกฆ่าเอง
2.100.31
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान् धृतिमाञ्छुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिः कृतः ॥ २.१००.३१ ॥
พระองค์ได้แต่งตั้งผู้ใดให้เป็นแม่ทัพของกองทัพ ผู้กล้าหาญ มีความเด็ดเดี่ยว มีปัญญา มีความมั่นคง บริสุทธิ์ มีตระกูลสูงส่ง จงรักภักดี และชำนาญ บุคคลเช่นนั้นหรือไม่
2.100.32
बलवन्तश्च कच्चित्ते मुख्या युद्धविशारदाः ।
दृष्टापदाना विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.१००.३२ ॥
บรรดานายทหารชั้นหัวหน้าของพระองค์ ผู้มีกำลัง ชำนาญการรบ ผ่านความยากลำบากมาแล้ว และกล้าหาญ ได้รับการยกย่องให้เกียรติจากพระองค์หรือไม่
2.100.33
कच्चिद्बलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकालं दातव्यं ददासि न विलम्बसे ॥ २.१००.३३ ॥
อาหารและค่าจ้างของกองทัพได้รับการจ่ายอย่างเหมาะสมตามสมควร ทันเวลาที่ควรได้รับหรือไม่ พระองค์ทรงจ่ายโดยไม่ชักช้าใช่หรือไม่
2.100.34
कालातिक्रमणाच्चैव भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्त्तुः कुप्यन्ति दुष्यन्ति सो ऽनर्थः सुमहान् स्मृतः ॥ २.१००.३४ ॥
ทหารรับจ้างย่อมโกรธและเสื่อมทรามต่อนายของตน เมื่ออาหารและค่าจ้างถูกล่าช้า และสิ่งนี้ถือกันว่าเป็นความวิบัติอันใหญ่หลวง
2.100.35
कच्चित् सर्वे ऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति समाहिताः ॥ २.१००.३५ ॥
บุตรแห่งตระกูลสูงทั้งปวง โดยเฉพาะผู้เป็นหัวหน้าในหมู่เขา จงรักภักดีต่อพระองค์ใช่หรือไม่ และพวกเขาพร้อมด้วยจิตที่มั่นคงจะยอมสละชีวิตเพื่อกิจการของพระองค์หรือไม่
2.100.36
कच्चिज्जानपदो विद्वान् दक्षिणः प्रतिभानवान् ।
यथोक्तवादी दूतस्ते कृतो भरत पण्डितः ॥ २.१००.३६ ॥
ข้าแต่ภรต พระองค์ได้แต่งตั้งชาวท้องถิ่นผู้มีความรู้ ชำนาญ มีไหวพริบ และพูดตามที่ได้รับคำสั่งทุกประการ ซึ่งเป็นบัณฑิต ให้เป็นทูตของพระองค์แล้วหรือไม่
2.100.37
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.१००.३७ ॥
พระองค์รู้ด้วยสายลับที่ผู้อื่นไม่รู้จัก ถึงสิบแปดเรื่องและสิบห้าแห่งในแว่นแคว้นของตน ทีละสามสามหรือไม่
2.100.38
कच्चिद्व्यपास्तानहितान् प्रतियातांश्च सर्वदा ।
दुर्बलाननवज्ञाय वर्त्तसे रिपुसूदन ॥ २.१००.३८ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู พระองค์ประพฤติตนเสมอโดยไม่ดูแคลนผู้อ่อนแอ ผู้ไม่หวังดีต่อความเจริญของพระองค์ที่ถูกปลดออกไปแล้ว และผู้ที่กลับมาแล้วใช่หรือไม่
2.100.39
कच्चिन्न लोकायतिकान् ब्राह्मणांस्तात सेवसे ।
अनर्थकुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः ॥ २.१००.३९ ॥
ท่านผู้เป็นที่รัก พระองค์ไม่ได้รับใช้พราหมณ์ผู้นับถือลกายตกะ (วัตถุนิยม) ดอกหรือ คนเหล่านี้ชำนาญในสิ่งที่ไร้ประโยชน์ เป็นคนเขลาที่คิดว่าตนเป็นบัณฑิต
2.100.40
धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः ।
बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते ॥ २.१००.४० ॥
แม้มีคัมภีร์ธรรมศาสตร์ชั้นสำคัญอยู่แล้ว คนโง่เขลาเหล่านี้เมื่อได้ศึกษาวิธีการใช้เหตุผลมาแล้ว กลับพูดสิ่งที่ไร้ความหมายราวกับตนเป็นผู้มีปัญญา
2.100.41
वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः ।
सत्यनामां दृढद्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम् ॥ २.१००.४१ ॥
ลูกรัก นครนี้เคยมีวีรบุรุษบรรพบุรุษของเราอาศัยอยู่มาแต่ก่อน มีนามว่า สัตยนามา มีประตูที่มั่นคง และเต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถรบ
2.100.42
ब्राह्मणैः क्षत्ऺित्रयैर्वैश्यैः स्वकर्मनिरतैः सदा ।
जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यैः सहस्रशः ॥ २.१००.४२ ॥
นครนี้มีผู้ประเสริฐนับพันล้อมรอบอยู่เสมอ ได้แก่พราหมณ์ กษัตริย์ และแพศย์ ผู้ปฏิบัติหน้าที่ของตนอยู่เป็นนิตย์ ข่มอินทรีย์ได้ และมีความกระตือรือร้นยิ่งใหญ่
2.100.43
प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम् ।
कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि ॥ २.१००.४३ ॥
ท่านคุ้มครองอโยธยาได้ดีหรือไม่ นครที่ล้อมรอบด้วยปราสาทหลายรูปแบบ เต็มไปด้วยแพทย์และประชาชน มีความรื่นเริงและความอุดมสมบูรณ์
2.100.44
कच्चिच्चित्यशतैर्जुष्टः सुनिविष्टजनाकुलः ।
देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४४ ॥
นครนั้นประดับด้วยศาลเจ้านับร้อย เต็มไปด้วยประชาชนที่ตั้งรกรากอย่างมั่นคง และงดงามด้วยเทวสถาน โรงทาน และสระน้ำหรือไม่
2.100.45
प्रहृष्टनरनारीकः समाजोत्सवशोभितः ।
सुकृष्टसीमा पशुमान् हिंसाभिः परिवर्जितः ॥ २.१००.४५ ॥
นครที่ชายและหญิงต่างชื่นชมยินดี ประดับด้วยเทศกาลและการชุมนุม มีเขตแดนที่ไถพรวนดีแล้ว มีโคมาก และปราศจากความรุนแรงนั้นหรือไม่
2.100.46
अदेवमातृको रम्यः श्वापदैः परिवर्जितः ।
परित्यक्तो भयैः सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४६ ॥
นครนั้นมิได้พึ่งพาฝนเพียงอย่างเดียว งดงาม ปราศจากสัตว์ร้าย ปลอดจากภัยทั้งปวง และประดับด้วยเหมืองแร่หรือไม่
2.100.47
विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वैः सुरक्षितः ।
कच्चिज्जनपदः स्फीतः सुखं वसति राघव ॥ २.१००.४७ ॥
แคว้นนั้นปราศจากคนชั่วร้าย และได้รับการคุ้มครองอย่างดีโดยบรรพบุรุษของข้า มั่งคั่งและอยู่อย่างมีความสุขหรือไม่ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายของรฆุ
2.100.48
कच्चित्ते दयिताः सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः ।
वार्त्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते ॥ २.१००.४८ ॥
ประชาชนที่ท่านรักทั้งหมด ดำรงชีพด้วยการเพาะปลูกและเลี้ยงโคหรือไม่ ลูกรัก ประชาชนที่พึ่งพาการเกษตรและการค้าย่อมเจริญรุ่งเรืองด้วยความสุข
2.100.49
तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम् ।
रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः ॥ २.१००.४९ ॥
ท่านได้จัดสรรการดูแลพวกเขาด้วยการคุ้มครองและการยกเว้นภาษีแล้วหรือไม่ พระราชาต้องคุ้มครองราษฎรทั้งหมดในแคว้นตามธรรม
2.100.50
कच्चित् स्त्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद् गुह्यं न भाषसे ॥ २.१००.५० ॥
ท่านปลอบโยนภรรยาของท่านหรือไม่ พวกนางได้รับการคุ้มครองอย่างดีหรือไม่ ท่านไม่ไว้ใจพวกนางอย่างงมงายใช่หรือไม่ ท่านไม่พูดความลับต่อหน้าพวกนางใช่หรือไม่
2.100.51
कच्चिन्नागवनं गुप्तं कच्चित्ते सन्ति धेनुकाः ।
कच्चिन्न गणिकाश्वानां कुञ्जराणां च तृप्यसि ॥ २.१००.५१ ॥
ป่าช้างได้รับการคุ้มครองอย่างดีหรือไม่ ท่านมีโคนมหรือไม่ ท่านไม่พอใจกับม้าและช้างของหญิงโสเภณีใช่หรือไม่
2.100.52
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम् ।
उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्र महापथे ॥ २.१००.५२ ॥
ท่านแสดงตนต่อประชาชนทุกวันในยามที่ประดับประดาแล้วหรือไม่ ข้าแต่เจ้าชาย ท่านลุกขึ้นแล้วลุกขึ้นอีกในยามเช้า และปรากฏตัวบนถนนใหญ่หรือไม่
2.100.53
कच्चिन्न सर्वे कर्मान्ताः प्रत्यक्षास्ते ऽविशङ्कया ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टा मध्यमेवात्र कारणम् ॥ २.१००.५३ ॥
ท่านดูแลงานทั้งหมดด้วยตนเองโดยไม่หวาดหวั่นหรือไม่ หรือทุกอย่างถูกปล่อยปละละเลย ในเรื่องนี้ ผู้เป็นคนกลางนั่นแหละคือเหตุ
2.100.54
कच्चित् सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्द्धरै ॥ २.१००.५४ ॥
ป้อมปราการของท่านทั้งหมดเต็มไปด้วยทรัพย์ ธัญญาหาร อาวุธ และน้ำ พร้อมด้วยเครื่องยนต์ ช่างฝีมือ และนักธนูหรือไม่
2.100.55
आयस्ते विपुलः कच्चित् कच्चिदल्पतरो व्ययः ।
अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव ॥ २.१००.५५ ॥
ข้าแต่ราฆวะ รายได้ของท่านมากมายหรือไม่ และรายจ่ายน้อยกว่าหรือไม่ คลังของท่านไม่ตกไปสู่บุคคลที่ไม่คู่ควรใช่หรือไม่
2.100.56
देवतार्थे च पित्रर्थे ब्राह्मणाभ्यागतेषु च ।
योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः ॥ २.१००.५६ ॥
รายจ่ายของท่านไปสู่เทพเจ้าและบรรพบุรุษ สู่พราหมณ์และแขก สู่นักรบและวงสหายหรือไม่
2.100.57
कच्चिदार्य्यो विशुद्धात्मा ऽ ऽक्षारितश्चोरकर्मणा ।
अपृष्टः शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचिः ॥ २.१००.५७ ॥
มีผู้ประเสริฐจิตบริสุทธิ์คนหนึ่ง ถูกกล่าวหาเท็จว่าลักขโมย และมิได้ถูกซักถามโดยผู้รอบรู้ในคัมภีร์ จะถูกประหารเพราะความโลภหรือไม่
2.100.58
गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ ॥ २.१००.५८ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด โจรที่ถูกจับกุม ถูกซักถามในเวลาอันควร และเห็นว่ามีความผิดพร้อมเหตุผล จะไม่ถูกปล่อยตัวเพราะความโลภในทรัพย์หรือไม่
2.100.59
व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुर्गतस्य च राघव ।
अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः ॥ २.१००.५९ ॥
ข้าแต่ราฆวะ ในยามทุกข์ของคนร่ำรวยและคนยากจน ที่ปรึกษาของท่านผู้ไม่ยึดติดและเรียนรู้มากได้พิจารณาเรื่องทรัพย์สินหรือไม่
2.100.60
यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यस्राणि राघव ।
तानि पुत्रपशून् घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः ॥ २.१००.६० ॥
ข้าแต่ราฆวะ น้ำตาที่หลั่งจากผู้ถูกกล่าวหาเท็จ ย่อมทำลายบุตรและสัตว์เลี้ยงของผู้ปกครองที่ปกครองเพื่อความสุขของตนเอง
2.100.61
कच्चिद् वृद्धांश्च बालांश्च वैद्यमुख्यांश्च राघव ।
दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे ॥ २.१००.६१ ॥
ราฆวะ ท่านให้เกียรติผู้ใหญ่ เด็ก และหัวหน้าแพทย์ด้วยการให้ทาน ด้วยใจ และด้วยวาจาหรือไม่ ท่านปรารถนาจะเป็นผู้มีชัยด้วยสามสิ่งนี้หรือไม่
2.100.62
कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान् देवतातिथीन् ।
चैत्यांश्च सर्वान् सिद्धार्थान् ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.१००.६२ ॥
ท่านกราบไหว้คุรุ ผู้ใหญ่ ฤๅษี เทวดา และแขก รวมทั้งศาลเจดีย์ทั้งหมด ผู้ที่บรรลุความสำเร็จแล้ว และพราหมณ์หรือไม่
2.100.63
कच्चिदर्थेन वा धर्ममर्थं धर्मेण वा पुनः ।
उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन च न बाधसे ॥ २.१००.६३ ॥
ท่านไม่ทำลายธรรมเพื่อทรัพย์ ไม่ทำลายทรัพย์เพื่อธรรม และไม่ทำลายทั้งสองเพราะความโลภในความสุขหรือเพราะตัณหาใช่หรือไม่
2.100.64
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञ सर्वान् वरद सेवसे ॥ २.१००.६४ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ชนะ ผู้รู้กาลเวลา ผู้ประทานพร ท่านรับใช้ทุกคนโดยแบ่งทรัพย์ ธรรม และกามให้เหมาะแก่กาลเวลาหรือไม่
2.100.65
कच्चित्ते ब्राह्मणाः शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदाः ।
आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैः सह ॥ २.१००.६५ ॥
โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง พราหมณ์ของท่านผู้เชี่ยวชาญความหมายแห่งคัมภีร์ทั้งปวง ปรารถนาความเจริญแก่ท่านพร้อมกับชาวเมืองและชาวชนบทหรือไม่
2.100.66
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम् ॥ २.१००.६६ ॥
การไม่เชื่อ ความเท็จ ความโกรธ ความประมาท ความชักช้า การไม่พบปะผู้มีปัญญา และความเกียจคร้าน นี่คือโทษแห่งความประพฤติทั้งห้าประการ
2.100.67
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम् ।
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ॥ २.१००.६७ ॥
การไม่คิดใคร่ครวญเรื่องต่าง ๆ โดยมีใจจดจ่อ การปรึกษาหารือกับผู้ที่ไม่รู้ว่าอะไรไม่เป็นประโยชน์ การไม่เริ่มสิ่งที่ตัดสินใจแล้ว และการไม่รักษาความลับของคำปรึกษา
2.100.68
मङ्गलस्याप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ।
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान् राजदोषांश्चतुर्दश ॥ २.१००.६८ ॥
การไม่ประกอบพิธีมงคล และการรีบลุกขึ้นไปทุกทิศทาง ท่านหลีกเลี่ยงโทษสิบสี่ประการของกษัตริย์เหล่านี้หรือไม่
2.100.69
दश पञ्च चतुर्वर्गान् सप्तवर्गं च तत्त्वतः ।
अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव ॥ २.१००.६९ ॥
สิบห้า หมวดสี่ หมวดเจ็ด โดยแท้จริงแล้วหมวดแปด หมวดสาม และวิทยาทั้งสาม โอ้ราฆวะ
2.100.70
इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्वा षाङ्गुण्यं दैवमानुषम् ।
कृत्यं विंशतिवर्गञ्च तथा प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.१००.७० ॥
การรู้ชัยชนะเหนืออินทรีย์ หกคุณแห่งนโยบายทั้งที่เป็นของเทวดาและของมนุษย์ กิจของหมวดยี่สิบ และวงของปัจจัยแห่งรัฐเช่นเดียวกัน
2.100.71
यात्रादण्डविधानञ्च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ ।
कच्चिदेतान् महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे ॥ २.१००.७१ ॥
กฎแห่งการเดินทัพและการลงโทษ แหล่งกำเนิดทั้งสอง สันติและสงคราม โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง ท่านเห็นชอบสิ่งเหล่านี้ตามที่ควรหรือไม่
2.100.72
मन्त्रिभिस्त्वं यथोद्दिष्टैश्चतुर्भिस्त्रिभिरेव वा ।
कच्चित् समस्तैर्व्यस्तैश्च मन्त्र मन्त्रयसे मिथः ॥ २.१००.७२ ॥
ตามที่กำหนดไว้ ท่านปรึกษาความลับกับเสนาบดีของท่าน ไม่ว่าจะสี่คน สามคน หรือทุกคนพร้อมกัน หรือแยกปรึกษาทีละคนหรือไม่
2.100.73
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलाः क्रियाः ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.१००.७३ ॥
พระเวทของท่านให้ผลหรือไม่ พิธีกรรมของท่านให้ผลหรือไม่ ภรรยาของท่านให้ผลหรือไม่ การเล่าเรียนของท่านให้ผลหรือไม่
2.100.74
कच्चिदेषैव ते बुद्धिर्यथोक्ता मम राघव ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थसंहिता ॥ २.१००.७४ ॥
โอ้ราฆวะ ปัญญาของท่านเป็นดังที่เราได้กล่าวไว้จริงหรือไม่ ปัญญานั้นนำมาซึ่งอายุยืนและเกียรติยศ และประกอบด้วยธรรม กามะ และอรรถ
2.100.75
यां वृत्तिं वर्त्तते तातो यां च नः प्रपितामहाः ।
तां वृत्तिं वर्त्तसे कच्चिद्या च सत्पथगा शुभा ॥ २.१००.७५ ॥
ท่านดำเนินตามวิถีประพฤติที่บิดาของเราและบรรพบุรุษชั้นปู่ของเราเคยดำเนินตามหรือไม่ วิถีนั้นไปตามทางอันดีงามและเป็นมงคล
2.100.76
कच्चित् स्वादु कृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव ।
कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्यः सम्प्रयच्छसि ॥ २.१००.७६ ॥
โอ้ราฆวะ ท่านไม่รับประทานอาหารอร่อยที่ปรุงไว้แต่ผู้เดียวใช่หรือไม่ ท่านแบ่งให้มิตรที่รอคอยด้วยความหวังหรือไม่
2.100.77
राजा तु धर्मेण हि पालयित्वा महामतिर्दण्डधरः प्रजानाम् ।
अवाप्य कृत्स्नां वसुधां यथावदितश्च्युतः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ २.१००.७७ ॥
กษัตริย์ผู้ปกป้องประชาราษฎร์ด้วยธรรม มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ถือไม้เท้าแห่งความยุติธรรม ครอบครองแผ่นดินทั้งหมดโดยชอบ เมื่อจากโลกนี้ไปแล้วก็เป็นผู้มีปัญญาและไปสู่สวรรค์