വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.100.1
जटिलं चीरवसनं प्राञ्जलिं पतितं भुवि ।
ददर्श रामो दुर्दर्शं युगान्ते भास्करं यथा ॥ २.१००.१ ॥
ജടാധാരിയായി, വൽക്കലവസ്ത്രം ധരിച്ച്, കൈകൂപ്പി നിലത്ത് വീണുകിടന്ന (ഭരതനെ) രാമൻ കണ്ടു; യുഗാന്ത്യത്തിൽ സൂര്യനെ നോക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ അവനെ നോക്കാൻ പ്രയാസമായിരുന്നു.
2.100.2
कथञ्चिदभिविज्ञाय विवर्णवदनं कृशम् ।
भ्रातरं भरतं रामः परिजग्राह बाहुना ॥ २.१००.२ ॥
ഏതുവിധമോ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, വിളറിയ മുഖവും മെലിഞ്ഞ ശരീരവുമുള്ള സഹോദരൻ ഭരതനെ രാമൻ കൈകളാൽ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
2.100.3
आघ्राय रामस्तं मूर्ध्नि परिष्वज्य च राघवः ।
अङ्के भरतमारोप्य पर्यपृच्छत् समाहितः ॥ २.१००.३ ॥
രാഘവനായ രാമൻ അവന്റെ തല മണത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ഭരതനെ മടിയിലിരുത്തി, ശാന്തചിത്തനായി ചോദിച്ചു.
2.100.4
क्व नु ते ऽभूत् पिता तात यदरण्यं त्वमागतः ।
न हि त्वं जीवतस्तस्य वनमागन्तुमर्हसि ॥ २.१००.४ ॥
മകനേ! നിന്റെ അച്ഛൻ എവിടെ? നീ വനത്തിൽ വന്നുവല്ലോ! അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരിക്കെ നീ വനത്തിലേക്ക് വരാൻ പാടില്ലായിരുന്നു.
2.100.5
चिरस्य बत पश्यामि दूराद्भरतमागतम् ।
दुष्प्रतीकमरण्ये ऽस्मिन् किं तात वनमागतः ॥ २.१००.५ ॥
അയ്യോ! വളരെക്കാലത്തിനുശേഷം ദൂരെനിന്ന് ഭരതൻ വരുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു. മകനേ! ഈ വനത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമായ നീ എന്തിനാണ് വനത്തിൽ വന്നത്?
2.100.6
कच्चिद्धारयते तात राजा यत्त्वमिहागतः ।
कच्चिन्न दीनः सहसा राजा लोकान्तरं गतः ॥ २.१००.६ ॥
മകനേ! രാജാവ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അതിനാലാണോ നീ ഇവിടെ വന്നത്? രാജാവ് ദുഃഖത്തോടെ പെട്ടെന്ന് പരലോകം പൂകിയോ?
2.100.7
कच्चित् सौम्य न ते राज्यं भ्रष्टं बालस्य शाश्वतम् ॥ २.१००.७ ॥
സൗമ്യനേ, ബാലനായ നിനക്കുള്ള ശാശ്വതമായ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ലല്ലോ?
2.100.8
कच्चिच्छुश्रूषसे तात पितरं सत्यविक्रमम् ॥ २.१००.८ ॥
പ്രിയനേ, സത്യപരാക്രമിയായ പിതാവിനെ നീ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നുവോ?
2.100.9
कच्चिद्दशरथो राजा कुशली सत्यसङ्गरः ।
राजसूयाश्वमेधानामाहर्त्ता धर्मनिश्चयः ॥ २.१००.९ ॥
സത്യസങ്കല്പനും രാജസൂയ അശ്വമേധ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്തവനും ധർമനിശ്ചയനുമായ ദശരഥ രാജാവ് സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ?
2.100.10
स कच्चिद् ब्राह्मणो विद्वान् धर्मनित्यो महाद्युतिः ।
इक्ष्वाकूणामुपाध्यायो यथावत्तात पूज्यते ॥ २.१००.१० ॥
പ്രിയനേ, ആ വിദ്വാനായ ബ്രാഹ്മണൻ, ധർമനിഷ്ഠനും മഹാതേജസ്വിയും ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിന്റെ ആചാര്യനുമായവൻ, യഥോചിതം ആദരിക്കപ്പെടുന്നുവോ?
2.100.11
सा तात कच्चित्कौसल्या सुमित्रा च प्रजावती ।
सुखिनी कच्चिदार्य्या च देवी नन्दति कैकयी ॥ २.१००.११ ॥
പ്രിയനേ, കൗസല്യയും പുത്രവതിയായ സുമിത്രയും സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ? ആര്യയായ ദേവി കൈകേയി സന്തോഷിക്കുന്നുവോ?
2.100.12
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुद्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.१००.१२ ॥
വിനയസമ്പന്നനും കുലീനനും ബഹുശ്രുതനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ഉപദേഷ്ടാവുമായ, നിന്നാൽ സത്കരിക്കപ്പെട്ട നിന്റെ പുരോഹിതൻ സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ?
2.100.13
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.१००.१३ ॥
നിന്റെ പുരോഹിതൻ അഗ്നികളിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവനാണോ, വിധികളറിയുന്നവനാണോ, ബുദ്ധിമാനും ഋജുസ്വഭാവിയുമാണോ? ഇതിനകം നടത്തിയ ഹോമവും ഇനി നടത്തേണ്ട ഹോമവും അവൻ എപ്പോഴും യഥാസമയം അറിയിക്കാറുണ്ടോ?
2.100.14
कच्चिद्देवान् पितऽन् मातऽर्गुरून् पितृसमानपि ।
वृद्धांश्च तत वैद्यांश्च ब्राह्मणांश्चाभिमन्यसे ॥ २.१००.१४ ॥
ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും മാതാക്കളെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും പിതാവിനു തുല്യരായവരെയും വൃദ്ധന്മാരെയും വൈദ്യന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും നീ ആദരിക്കുന്നുവോ?
2.100.15
इष्वस्त्रवरसम्पन्नमर्थशास्त्रविशारदम् ।
सुधन्वानमुपाध्यायं कच्चित्त्वं तात मन्यसे ॥ २.१००.१५ ॥
അമ്പെയ്ത്തിലും ശ്രേഷ്ഠമായ ആയുധങ്ങളിലും നിപുണനും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധനുമായ സുധന്വനെ നീ ഉപാധ്യായനായി മാനിക്കുന്നുവോ, പ്രിയനേ?
2.100.16
कच्चिदात्मसमाः शूराः श्रुतवन्तो जितेन्द्रियाः ।
कुलीनाश्चेङ्गितज्ञाश्च कृतास्ते तात मन्त्रिणः ॥ २.१००.१६ ॥
നിന്നെപ്പോലെയുള്ള ശൂരന്മാർ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ളവർ, കുലീനർ, സൂചനകൾ അറിയുന്നവർ ഇവരെ നീ മന്ത്രിമാരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ടോ, പ്രിയനേ?
2.100.17
मन्त्रो विजयमूलं हि राज्ञां भवति राघव ।
सुसंवृतो मन्त्रधरैरमात्यैः शास्त्रकोविदैः ॥ २.१००.१७ ॥
രാഘവാ, രാജാക്കന്മാരുടെ വിജയത്തിന്റെ മൂലം ആലോചനയാണ്. രഹസ്യം കാക്കുന്നവരും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിദഗ്ധരുമായ അമാത്യന്മാർ അത് നന്നായി മറച്ചുവെക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അത് സുരക്ഷിതമാകൂ.
2.100.18
कच्चिन्निद्रावशं नैषीः कच्चित्काले प्रबुध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थनैपुणम् ॥ २.१००.१८ ॥
നീ ഉറക്കത്തിന് വശപ്പെടാറില്ലേ? യഥാസമയം ഉണരാറുണ്ടോ? രാത്രിയുടെ അവസാന യാമങ്ങളിൽ ഭരണത്തിലെ നൈപുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാറുണ്ടോ?
2.100.19
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो राष्ट्रं न परिधावति ॥ २.१००.१९ ॥
നീ ഒറ്റയ്ക്ക് ആലോചന നടത്താറില്ലേ? പലരുമായി ചേർന്നും ആലോചിക്കാറില്ലേ? നിന്റെ രഹസ്യാലോചന രാജ്യത്ത് പരക്കുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.20
कच्चिदर्थं विनिश्चित्य लघुमूलं महोदयम् ।
क्षिप्रमारभसे कर्त्तुं न दीर्घयसि राघव ॥ २.१००.२० ॥
രാഘവാ! ചെറിയ മുതൽമുടക്കിൽ വലിയ ഫലം നൽകുന്ന കാര്യം നിശ്ചയിച്ച് ഉടൻ തുടങ്ങുന്നുവോ? അതു നീട്ടിവയ്ക്കുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.21
कच्चित्ते सुकृतान्येव कृतरूपाणि वा पुनः ।
विदुस्ते सर्वकार्याणि न कर्त्तव्यानि पार्थिवाः ॥ २.१००.२१ ॥
നിന്റെ സൽക്കർമ്മങ്ങൾ, പൂർത്തിയായവയോ ഇനി ചെയ്യാനിരിക്കുന്നവയോ, ആളുകൾ അറിയുന്നുണ്ടോ? രാജാക്കന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും മുൻകൂട്ടി അറിയപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.22
कच्चिन्न तर्कैर्युक्त्या वा ये चाप्यपरिकीर्तिताः ।
त्वया वा वा ऽमात्यैर्बुध्यते तात मन्त्रितम् ॥ २.१००.२२ ॥
പ്രിയനേ! നീയോ അമാത്യന്മാരോ ആലോചിച്ച കാര്യം, പുറത്ത് പറയാത്തതായിട്ടും, തർക്കത്താലോ യുക്തിയാലോ മറ്റുള്ളവർ അറിയുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.23
कच्चित् सहस्रान् मूर्खाणामेकमिच्छसि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्य्यान्निःश्रेयसं महत् ॥ २.१००.२३ ॥
ആയിരം മൂഢന്മാർക്കു പകരം ഒരു പണ്ഡിതനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ? കഠിനമായ കാര്യങ്ങളിൽ പണ്ഡിതനല്ലേ മഹത്തായ നന്മ ചെയ്യുക?
2.100.24
सहस्राण्यपि मूर्खाणां यद्युपास्ते महीपतिः ।
अथवाप्ययुतान्येव नास्ति तेषु सहायता ॥ २.१००.२४ ॥
രാജാവ് ആയിരക്കണക്കിനോ പതിനായിരക്കണക്കിനോ മൂഢന്മാരെ ആശ്രയിച്ചാലും അവരിൽനിന്ന് യാതൊരു സഹായവുമില്ല.
2.100.25
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दक्षो विचक्षणः ।
राजानं राजमात्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.१००.२५ ॥
ഒരു മന്ത്രി മാത്രമെങ്കിലും ബുദ്ധിമാനും ശൂരനും സമർത്ഥനും വിവേകിയുമാണെങ്കിൽ, അവന് രാജാവിനെയോ രാജകീയ ഉദ്യോഗസ്ഥനെയോ വലിയ ഐശ്വര്യത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ കഴിയും.
2.100.26
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्यास्तु जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.१००.२६ ॥
മഹത്തായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രമുഖരെയും മധ്യമസ്ഥാനങ്ങളിൽ മധ്യമരെയും താഴ്ന്ന സ്ഥാനങ്ങളിൽ താഴ്ന്ന സേവകരെയും നീ നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
2.100.27
अमात्यानुपधातीतान् पितृपैतामहाञ्छुचीन् ।
श्रेष्ठान् श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.१००.२७ ॥
പിതാവിന്റെയും പിതാമഹന്റെയും കാലം മുതൽ സേവിക്കുന്ന, പരീക്ഷകളിൽ നിർമ്മലരായ, ശുദ്ധരായ, ശ്രേഷ്ഠരായ മന്ത്രിമാരെ മാത്രമാണോ നീ ശ്രേഷ്ഠമായ കാര്യങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കുന്നത്?
2.100.28
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्वेजितप्रजम् ।
राष्ट्रं तवानुजानन्ति मन्त्रिणः कैकयीसुत ॥ २.१००.२८ ॥
കൈകേയീപുത്രാ! കഠിനമായ ദണ്ഡനത്താൽ പ്രജകളെ അത്യധികം ഉപദ്രവിക്കുന്ന നിന്റെ രാഷ്ട്രത്തെ മന്ത്രിമാർ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ, ഇല്ലയോ?
2.100.29
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.१००.२९ ॥
യാജകന്മാർ നിന്നെ, നിഷിദ്ധദാനം സ്വീകരിക്കുന്ന പതിതനെയും സ്ത്രീയെ മോഹിച്ചു നടക്കുന്നവനെയും പോലെ അവഗണിക്കുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.30
उपायकुशलं वैद्यं भृत्यसन्दूषणे रतम् ।
शूरमैश्वर्यकामं च यो न हन्ति स वध्यते ॥ २.१००.३० ॥
ഉപായകുശലനും ഭൃത്യന്മാരെ ദൂഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ രമിക്കുന്നവനും ശൂരനും ഐശ്വര്യമോഹിയുമായ ശത്രുവെ ആരെങ്കിലും കൊല്ലാതിരുന്നാൽ അവൻ തന്നെ വധിക്കപ്പെടും.
2.100.31
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान् धृतिमाञ्छुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिः कृतः ॥ २.१००.३१ ॥
ധീരനും ശൂരനും ബുദ്ധിമാനും ധൈര്യശാലിയും ശുദ്ധനും കുലീനനും വിശ്വസ്തനും സമർഥനുമായ ഒരാളെ നീ സേനാപതിയായി നിയമിച്ചുവോ?
2.100.32
बलवन्तश्च कच्चित्ते मुख्या युद्धविशारदाः ।
दृष्टापदाना विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.१००.३२ ॥
ബലവാന്മാരും യുദ്ധവിദഗ്ധരും ആപത്തുകളിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരും പരാക്രമികളുമായ പ്രധാന യോദ്ധാക്കളെ നീ സത്കരിച്ച് ആദരിക്കുന്നുവോ?
2.100.33
कच्चिद्बलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकालं दातव्यं ददासि न विलम्बसे ॥ २.१००.३३ ॥
സൈന്യത്തിന് ഭക്ഷണവും വേതനവും യഥോചിതമായി, കൃത്യസമയത്ത് നൽകുന്നുവോ? നീ താമസിക്കാതെ നൽകുന്നുവോ?
2.100.34
कालातिक्रमणाच्चैव भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्त्तुः कुप्यन्ति दुष्यन्ति सो ऽनर्थः सुमहान् स्मृतः ॥ २.१००.३४ ॥
ഭക്ഷണവും വേതനവും വൈകുന്നതിനാൽ കൂലിപ്പടയാളികൾ യജമാനനോട് കോപിക്കുകയും ദുഷിച്ചുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു; അത് വലിയ അനർത്ഥമായി പറയപ്പെടുന്നു.
2.100.35
कच्चित् सर्वे ऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति समाहिताः ॥ २.१००.३५ ॥
എല്ലാ കുലപുത്രന്മാരും, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രധാനികളും, നിന്നോട് അനുരക്തരാണോ? നിന്റെ കാര്യങ്ങൾക്കായി ഏകാഗ്രചിത്തരായി അവർ പ്രാണൻ പോലും ത്യജിക്കുമോ?
2.100.36
कच्चिज्जानपदो विद्वान् दक्षिणः प्रतिभानवान् ।
यथोक्तवादी दूतस्ते कृतो भरत पण्डितः ॥ २.१००.३६ ॥
ഭരതാ! നാട്ടിലെ വിദ്വാനും സമർഥനും പ്രതിഭാശാലിയും പറഞ്ഞതുപോലെ സംസാരിക്കുന്നവനും പണ്ഡിതനുമായ ഒരാളെ നീ ദൂതനായി നിയമിച്ചുവോ?
2.100.37
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.१००.३७ ॥
പതിനെട്ട് കാര്യങ്ങളിലും നിന്റെ രാജ്യത്തെ പതിനഞ്ച് സ്ഥലങ്ങളിലും, ആരും അറിയാത്ത മൂന്നുപേർ വീതമുള്ള ചാരന്മാരിലൂടെ നീ അറിയുന്നുണ്ടോ?
2.100.38
कच्चिद्व्यपास्तानहितान् प्रतियातांश्च सर्वदा ।
दुर्बलाननवज्ञाय वर्त्तसे रिपुसूदन ॥ २.१००.३८ ॥
ശത്രുസൂദനാ! പുറത്താക്കപ്പെട്ട ഹിതവിരോധികളെയും തിരിച്ചുവന്നവരെയും ദുർബലരെയും എപ്പോഴും അവഗണിക്കാതെയാണോ നീ പെരുമാറുന്നത്?
2.100.39
कच्चिन्न लोकायतिकान् ब्राह्मणांस्तात सेवसे ।
अनर्थकुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः ॥ २.१००.३९ ॥
പ്രിയനേ! ലോകായതന്മാരായ ബ്രാഹ്മണരെ നീ സേവിക്കുന്നില്ലല്ലോ? ഇവർ അനർത്ഥത്തിൽ സമർത്ഥരാണ്; ബാലരായാലും തങ്ങളെ പണ്ഡിതരെന്ന് കരുതുന്നവർ.
2.100.40
धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः ।
बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते ॥ २.१००.४० ॥
മുഖ്യമായ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കെയും ഈ ദുർബുദ്ധികൾ തർക്കവിദ്യ നേടി, ബുദ്ധിമാന്മാരെപ്പോലെ വ്യർത്ഥമായി സംസാരിക്കുന്നു.
2.100.41
वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः ।
सत्यनामां दृढद्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम् ॥ २.१००.४१ ॥
പ്രിയനേ! നമ്മുടെ പൂർവ്വികരായ വീരന്മാർ മുമ്പ് വസിച്ച ഈ നഗരം സത്യനാമമുള്ളതും ഉറപ്പുള്ള വാതിലുകളുള്ളതും ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്.
2.100.42
ब्राह्मणैः क्षत्ऺित्रयैर्वैश्यैः स्वकर्मनिरतैः सदा ।
जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यैः सहस्रशः ॥ २.१००.४२ ॥
എപ്പോഴും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിരതരായ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച, മഹാ ഉത്സാഹമുള്ള ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എന്നീ ആയിരക്കണക്കിന് ആര്യന്മാരാൽ ഈ നഗരം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2.100.43
प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम् ।
कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि ॥ २.१००.४३ ॥
വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള മാളികകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും വൈദ്യന്മാരും ജനങ്ങളും നിറഞ്ഞതും സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയുമുള്ളതുമായ അയോധ്യയെ നീ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുന്നുവോ?
2.100.44
कच्चिच्चित्यशतैर्जुष्टः सुनिविष्टजनाकुलः ।
देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४४ ॥
നൂറുകണക്കിന് ചൈത്യങ്ങളാൽ ചേർന്നതും നല്ലവണ്ണം താമസിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും ദേവാലയങ്ങൾ, പൊതു ജലശാലകൾ, കുളങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമാണോ അത്?
2.100.45
प्रहृष्टनरनारीकः समाजोत्सवशोभितः ।
सुकृष्टसीमा पशुमान् हिंसाभिः परिवर्जितः ॥ २.१००.४५ ॥
സ്ത്രീപുരുഷന്മാർ സന്തോഷിക്കുന്നതും ഉത്സവങ്ങളും സമ്മേളനങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിക്കുന്നതും നന്നായി ഉഴുതിട്ട അതിരുകളുള്ളതും കന്നുകാലി സമ്പത്തുള്ളതും അക്രമമില്ലാത്തതുമാണോ അത്?
2.100.46
अदेवमातृको रम्यः श्वापदैः परिवर्जितः ।
परित्यक्तो भयैः सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४६ ॥
മഴയെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാത്തതും മനോഹരവും ഹിംസ്രജന്തുക്കളില്ലാത്തതും എല്ലാ ഭയങ്ങളും വിട്ടൊഴിഞ്ഞതും ഖനികളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമാണോ അത്?
2.100.47
विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वैः सुरक्षितः ।
कच्चिज्जनपदः स्फीतः सुखं वसति राघव ॥ २.१००.४७ ॥
ദുഷ്ടരായ മനുഷ്യരില്ലാത്തതും എന്റെ പൂർവികരാൽ നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആ ജനപദം, ഓ രാഘവാ, സമൃദ്ധമായി സുഖത്തോടെ വസിക്കുന്നുവോ?
2.100.48
कच्चित्ते दयिताः सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः ।
वार्त्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते ॥ २.१००.४८ ॥
നിനക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരെല്ലാം കൃഷിയും പശുപരിപാലനവും കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവരാണോ? ഓ പ്രിയനേ, വാർത്തയെ (കൃഷി-വാണിജ്യം) ആശ്രയിക്കുന്ന ജനങ്ങളാണ് സുഖത്തിൽ വളരുന്നത്.
2.100.49
तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम् ।
रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः ॥ २.१००.४९ ॥
അവരെ സംരക്ഷിച്ചും നികുതിയിളവു നൽകിയും അവരുടെ പോഷണം നീ ചെയ്തുവോ? രാജാവ് ധർമ്മപ്രകാരം രാജ്യത്തിലെ എല്ലാ നിവാസികളെയും രക്ഷിക്കണം.
2.100.50
कच्चित् स्त्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद् गुह्यं न भाषसे ॥ २.१००.५० ॥
സ്ത്രീകളെ നീ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നുവോ? അവർ നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുവോ? അവരിൽ അന്ധമായി വിശ്വസിക്കുന്നില്ലല്ലോ? രഹസ്യം അവരോടു പറയുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.51
कच्चिन्नागवनं गुप्तं कच्चित्ते सन्ति धेनुकाः ।
कच्चिन्न गणिकाश्वानां कुञ्जराणां च तृप्यसि ॥ २.१००.५१ ॥
ആനക്കാടു സംരക്ഷിതമാണോ? നിന്റെ പക്കൽ കറവപ്പശുക്കളുണ്ടോ? വേശ്യമാരുടെ കുതിരകളിലും ആനകളിലും നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.52
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम् ।
उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्र महापथे ॥ २.१००.५२ ॥
മനുഷ്യർക്ക് നീ എന്നും അലങ്കരിച്ചു ദർശനം നൽകുന്നുവോ? രാജപുത്രാ, പുലർച്ചെ വീണ്ടുംവീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് രാജവീഥിയിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നുവോ?
2.100.53
कच्चिन्न सर्वे कर्मान्ताः प्रत्यक्षास्ते ऽविशङ्कया ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टा मध्यमेवात्र कारणम् ॥ २.१००.५३ ॥
നിന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നീ ഭയമില്ലാതെ നേരിട്ടു കാണുന്നുവോ? അതോ എല്ലാം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നുവോ? ഇവിടെ ഇടനിലക്കാരാണ് കാരണം.
2.100.54
कच्चित् सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्द्धरै ॥ २.१००.५४ ॥
എല്ലാ കോട്ടകളും ധനം, ധാന്യം, ആയുധം, ജലം, യന്ത്രങ്ങൾ, ശില്പികൾ, വില്ലാളികൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ?
2.100.55
आयस्ते विपुलः कच्चित् कच्चिदल्पतरो व्ययः ।
अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव ॥ २.१००.५५ ॥
രാഘവാ, നിന്റെ വരുമാനം വിപുലമാണോ? ചെലവ് കുറവാണോ? നിന്റെ ഭണ്ഡാരം അയോഗ്യരിലേക്ക് പോകുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.56
देवतार्थे च पित्रर्थे ब्राह्मणाभ्यागतेषु च ।
योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः ॥ २.१००.५६ ॥
ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും അതിഥികൾക്കും യോദ്ധാക്കൾക്കും സുഹൃദ്‌വൃന്ദങ്ങൾക്കും നിന്റെ ചെലവ് പോകുന്നുണ്ടോ?
2.100.57
कच्चिदार्य्यो विशुद्धात्मा ऽ ऽक्षारितश्चोरकर्मणा ।
अपृष्टः शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचिः ॥ २.१००.५७ ॥
ആര്യനും ശുദ്ധാത്മാവുമായ ഒരാൾ മോഷണക്കുറ്റം ആരോപിക്കപ്പെട്ട്, ശാസ്ത്രകുശലന്മാരാൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാതെ, ലോഭം കൊണ്ട് വധിക്കപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.58
गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ ॥ २.१००.५८ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, പിടികൂടിയ കള്ളൻ, യഥാസമയം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ട്, കാരണസഹിതം കണ്ടെത്തപ്പെട്ടവൻ, ധനലോഭം കൊണ്ട് വിട്ടയക്കപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.59
व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुर्गतस्य च राघव ।
अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः ॥ २.१००.५९ ॥
രാഘവാ, ആപത്തിലായ ധനികന്റെയും ദരിദ്രന്റെയും കേസ് നിന്റെ നിഷ്പക്ഷരും ബഹുശ്രുതരുമായ മന്ത്രിമാർ നോക്കുന്നുണ്ടോ?
2.100.60
यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यस्राणि राघव ।
तानि पुत्रपशून् घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः ॥ २.१००.६० ॥
രാഘവാ, വ്യാജമായി കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ടവരുടെ കണ്ണുനീർ വീഴുമ്പോൾ അവ സുഖത്തിനായി ഭരിക്കുന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരെയും പശുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
2.100.61
कच्चिद् वृद्धांश्च बालांश्च वैद्यमुख्यांश्च राघव ।
दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे ॥ २.१००.६१ ॥
ഹേ രാഘവാ, വൃദ്ധരെയും കുട്ടികളെയും പ്രധാന വൈദ്യന്മാരെയും ദാനം, മനസ്സ്, വാക്ക് ഈ മൂന്നിനാലും നീ പരിപാലിക്കുന്നുവോ?
2.100.62
कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान् देवतातिथीन् ।
चैत्यांश्च सर्वान् सिद्धार्थान् ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.१००.६२ ॥
ഗുരുക്കന്മാരെയും വൃദ്ധന്മാരെയും തപസ്വികളെയും ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും എല്ലാ ചൈത്യങ്ങളെയും സിദ്ധാർത്ഥന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും നീ നമസ്കരിക്കുന്നുവോ?
2.100.63
कच्चिदर्थेन वा धर्ममर्थं धर्मेण वा पुनः ।
उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन च न बाधसे ॥ २.१००.६३ ॥
അർത്ഥത്തിനായി ധർമ്മത്തെയോ, ധർമ്മത്താൽ അർത്ഥത്തെയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുവരെയും സുഖലോഭത്താലോ കാമത്താലോ നീ ഉപദ്രവിക്കുന്നില്ലല്ലോ?
2.100.64
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञ सर्वान् वरद सेवसे ॥ २.१००.६४ ॥
വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കാലജ്ഞനേ, വരദാനിയേ, അർത്ഥവും ധർമ്മവും കാമവും കാലാനുസൃതമായി വിഭജിച്ച് എല്ലാവരെയും നീ സേവിക്കുന്നുവോ?
2.100.65
कच्चित्ते ब्राह्मणाः शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदाः ।
आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैः सह ॥ २.१००.६५ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനേ, സർവശാസ്ത്രാർത്ഥ പണ്ഡിതരായ നിന്റെ ബ്രാഹ്മണർ പൗരന്മാരോടും ഗ്രാമവാസികളോടും ചേർന്ന് നിന്റെ ക്ഷേമം ആശംസിക്കുന്നുവോ?
2.100.66
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम् ॥ २.१००.६६ ॥
നാസ്തിക്യം, അസത്യം, ക്രോധം, പ്രമാദം, ദീർഘസൂത്രത, ജ്ഞാനികളെ കാണാതിരിക്കൽ, അലസത — ഇവ അഞ്ച് ദുർവൃത്തികളാണ്.
2.100.67
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम् ।
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ॥ २.१००.६७ ॥
കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഏകാഗ്രമായി ചിന്തിക്കാതിരിക്കുക, അനർത്ഥമറിയാത്തവരോട് മന്ത്രണം ചെയ്യുക, നിശ്ചയിച്ച കാര്യങ്ങൾ ആരംഭിക്കാതിരിക്കുക, മന്ത്രം സൂക്ഷിക്കാതിരിക്കുക.
2.100.68
मङ्गलस्याप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ।
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान् राजदोषांश्चतुर्दश ॥ २.१००.६८ ॥
മംഗളകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കുക, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ഉയർന്നെഴുന്നേൽക്കുക — ഈ പതിനാല് രാജദോഷങ്ങളെ നീ ഒഴിവാക്കുന്നുവോ?
2.100.69
दश पञ्च चतुर्वर्गान् सप्तवर्गं च तत्त्वतः ।
अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव ॥ २.१००.६९ ॥
പതിനഞ്ച്, നാല് വർഗ്ഗങ്ങൾ, ഏഴ് വർഗ്ഗം, തത്ത്വത്തിൽ എട്ട് വർഗ്ഗം, മൂന്ന് വർഗ്ഗം, മൂന്ന് വിദ്യകൾ — ഓ രാഘവാ.
2.100.70
इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्वा षाङ्गुण्यं दैवमानुषम् ।
कृत्यं विंशतिवर्गञ्च तथा प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.१००.७० ॥
ഇന്ദ്രിയജയം അറിഞ്ഞ്, ഷഡ്ഗുണങ്ങൾ, ദൈവികവും മാനുഷികവുമായത്, ഇരുപത് വർഗ്ഗങ്ങളിലെ കൃത്യങ്ങൾ, അതുപോലെ പ്രകൃതിമണ്ഡലം.
2.100.71
यात्रादण्डविधानञ्च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ ।
कच्चिदेतान् महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे ॥ २.१००.७१ ॥
യാത്രയും ദണ്ഡവിധാനവും, രണ്ട് യോനികൾ, സന്ധിയും വിഗ്രഹവും — ഓ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഇവ യഥാവിധി നീ അംഗീകരിക്കുന്നുവോ?
2.100.72
मन्त्रिभिस्त्वं यथोद्दिष्टैश्चतुर्भिस्त्रिभिरेव वा ।
कच्चित् समस्तैर्व्यस्तैश्च मन्त्र मन्त्रयसे मिथः ॥ २.१००.७२ ॥
പറഞ്ഞതുപോലെ മന്ത്രിമാരുമായി, നാലോ മൂന്നോ പേരുമായി, എല്ലാവരുമായി ഒന്നിച്ചോ വെവ്വേറെയോ, പരസ്പരം മന്ത്രണം ചെയ്യുന്നുവോ?
2.100.73
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलाः क्रियाः ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.१००.७३ ॥
നിന്റെ വേദങ്ങൾ ഫലപ്രദമോ? നിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഫലപ്രദമോ? നിന്റെ ഭാര്യമാർ ഫലപ്രദരോ? നിന്റെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനം ഫലപ്രദമോ?
2.100.74
कच्चिदेषैव ते बुद्धिर्यथोक्ता मम राघव ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थसंहिता ॥ २.१००.७४ ॥
രാഘവാ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണോ നിന്റെ ബുദ്ധി? അത് ആയുസ്സും യശസ്സും നൽകുന്നത്; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയോടു ചേർന്നത്.
2.100.75
यां वृत्तिं वर्त्तते तातो यां च नः प्रपितामहाः ।
तां वृत्तिं वर्त्तसे कच्चिद्या च सत्पथगा शुभा ॥ २.१००.७५ ॥
നമ്മുടെ പിതാവും പ്രപിതാമഹന്മാരും പിന്തുടർന്ന വൃത്തി നീയും പിന്തുടരുന്നുണ്ടോ? അത് സത്പഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ശുഭമായ വൃത്തിയല്ലേ?
2.100.76
कच्चित् स्वादु कृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव ।
कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्यः सम्प्रयच्छसि ॥ २.१००.७६ ॥
രാഘവാ, രുചികരമായ ഭക്ഷണം നീ ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിക്കാതിരിക്കുന്നുണ്ടോ? പ്രതീക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് അത് നൽകുന്നുണ്ടോ?
2.100.77
राजा तु धर्मेण हि पालयित्वा महामतिर्दण्डधरः प्रजानाम् ।
अवाप्य कृत्स्नां वसुधां यथावदितश्च्युतः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ २.१००.७७ ॥
ധർമ്മത്തോടെ പ്രജകളെ പാലിച്ച്, മഹാമതിയും ദണ്ഡധരനുമായ രാജാവ്, സമസ്ത ഭൂമിയും യഥാവിധി നേടി, ഇവിടെനിന്ന് വീണ ശേഷം വിദ്വാനായി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.