ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.100.1
जटिलं चीरवसनं प्राञ्जलिं पतितं भुवि ।
ददर्श रामो दुर्दर्शं युगान्ते भास्करं यथा ॥ २.१००.१ ॥
ಜಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಉಟ್ಟು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ (ಭರತನನ್ನು) ರಾಮನು ಕಂಡನು; ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾದಂತೆ ಅವನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿದನು.
2.100.2
कथञ्चिदभिविज्ञाय विवर्णवदनं कृशम् ।
भ्रातरं भरतं रामः परिजग्राह बाहुना ॥ २.१००.२ ॥
ಕಷ್ಟದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ, ಬಾಡಿದ ಮುಖದ, ಕೃಶನಾದ ತಮ್ಮ ಭರತನನ್ನು ರಾಮನು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
2.100.3
आघ्राय रामस्तं मूर्ध्नि परिष्वज्य च राघवः ।
अङ्के भरतमारोप्य पर्यपृच्छत् समाहितः ॥ २.१००.३ ॥
ರಾಘವ ರಾಮನು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಮೂಸಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಭರತನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ, ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳಿದನು.
2.100.4
क्व नु ते ऽभूत् पिता तात यदरण्यं त्वमागतः ।
न हि त्वं जीवतस्तस्य वनमागन्तुमर्हसि ॥ २.१००.४ ॥
ಅಯ್ಯಾ! ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿ? ನೀನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದೆಯಲ್ಲ! ಅವರು ಜೀವಂತವಿರುವಾಗ ನೀನು ವನಕ್ಕೆ ಬರಬಾರದಿತ್ತು.
2.100.5
चिरस्य बत पश्यामि दूराद्भरतमागतम् ।
दुष्प्रतीकमरण्ये ऽस्मिन् किं तात वनमागतः ॥ २.१००.५ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ದೂರದಿಂದ ಭರತನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಯ್ಯಾ! ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತಿರುವ ನೀನು ಯಾಕೆ ವನಕ್ಕೆ ಬಂದೆ?
2.100.6
कच्चिद्धारयते तात राजा यत्त्वमिहागतः ।
कच्चिन्न दीनः सहसा राजा लोकान्तरं गतः ॥ २.१००.६ ॥
ಅಯ್ಯಾ! ರಾಜನು ಜೀವಂತವಿದ್ದಾನೆಯೇ, ಅದರಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆಯಾ? ರಾಜನು ದುಃಖದಿಂದ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನೇ?
2.100.7
कच्चित् सौम्य न ते राज्यं भ्रष्टं बालस्य शाश्वतम् ॥ २.१००.७ ॥
ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ, ಬಾಲಕನಾದ ನಿನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ್ಯ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿಲ್ಲವೇ?
2.100.8
कच्चिच्छुश्रूषसे तात पितरं सत्यविक्रमम् ॥ २.१००.८ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ತಂದೆಯನ್ನು ನೀನು ಸೇವಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.100.9
कच्चिद्दशरथो राजा कुशली सत्यसङ्गरः ।
राजसूयाश्वमेधानामाहर्त्ता धर्मनिश्चयः ॥ २.१००.९ ॥
ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪನೂ, ರಾಜಸೂಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನೂ, ಧರ್ಮನಿಶ್ಚಯನೂ ಆದ ದಶರಥ ರಾಜ ಕುಶಲನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೇ?
2.100.10
स कच्चिद् ब्राह्मणो विद्वान् धर्मनित्यो महाद्युतिः ।
इक्ष्वाकूणामुपाध्यायो यथावत्तात पूज्यते ॥ २.१००.१० ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಆ ವಿದ್ವಾಂಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಯಥಾವಿಧಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.100.11
सा तात कच्चित्कौसल्या सुमित्रा च प्रजावती ।
सुखिनी कच्चिदार्य्या च देवी नन्दति कैकयी ॥ २.१००.११ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಕೌಸಲ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವತಿ ಸುಮಿತ್ರೆ ಸುಖವಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಆರ್ಯದೇವಿ ಕೈಕೇಯಿ ಆನಂದದಿಂದಿದ್ದಾಳೆಯೇ?
2.100.12
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुद्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.१००.१२ ॥
ವಿನಯಸಂಪನ್ನ, ಕುಲಪುತ್ರ, ಬಹುಶ್ರುತ, ಅಸೂಯೆರಹಿತ, ಉಪದೇಶಕ, ನಿನ್ನಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿನ್ನ ಪುರೋಹಿತ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದಾನೆಯೇ?
2.100.13
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.१००.१३ ॥
ನಿನ್ನ ಪುರೋಹಿತರು ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರೇ, ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರೇ, ಬುದ್ಧಿವಂತರೇ, ಋಜುವಾದವರೇ? ಈಗಾಗಲೇ ಅರ್ಪಿತವಾದುದನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ಅವರು ಸದಾ ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.100.14
कच्चिद्देवान् पितऽन् मातऽर्गुरून् पितृसमानपि ।
वृद्धांश्च तत वैद्यांश्च ब्राह्मणांश्चाभिमन्यसे ॥ २.१००.१४ ॥
ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ತಾಯಂದಿರನ್ನು, ಗುರುಗಳನ್ನು, ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನರಾದವರನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು, ವೈದ್ಯರನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೀನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.100.15
इष्वस्त्रवरसम्पन्नमर्थशास्त्रविशारदम् ।
सुधन्वानमुपाध्यायं कच्चित्त्वं तात मन्यसे ॥ २.१००.१५ ॥
ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಸುಧನ್ವನನ್ನು ನೀನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯನೆಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯಾ, ಪ್ರಿಯ ತಮ್ಮ?
2.100.16
कच्चिदात्मसमाः शूराः श्रुतवन्तो जितेन्द्रियाः ।
कुलीनाश्चेङ्गितज्ञाश्च कृतास्ते तात मन्त्रिणः ॥ २.१००.१६ ॥
ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಶೂರರು, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹವುಳ್ಳವರು, ಕುಲೀನರು, ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವವರು ಆದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ, ಪ್ರಿಯ ತಮ್ಮ?
2.100.17
मन्त्रो विजयमूलं हि राज्ञां भवति राघव ।
सुसंवृतो मन्त्रधरैरमात्यैः शास्त्रकोविदैः ॥ २.१००.१७ ॥
ಓ ರಾಘವ, ರಾಜರ ಜಯಕ್ಕೆ ಮೂಲವೇ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ. ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ, ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತ ಅಮಾತ್ಯರು ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
2.100.18
कच्चिन्निद्रावशं नैषीः कच्चित्काले प्रबुध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थनैपुणम् ॥ २.१००.१८ ॥
ನೀನು ನಿದ್ರೆಯ ವಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಗುತ್ತೀಯಾ? ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.100.19
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो राष्ट्रं न परिधावति ॥ २.१००.१९ ॥
ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಬಹಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಯೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಿನ್ನ ಗುಪ್ತ ಆಲೋಚನೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.100.20
कच्चिदर्थं विनिश्चित्य लघुमूलं महोदयम् ।
क्षिप्रमारभसे कर्त्तुं न दीर्घयसि राघव ॥ २.१००.२० ॥
ರಾಘವ! ಸಣ್ಣ ಆರಂಭದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಫಲ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಅದನ್ನು ವಿಳಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.100.21
कच्चित्ते सुकृतान्येव कृतरूपाणि वा पुनः ।
विदुस्ते सर्वकार्याणि न कर्त्तव्यानि पार्थिवाः ॥ २.१००.२१ ॥
ನಿನ್ನ ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳು, ಮುಗಿದವುಗಳೂ ಮುಂದೆ ಮಾಡಬೇಕಾದವುಗಳೂ, ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿವೆಯೇ? ರಾಜರೇ, ನೀವು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.100.22
कच्चिन्न तर्कैर्युक्त्या वा ये चाप्यपरिकीर्तिताः ।
त्वया वा वा ऽमात्यैर्बुध्यते तात मन्त्रितम् ॥ २.१००.२२ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ! ನೀನು ಅಥವಾ ಅಮಾತ್ಯರು ಆಲೋಚಿಸಿದ ವಿಷಯ, ಹೇಳದ ವಿಷಯ, ತರ್ಕದಿಂದಾಗಲಿ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಲಿ ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.100.23
कच्चित् सहस्रान् मूर्खाणामेकमिच्छसि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्य्यान्निःश्रेयसं महत् ॥ २.१००.२३ ॥
ಸಾವಿರ ಮೂರ್ಖರ ಬದಲು ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯಾ? ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನೇ ಮಹಾ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲನು.
2.100.24
सहस्राण्यपि मूर्खाणां यद्युपास्ते महीपतिः ।
अथवाप्ययुतान्येव नास्ति तेषु सहायता ॥ २.१००.२४ ॥
ರಾಜನು ಸಾವಿರಾರು ಅಥವಾ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮೂರ್ಖರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲ.
2.100.25
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दक्षो विचक्षणः ।
राजानं राजमात्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.१००.२५ ॥
ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಯಾದರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಶೂರ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಜಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮಹಾ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಲ್ಲನು.
2.100.26
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्यास्तु जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.१००.२६ ॥
ಮಹತ್ವದ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರನ್ನು, ಮಧ್ಯಮ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮರನ್ನು, ಕೆಳ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸೇವಕರನ್ನು ನೀನು ನೇಮಿಸಿರುವೆಯಾ?
2.100.27
अमात्यानुपधातीतान् पितृपैतामहाञ्छुचीन् ।
श्रेष्ठान् श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.१००.२७ ॥
ತಂದೆ-ತಾತರ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದವರು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಳಂಕರಾದ, ಶುದ್ಧರಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನೇಮಿಸುತ್ತಿರುವೆಯಾ?
2.100.28
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्वेजितप्रजम् ।
राष्ट्रं तवानुजानन्ति मन्त्रिणः कैकयीसुत ॥ २.१००.२८ ॥
ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗನೇ! ಕಠಿಣ ದಂಡದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಇಲ್ಲವೇ?
2.100.29
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.१००.२९ ॥
ಯಾಜಕರು ನಿನ್ನನ್ನು, ನಿಷಿದ್ಧ ದಾನ ಪಡೆಯುವ ಪತಿತನಂತೆ, ಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿಂದೆ ಕಾಮದಿಂದ ಅಲೆಯುವವನಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.100.30
उपायकुशलं वैद्यं भृत्यसन्दूषणे रतम् ।
शूरमैश्वर्यकामं च यो न हन्ति स वध्यते ॥ २.१००.३० ॥
ಉಪಾಯಕುಶಲನಾದ, ಸೇವಕರನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ, ಶೂರನಾದ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ವೈದ್ಯನನ್ನು ಯಾರು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವನೇ ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
2.100.31
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान् धृतिमाञ्छुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिः कृतः ॥ २.१००.३१ ॥
ಧೈರ್ಯವಂತ, ಶೂರ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸ್ಥೈರ್ಯವಂತ, ಶುದ್ಧ, ಕುಲೀನ, ನಿಷ್ಠಾವಂತ, ದಕ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.32
बलवन्तश्च कच्चित्ते मुख्या युद्धविशारदाः ।
दृष्टापदाना विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.१००.३२ ॥
ನಿನ್ನ ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಯುದ್ಧಕುಶಲರು, ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿತರು, ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಮುಖ್ಯ ಯೋಧರನ್ನು ನೀನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.33
कच्चिद्बलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकालं दातव्यं ददासि न विलम्बसे ॥ २.१००.३३ ॥
ಸೇನೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವೇತನವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ವಿಳಂಬ ಮಾಡದೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.34
कालातिक्रमणाच्चैव भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्त्तुः कुप्यन्ति दुष्यन्ति सो ऽनर्थः सुमहान् स्मृतः ॥ २.१००.३४ ॥
ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವೇತನ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ಸೈನಿಕರು ಯಜಮಾನನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಕೆಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
2.100.35
कच्चित् सर्वे ऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति समाहिताः ॥ २.१००.३५ ॥
ಎಲ್ಲ ಕುಲಪುತ್ರರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನರು, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.100.36
कच्चिज्जानपदो विद्वान् दक्षिणः प्रतिभानवान् ।
यथोक्तवादी दूतस्ते कृतो भरत पण्डितः ॥ २.१००.३६ ॥
ಭರತ! ದೇಶದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ದಕ್ಷ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ, ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಪಂಡಿತನನ್ನು ನಿನ್ನ ದೂತನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.37
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.१००.३७ ॥
ಹದಿನೆಂಟು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ಮೂವರು ಮೂವರು ಚಾರರ ಮೂಲಕ ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.38
कच्चिद्व्यपास्तानहितान् प्रतियातांश्च सर्वदा ।
दुर्बलाननवज्ञाय वर्त्तसे रिपुसूदन ॥ २.१००.३८ ॥
ಶತ್ರುಸೂದನನೇ! ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿತವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು, ಹಿಂದಿರುಗಿದವರನ್ನು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರನ್ನೂ ಸದಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸದೆ ನೀನು ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವೆಯಾ?
2.100.39
कच्चिन्न लोकायतिकान् ब्राह्मणांस्तात सेवसे ।
अनर्थकुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः ॥ २.१००.३९ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ! ಲೋಕಾಯತಿಕರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೀನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ? ಇವರು ಅನರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ಮೂಢರಾದರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಪಂಡಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು.
2.100.40
धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः ।
बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते ॥ २.१००.४० ॥
ಮುಖ್ಯ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಇರುವಾಗಲೂ ಈ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳು ತರ್ಕವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
2.100.41
वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः ।
सत्यनामां दृढद्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम् ॥ २.१००.४१ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ! ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜ ವೀರರು ಹಿಂದೆ ವಾಸಿಸಿದ ಈ ನಗರ ಸತ್ಯನಾಮದ್ದು; ದೃಢ ದ್ವಾರಗಳುಳ್ಳದ್ದು; ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದದ್ದು.
2.100.42
ब्राह्मणैः क्षत्ऺित्रयैर्वैश्यैः स्वकर्मनिरतैः सदा ।
जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यैः सहस्रशः ॥ २.१००.४२ ॥
ಸದಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರಾದ, ಮಹೋತ್ಸಾಹಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಆರ್ಯರ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರಿಂದ ಈ ನಗರ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
2.100.43
प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम् ।
कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि ॥ २.१००.४३ ॥
ವಿವಿಧ ಆಕಾರದ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.44
कच्चिच्चित्यशतैर्जुष्टः सुनिविष्टजनाकुलः ।
देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४४ ॥
ನೂರಾರು ಚೈತ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ನೀರಿನ ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಇದೇ ಅಲ್ಲವೇ?
2.100.45
प्रहृष्टनरनारीकः समाजोत्सवशोभितः ।
सुकृष्टसीमा पशुमान् हिंसाभिः परिवर्जितः ॥ २.१००.४५ ॥
ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ, ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಳಿಸಿದ ಗಡಿಗಳುಳ್ಳ, ಪಶುಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದ ನಗರ ಇದೇ ಅಲ್ಲವೇ?
2.100.46
अदेवमातृको रम्यः श्वापदैः परिवर्जितः ।
परित्यक्तो भयैः सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः ॥ २.१००.४६ ॥
ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸದ, ರಮ್ಯವಾದ, ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ಗಣಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ನಗರ ಇದೇ ಅಲ್ಲವೇ?
2.100.47
विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वैः सुरक्षितः ।
कच्चिज्जनपदः स्फीतः सुखं वसति राघव ॥ २.१००.४७ ॥
ಪಾಪಿ ಜನರಿಲ್ಲದ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಜನಪದ, ಓ ರಾಘವ, ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಸುಖದಿಂದ ನೆಲೆಸಿದೆಯೇ?
2.100.48
कच्चित्ते दयिताः सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः ।
वार्त्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते ॥ २.१००.४८ ॥
ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯರೆಲ್ಲರೂ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗೋರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವವರೇ? ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ವಾರ್ತೆಯನ್ನು (ಕೃಷಿ-ವಾಣಿಜ್ಯ) ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಜನರೇ ಸುಖದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
2.100.49
तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम् ।
रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः ॥ २.१००.४९ ॥
ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯಾ? ರಾಜನು ಧರ್ಮದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
2.100.50
कच्चित् स्त्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद् गुह्यं न भाषसे ॥ २.१००.५० ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅವರನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ? ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ?
2.100.51
कच्चिन्नागवनं गुप्तं कच्चित्ते सन्ति धेनुकाः ।
कच्चिन्न गणिकाश्वानां कुञ्जराणां च तृप्यसि ॥ २.१००.५१ ॥
ಆನೆಗಳ ಕಾಡು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುಗಳಿವೆಯೇ? ವೇಶ್ಯೆಯರ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ?
2.100.52
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम् ।
उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्र महापथे ॥ २.१००.५२ ॥
ಪ್ರತಿದಿನ ಜನರಿಗೆ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತೀಯಾ? ರಾಜಪುತ್ರ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯಾ?
2.100.53
कच्चिन्न सर्वे कर्मान्ताः प्रत्यक्षास्ते ऽविशङ्कया ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टा मध्यमेवात्र कारणम् ॥ २.१००.५३ ॥
ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೀನೇ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿಯಾ? ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆಯೇ? ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳೇ ಕಾರಣ.
2.100.54
कच्चित् सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्द्धरै ॥ २.१००.५४ ॥
ಎಲ್ಲ ಕೋಟೆಗಳೂ ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಆಯುಧ, ನೀರು, ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆಯೇ?
2.100.55
आयस्ते विपुलः कच्चित् कच्चिदल्पतरो व्ययः ।
अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव ॥ २.१००.५५ ॥
ರಾಘವ, ನಿನ್ನ ಆದಾಯ ವಿಪುಲವೇ? ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಕೋಶ ಅಪಾತ್ರರ ಬಳಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.100.56
देवतार्थे च पित्रर्थे ब्राह्मणाभ्यागतेषु च ।
योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः ॥ २.१००.५६ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ, ಯೋಧರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮಿತ್ರವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ವೆಚ್ಚ ಸಲ್ಲುತ್ತಿದೆಯೇ?
2.100.57
कच्चिदार्य्यो विशुद्धात्मा ऽ ऽक्षारितश्चोरकर्मणा ।
अपृष्टः शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचिः ॥ २.१००.५७ ॥
ಆರ್ಯನೂ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನೂ ಆದವನು ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಕುಶಲರಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಲ್ಪಡದೆ, ಲೋಭದಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.100.58
गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ ॥ २.१००.५८ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಕಳ್ಳನು, ಸಮಯಕ್ಕೆ ವಿಚಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಾರಣಸಹಿತ ಕಂಡುಬಂದವನು, ಧನಲೋಭದಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
2.100.59
व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुर्गतस्य च राघव ।
अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः ॥ २.१००.५९ ॥
ರಾಘವ, ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಡವನ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿನ್ನ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಬಹುಶ್ರುತ ಮಂತ್ರಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆಯೇ?
2.100.60
यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यस्राणि राघव ।
तानि पुत्रपशून् घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः ॥ २.१००.६० ॥
ರಾಘವ, ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪಕ್ಕೊಳಗಾದವರ ಕಣ್ಣೀರು ಬೀಳುವಾಗ, ಅದು ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಆಳುವ ರಾಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಪಶುಗಳನ್ನೂ ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
2.100.61
कच्चिद् वृद्धांश्च बालांश्च वैद्यमुख्यांश्च राघव ।
दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे ॥ २.१००.६१ ॥
ಓ ರಾಘವ, ವೃದ್ಧರನ್ನು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈದ್ಯರನ್ನು ದಾನ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಈ ಮೂರರಿಂದ ನೀನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.62
कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान् देवतातिथीन् ।
चैत्यांश्च सर्वान् सिद्धार्थान् ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.१००.६२ ॥
ಗುರುಗಳನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು, ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ಚೈತ್ಯಗಳನ್ನು, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥರನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೀನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.100.63
कच्चिदर्थेन वा धर्ममर्थं धर्मेण वा पुनः ।
उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन च न बाधसे ॥ २.१००.६३ ॥
ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನೋ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಹಣವನ್ನೋ, ಇಲ್ಲವೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸುಖದ ಲೋಭದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾಮದಿಂದ ನೀನು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.100.64
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञ सर्वान् वरद सेवसे ॥ २.१००.६४ ॥
ಓ ಜಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕಾಲಜ್ಞನೇ, ವರದಾಯಕನೇ, ಅರ್ಥ-ಧರ್ಮ-ಕಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಂಚಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೇವಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.100.65
कच्चित्ते ब्राह्मणाः शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदाः ।
आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैः सह ॥ २.१००.६५ ॥
ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ ಕೋವಿದರಾದ ನಿನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪೌರರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣರೊಡನೆ ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.100.66
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम् ॥ २.१००.६६ ॥
ನಾಸ್ತಿಕತೆ, ಸುಳ್ಳು, ಕೋಪ, ಪ್ರಮಾದ, ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಕಾಣದಿರುವುದು, ಸೋಮಾರಿತನ — ಇವು ಐದು ನಡತೆ (ದೋಷ).
2.100.67
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम् ।
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ॥ २.१००.६७ ॥
ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸದಿರುವುದು, ಅನರ್ಥವನ್ನರಿಯದವರೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದು, ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸದಿರುವುದು, ಮಂತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿರುವುದು.
2.100.68
मङ्गलस्याप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ।
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान् राजदोषांश्चतुर्दश ॥ २.१००.६८ ॥
ಮಂಗಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸದಿರುವುದು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದು — ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ರಾಜದೋಷಗಳನ್ನು ನೀನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.100.69
दश पञ्च चतुर्वर्गान् सप्तवर्गं च तत्त्वतः ।
अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव ॥ २.१००.६९ ॥
ಹದಿನೈದು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳು, ಏಳು ವರ್ಗ, ತತ್ತ್ವತಃ ಎಂಟು ವರ್ಗ, ಮೂರು ವರ್ಗ, ಮೂರು ವಿದ್ಯೆಗಳು — ಓ ರಾಘವ.
2.100.70
इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्वा षाङ्गुण्यं दैवमानुषम् ।
कृत्यं विंशतिवर्गञ्च तथा प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.१००.७० ॥
ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಷಡ್ಗುಣಗಳು, ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಗದ ಕೃತ್ಯಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕೃತಿ-ಮಂಡಲ.
2.100.71
यात्रादण्डविधानञ्च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ ।
कच्चिदेतान् महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे ॥ २.१००.७१ ॥
ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ದಂಡವಿಧಾನ, ಎರಡು ಯೋನಿಗಳು, ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹ — ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಇವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತೀಯಾ?
2.100.72
मन्त्रिभिस्त्वं यथोद्दिष्टैश्चतुर्भिस्त्रिभिरेव वा ।
कच्चित् समस्तैर्व्यस्तैश्च मन्त्र मन्त्रयसे मिथः ॥ २.१००.७२ ॥
ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾಲ್ವರು ಅಥವಾ ಮೂವರೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯಾ?
2.100.73
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलाः क्रियाः ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.१००.७३ ॥
ನಿನ್ನ ವೇದಗಳು ಫಲಪ್ರದವೇ? ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳು ಫಲಪ್ರದವೇ? ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯರು ಫಲಪ್ರದರೇ? ನಿನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ ಫಲಪ್ರದವೇ?
2.100.74
कच्चिदेषैव ते बुद्धिर्यथोक्ता मम राघव ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थसंहिता ॥ २.१००.७४ ॥
ರಾಘವ, ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಇದೆಯೇ? ಅದು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ನೀಡುವಂತಹದು; ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
2.100.75
यां वृत्तिं वर्त्तते तातो यां च नः प्रपितामहाः ।
तां वृत्तिं वर्त्तसे कच्चिद्या च सत्पथगा शुभा ॥ २.१००.७५ ॥
ನಮ್ಮ ತಂದೆಯೂ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರೂ ಅನುಸರಿಸಿದ ನಡತೆಯನ್ನು ನೀನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಅದು ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಶುಭ ನಡತೆಯಲ್ಲವೇ?
2.100.76
कच्चित् स्वादु कृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव ।
कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्यः सम्प्रयच्छसि ॥ २.१००.७६ ॥
ರಾಘವ, ರುಚಿಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ತಿನ್ನದೆ ಇದ್ದೀಯಾ? ಆಶೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?
2.100.77
राजा तु धर्मेण हि पालयित्वा महामतिर्दण्डधरः प्रजानाम् ।
अवाप्य कृत्स्नां वसुधां यथावदितश्च्युतः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ २.१००.७७ ॥
ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಮಹಾಮತಿಯಾಗಿ ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ರಾಜನು, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪಡೆದು, ಇಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.