ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.102.1
तां श्रुत्वा करुणां वाचं पितुर्मरणसंहिताम् ।
राघवो भरतेनोक्तां बभूव गतचेतनः ॥ २.१०२.१ ॥
ಭರತನು ಹೇಳಿದ, ತಂದೆಯ ಮರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆ ಕರುಣಾಜನಕ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಘವ (ರಾಮ) ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದನು.
2.102.2
तं तु वज्रमिवोत्सृष्टमाहवे दानवारिणा ।
वाग्वज्रं भरतेनोक्तममनोज्ञं परन्तपः ॥ २.१०२.२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಾನವರ ವೈರಿ (ಇಂದ್ರ) ಎಸೆದ ವಜ್ರದಂತೆ, ಭರತನು ಹೇಳಿದ ಆ ಅಪ್ರಿಯ ಮಾತಿನ ವಜ್ರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನ (ರಾಮ) ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು.
2.102.3
प्रगृह्य बाहू रामो वै पुष्पिताग्रो यथा द्रुमः ।
वने परशुना कृत्तस्तथा भुवि पपात ह ॥ २.१०२.३ ॥
ರಾಮನು ಎರಡೂ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಡಿದ, ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ತುದಿಯ ಮರದಂತೆ ಅವನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
2.102.4
तथा निपतितं रामं जगत्यां जगतीपतिम् ।
कूलघातपरिश्रान्तं प्रसुप्तमिव कुञ्जरम् ॥ २.१०२.४ ॥
ಹೀಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ರಾಮ, ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ, ದಡವನ್ನು ಗುದ್ದಿ ಬಳಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಆನೆಯಂತೆ ಕಂಡನು.
2.102.5
भ्रातरस्ते महेष्वासं सर्वतः शोककर्शितम् ।
रुदन्तः सह वैदेह्या सिषिचुः सलिलेन वै ॥ २.१०२.५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಸಹೋದರರು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ದುಃಖದಿಂದ ಕೃಶನಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾ ಧನುರ್ಧರನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ನೀರಿನಿಂದ ಚಿಮುಕಿಸಿದರು.
2.102.6
स तु संज्ञां पुनर्लब्ध्वा नेत्राभ्यामास्रमुत्सृजन् ।
उपाक्रामत काकुत्स्थः कृपणं बहु भाषितुम् ॥ २.१०२.६ ॥
ಅವನು ಪುನಃ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದು, ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (ರಾಮ) ದೀನವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
2.102.7
स रामः स्वर्गतं श्रुत्वा पितरं पृथिवीपतिम् ।
उवाच भरतं वाक्यं धर्मात्मा धर्मसंहितम् ॥ २.१०२.७ ॥
ಭೂಪತಿಯಾದ ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಭರತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.102.8
किं करिष्याम्ययोध्यायां ताते दिष्टां गतिं गते ।
कस्तां राजवराद्धीनामयोध्यां पालयिष्यति ॥ २.१०२.८ ॥
ತಂದೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಯಾರು ಪಾಲಿಸುವರು?
2.102.9
किं नु तस्य मया कार्य्यं दुर्जातेन महात्मनः ।
यो मृतो मम शोकेन मया चापि न संस्कृतः ॥ २.१०२.९ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗಾಗಿ ದುರ್ಜಾತನಾದ ನಾನು ಇನ್ನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ನನ್ನ ಶೋಕದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
2.102.10
अहो भरत सिद्धार्थो येन राजा त्वया ऽनघ ।
शत्रुघ्नेन च सर्वेषु प्रेतकृत्येषु सत्कृतः ॥ २.१०२.१० ॥
ಅಹೋ ಭರತ! ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ನೀನೂ ಶತ್ರುಘ್ನನೂ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಿರಿ.
2.102.11
निष्प्रधानामनेकाग्रां नरेन्द्रेण विना कृताम् ।
निवृत्तवनवासोपि नायोध्यां गन्तुमुत्सहे ॥ २.१०२.११ ॥
ರಾಜನಿಲ್ಲದೆ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲದಂತಾದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ, ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೂ ಹೋಗಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.102.12
समाप्तवनवासं मामयोध्यायां परन्तप ।
को नु शासिष्यति पुनस्ताते लोकान्तरं गते ॥ २.१०२.१२ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ! ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ತಂದೆ ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಆಳುವರು?
2.102.13
पुरा प्रेक्ष्य सुवृत्तं मां पिता यान्याह सान्त्वयन् ।
वाक्यानि तानि श्रोष्यामि कुतः कर्णसुखान्यहम् ॥ २.१०२.१३ ॥
ಹಿಂದೆ ಸದಾಚಾರಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ತಂದೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತಾ ಆಡಿದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು, ಕಿವಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಕೇಳಲಿ?
2.102.14
एवमुक्त्वा स भरतं भार्यामभ्येत्य राघवः ।
उवाच शोकसन्तप्तः पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ २.१०२.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭರತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ನಂತರ, ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ರಾಘವನು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವುಳ್ಳ ಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು.
2.102.15
सीते मृतस्ते श्वशुरः पित्रा हीनो ऽसि लक्ष्मण ।
भरतो दुःखमाचष्टे स्वर्गतं पृथिवीपतिम् ॥ २.१०२.१५ ॥
ಸೀತೆ, ನಿನ್ನ ಮಾವ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನೀನು ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ. ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥನಾದ ಭೂಪತಿಯ ಕುರಿತು ಭರತನು ದುಃಖವಾರ್ತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
2.102.16
ततो बहुगुणं तेषां बाष्पं नेत्रेष्वजायत ।
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे कुमाराणां यशस्विनाम् ॥ २.१०२.१६ ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (ರಾಮ) ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು, ಆ ಯಶಸ್ವೀ ರಾಜಕುಮಾರರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಕಣ್ಣೀರು ಉಕ್ಕಿತು.
2.102.17
ततस्ते भ्रातरः सर्वे भृशमाश्वास्य राघवम् ।
अब्रुवन् जगतीभर्त्तुः क्रियतामुदकं पितुः ॥ २.१०२.१७ ॥
ಆಗ ಆ ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ ರಾಘವನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸಂತೈಸಿ, "ಭೂಪತಿಯಾದ ತಂದೆಗೆ ಉದಕಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿ" ಎಂದರು.
2.102.18
सा सीता श्वशुरं श्रुत्वा स्वर्गलोकगतं नृपम् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामशकन्नेक्षितुं पतिम् ॥ २.१०२.१८ ॥
ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಾವನ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸೀತೆ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲಾರದವಳಾದಳು.
2.102.19
सान्त्वयित्वा तु तां रामो रुदन्तीं जनकात्मजाम् ।
उवाच लक्ष्मणं तत्र दुःखितो दुःखितं वचः ॥ २.१०२.१९ ॥
ರಾಮನು ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಜನಕಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಸಂತೈಸಿ, ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ದುಃಖಭರಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.102.20
आनयेङ्गुदिपिण्याकं चीरमाहर चोत्तरम् ।
जलक्रियार्थं तातस्य गमिष्यामि महात्मनः ॥ २.१०२.२० ॥
ಇಂಗುದಿ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡು, ಮೇಲುಡುಗೆಯ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ತಾ. ಮಹಾತ್ಮರಾದ ತಂದೆಗೆ ಜಲತರ್ಪಣ ಮಾಡಲು ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
2.102.21
सीता पुरस्ताद्व्रजतुत्वमेनामभितो व्रज ।
अहं पश्चाद्गमिष्यामि गतिर्ह्येषा सुदारुणा ॥ २.१०२.२१ ॥
ಸೀತೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿ; ನೀನು ಅವಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಡೆ. ನಾನು ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ದಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿದೆ.
2.102.22
ततो नित्यानुगस्तेषां विदितात्मा महामतिः ।
मृदुर्दान्तश्च शान्तश्च रामे च दृढभक्तिमान् ॥ २.१०२.२२ ॥
ಆಗ ಅವರ ನಿತ್ಯ ಅನುಚರನಾದ, ಆತ್ಮಜ್ಞನೂ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯೂ ಮೃದುವೂ ದಾಂತನೂ ಶಾಂತನೂ ರಾಮನಲ್ಲಿ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೂ ಆದ (ಸುಮಂತ್ರ)...
2.102.23
सुमन्त्रस्तैर्नृपसुतैः सार्द्धमाश्वास्य राघवम् ।
अवातारयदालम्ब्य नदीं मन्दाकिनीं शिवाम् ॥ २.१०२.२३ ॥
ಸುಮಂತ್ರನು ಆ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ರಾಘವನನ್ನು ಸಂತೈಸಿ, ಶುಭಕರವಾದ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ (ಅವರನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು).
2.102.24
ते सुतीर्थां ततः कृच्छ्रादुपागम्य यशस्विनः ।
नदीं मन्दाकिनीं रम्यां सदा पुष्पितकाननाम् ॥ २.१०२.२४ ॥
ಆಗ ಆ ಯಶಸ್ವಿಗಳು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಘಟ್ಟಗಳಿರುವ, ಸದಾ ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಮಣೀಯ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
2.102.25
शीघ्रस्रोतसमासाद्य तीर्थं शिवमकर्द्दमम् ।
सिषिचुस्तूदकं राज्ञे तत्रैतत्ते भवत्विति ॥ २.१०२.२५ ॥
ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ, ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಕೆಸರಿಲ್ಲದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅವರು ರಾಜನಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸಿ, "ಇದು ನಿನಗಾಗಲಿ" ಎಂದರು.
2.102.26
प्रगृह्य च महीपालो जलपूरितमञ्जलिम् ।
दिशं याम्यामभिमुखो रुदन् वचनमब्रवीत् ॥ २.१०२.२६ ॥
ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ರಾಜನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಅಳುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು.
2.102.27
एतत्ते राजशार्दूल विमलं तोयमक्षयम् ।
पितृलोकगतस्याद्य मद्दत्तमुपतिष्ठतु ॥ २.१०२.२७ ॥
ರಾಜರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯೇ, ಈ ಶುದ್ಧವೂ ಅಕ್ಷಯವೂ ಆದ ನೀರು ನಿನಗಾಗಿದೆ. ಇಂದು ನಾನು ನೀಡಿದ ಇದು ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಿನಗೆ ತಲುಪಲಿ.
2.102.28
ततो मन्दाकिनीतीरात् प्रत्युत्तीर्य्य स राघवः ।
पितुश्चकार तेजस्वी निवापं भ्रातृभिः सह ॥ २.१०२.२८ ॥
ನಂತರ ಮಂದಾಕಿನೀ ತೀರದಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಂದು, ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಘವನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ತಂದೆಗಾಗಿ ನಿವಾಪ (ತರ್ಪಣ) ಮಾಡಿದನು.
2.102.29
ऐङ्गुदं बदरीमिश्रं पिण्याकं दर्भसंस्तरे ।
न्यस्य रामः सुदुःखार्त्तो रुदन् वचनमब्रवीत् ॥ २.१०२.२९ ॥
ಇಂಗುದಿ ಮತ್ತು ಬದರಿ ಬೆರೆಸಿದ ಪಿಣ್ಯಾಕವನ್ನು ದರ್ಭೆಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ಅತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾಮನು ಅಳುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು.
2.102.30
इदं भुङ्क्ष्व महाराज प्रीतो यदशना वयम् ।
यदन्नः पुरुषो भवति तदन्नास्तस्य देवताः ॥ २.१०२.३० ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸು; ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದರಿಂದಲೇ ನೀನೂ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗು. ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೋ ಅದೇ ಅವನ ದೇವತೆಗಳ ಆಹಾರ.
2.102.31
ततस्तेनैव मार्गेण प्रत्युत्तीर्य्य नदीतटात् ।
आरुरोह नरव्याघ्रो रम्यसानुं महीधरम् ॥ २.१०२.३१ ॥
ನಂತರ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನದೀತೀರದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ದಾಟಿ, ನರವ್ಯಾಘ್ರ (ರಾಮ) ರಮಣೀಯ ಶಿಖರವುಳ್ಳ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದನು.
2.102.32
ततः पर्णकुटीद्वारमासाद्य जगतीपतिः ।
परिजग्राह बाहुभ्यामुभौ भरतलक्ष्मणौ ॥ २.१०२.३२ ॥
ನಂತರ ಎಲೆಗುಡಿಸಲ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತಲುಪಿ, ಜಗತ್ಪತಿ (ರಾಮ) ಭರತ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
2.102.33
तेषां तु रुदतां शब्दात् प्रतिश्रुत्को ऽभवद्गिरौ ।
भ्रातऽणां सह वैदेह्याः सिंहानामिव नर्दताम् ॥ २.१०२.३३ ॥
ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಶಬ್ದದಿಂದ, ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ವೈದೇಹಿ (ಸೀತೆ) ಸೇರಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಸಿಂಹಗಳಂತೆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಎದ್ದಿತು.
2.102.34
महाबलानां रुदतां कुर्वतामुदकं पितुः ।
विज्ञाय तुमुलं शब्दं त्रस्ता भरतसैनिकाः ॥ २.१०२.३४ ॥
ತಂದೆಗೆ ಉದಕ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಬಲರ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭರತನ ಸೈನಿಕರು ಭಯಭೀತರಾದರು.
2.102.35
अब्रुवंश्चापि रामेण भरतः सङ्गतो ध्रुवम् ।
तेषामेव महाञ्छब्दः शोचतां पितरं मृतम् ॥ २.१०२.३५ ॥
"ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಭರತನು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ; ಸತ್ತ ತಂದೆಗಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಮಹಾ ಶಬ್ದವೇ ಅದು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
2.102.36
अथ वासान् परित्यज्य तं सर्वे ऽभिमुखाः स्वनम् ।
अप्येकमनसो जग्मुर्यथास्थानं प्रधाविताः ॥ २.१०२.३६ ॥
ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಡೇರೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಶಬ್ದದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಓಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದರು.
2.102.37
हयैरन्ये गजैरन्ये रथैरन्ये स्वलङ्कृतैः ।
सुकुमारास्तथैवान्ये पद्भिरेव नरा ययुः ॥ २.१०२.३७ ॥
ಕೆಲವರು ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವರು ಅಲಂಕೃತ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೋದರು; ಸುಕುಮಾರರಾದ ಇತರರು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಹೋದರು.
2.102.38
अचिरप्रोषितं रामं चिरविप्रोषितं यथा ।
द्रष्टुकामो जनः सर्वो जगाम सहसाश्रमम् ॥ २.१०२.३८ ॥
ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅಗಲಿದ ರಾಮನನ್ನು, ಬಹುಕಾಲ ಅಗಲಿದವನಂತೆ ನೋಡಲು ಬಯಸಿ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
2.102.39
भ्रातऽणां त्वरितास्तत्र द्रष्टुकामाः समागमम् ।
ययुर्बहुविधैर्यानैः खुरनेमिस्वनाकुलैः ॥ २.१०२.३९ ॥
ಅಲ್ಲಿನ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿ ಬಂಧುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ತ್ವರೆಯಿಂದ, ಕುದುರೆ ಗೊರಸು ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳ ಸದ್ದಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಗೆಬಗೆಯ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋದರು.
2.102.40
सा भूमिर्बहुभिर्यानैः खुरनेमिसमाहता ।
मुमोच तुमुलं शब्दं द्यौरिवाभ्रसमागमे ॥ २.१०२.४० ॥
ಬಹಳ ವಾಹನಗಳ ಗೊರಸು ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಆ ಭೂಮಿ ಮೋಡಗಳು ಕೂಡಿದಾಗ ಆಕಾಶ ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಭೀಕರ ಶಬ್ದ ಹೊರಡಿಸಿತು.
2.102.41
तेन वित्रासिता नागाः करेणुपरिवारिताः ।
आवासयन्तो गन्धेन जग्मुरन्यद्वनं ततः ॥ २.१०२.४१ ॥
ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬೆದರಿದ ಆನೆಗಳು, ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಗಂಧದಿಂದ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೇರೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದವು.
2.102.42
वराहवृकसङ्घाश्च महिषाः सर्प्पवानराः ।
व्याघ्रगोकर्णगवयाः वित्रेसुः पृषतैः सह ॥ २.१०२.४२ ॥
ಕಾಡುಹಂದಿ ಮತ್ತು ತೋಳಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು, ಕೋಣಗಳು, ಹಾವು ಮತ್ತು ಕೋತಿಗಳು, ಹುಲಿ, ಗೋಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಗವಯಗಳು ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆದರಿದವು.
2.102.43
रथाङ्गसाह्वा नत्यूहाः हंसाः कारण्डवाः प्लवाः ।
तथा पुंस्कोकिलाः क्रौञ्चा विसंज्ञा भेजिरे दिशः ॥ २.१०२.४३ ॥
ರಥಾಂಗಸಾಹ್ವ, ನತ್ಯೂಹ, ಹಂಸ, ಕಾರಂಡವ, ಪ್ಲವ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಡು ಕೋಗಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬುದ್ಧಿಗೆಟ್ಟು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಓಡಿದವು.
2.102.44
तेन शब्देन वित्रस्तैराकाशं पक्षिभिर्वृतम् ।
मनुष्यैरावृता भूमिरुभयं प्रबभौ तदा ॥ २.१०२.४४ ॥
ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆಕಾಶ ತುಂಬಿತು; ಜನರಿಂದ ಭೂಮಿ ತುಂಬಿತು. ಆಗ ಎರಡೂ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿದವು.
2.102.45
ततस्तं पुरुषव्याघ्रं यशस्विनमरिन्दमम् ।
आसीनं स्थण्डिले रामं ददर्श सहसा जनः ॥ २.१०२.४५ ॥
ಆಗ ಜನರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ಯಶಸ್ವಿ, ಶತ್ರುನಾಶಕ ರಾಮನನ್ನು ಬೋಧಿಕೆ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.
2.102.46
विगर्हमाणः कैकेयीं सहितो मन्थरामपि ।
अभिगम्य जनो रामं बाष्पपूर्णमुखो ऽभवत् ॥ २.१०२.४६ ॥
ಕೈಕೇಯಿ ಮತ್ತು ಮಂಥರೆಯನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತ ಜನರು ರಾಮನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರು; ಅವರ ಮುಖಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು.
2.102.47
तान्नरान् बाष्पपूर्णाक्षान् समीक्ष्याथ सुदुःखितान् ।
पर्य्यष्वजत धर्मज्ञः पितृवन्मातृवच्च सः ॥ २.१०२.४७ ॥
ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಅತಿ ದುಃಖಿತ ಜನರನ್ನು ಕಂಡ ಧರ್ಮಜ್ಞ ರಾಮನು ತಂದೆತಾಯಿಯಂತೆ ಅವರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡನು.
2.102.48
स तत्र कांच्चित् परिषस्वजे नरान्नराश्च केचित्तु तमभ्यवादयन् ।
चकार सर्वान् सवयस्य बान्धवान् यथार्हमासाद्य तदा नृपात्मजः ॥ २.१०२.४८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಮನು ಕೆಲವರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡನು; ಕೆಲವರು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಗೆಳೆಯರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
2.102.49
स तत्र तेषां रुदतां महात्मनां भुवं च खं चानुनिनादयन् स्वनः ।
गुहा गिरीणां च दिशश्च सन्ततं मृदङ्गघोषप्रतिमः प्रशुश्रुवे ॥ २.१०२.४९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಅಳುವಿನ ಧ್ವನಿಯು ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಾ, ಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೃದಂಗದ ನಾದದಂತೆ ಕೇಳಿಸಿತು.