Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.102.1
तां श्रुत्वा करुणां वाचं पितुर्मरणसंहिताम् ।
राघवो भरतेनोक्तां बभूव गतचेतनः ॥ २.१०२.१ ॥
Ao ouvir aquelas palavras piedosas, ditas por Bharata e ligadas à morte do pai, Rāghava (Rāma) ficou sem sentidos.
2.102.2
तं तु वज्रमिवोत्सृष्टमाहवे दानवारिणा ।
वाग्वज्रं भरतेनोक्तममनोज्ञं परन्तपः ॥ २.१०२.२ ॥
Como um raio lançado na batalha pelo inimigo dos dānavas (Indra), aquele desagradável raio de palavras proferido por Bharata caiu sobre o abrasador de inimigos (Rāma).
2.102.3
प्रगृह्य बाहू रामो वै पुष्पिताग्रो यथा द्रुमः ।
वने परशुना कृत्तस्तथा भुवि पपात ह ॥ २.१०२.३ ॥
Rāma ergueu ambos os braços, e como uma árvore de copa florida cortada por machado na floresta, caiu ao chão.
2.102.4
तथा निपतितं रामं जगत्यां जगतीपतिम् ।
कूलघातपरिश्रान्तं प्रसुप्तमिव कुञ्जरम् ॥ २.१०२.४ ॥
Assim Rāma, senhor da terra, jazia caído no chão, como um elefante adormecido, exausto de bater contra a margem.
2.102.5
भ्रातरस्ते महेष्वासं सर्वतः शोककर्शितम् ।
रुदन्तः सह वैदेह्या सिषिचुः सलिलेन वै ॥ २.१०२.५ ॥
Vossos irmãos, chorando junto com Vaidehī (Sītā), aspergiram água por todos os lados sobre aquele grande arqueiro, consumido pela dor.
2.102.6
स तु संज्ञां पुनर्लब्ध्वा नेत्राभ्यामास्रमुत्सृजन् ।
उपाक्रामत काकुत्स्थः कृपणं बहु भाषितुम् ॥ २.१०२.६ ॥
Mas ele recobrou os sentidos e, com lágrimas correndo dos dois olhos, Kākutstha (Rāma) começou a falar longamente com voz piedosa.
2.102.7
स रामः स्वर्गतं श्रुत्वा पितरं पृथिवीपतिम् ।
उवाच भरतं वाक्यं धर्मात्मा धर्मसंहितम् ॥ २.१०२.७ ॥
Ao ouvir que seu pai, senhor da terra, havia partido para o céu, Rāma, de alma justa, disse a Bharata palavras conformes ao dharma.
2.102.8
किं करिष्याम्ययोध्यायां ताते दिष्टां गतिं गते ।
कस्तां राजवराद्धीनामयोध्यां पालयिष्यति ॥ २.१०२.८ ॥
O que farei em Ayodhyā agora que o pai seguiu o caminho destinado? Quem protegerá agora Ayodhyā, privada do melhor dos reis?
2.102.9
किं नु तस्य मया कार्य्यं दुर्जातेन महात्मनः ।
यो मृतो मम शोकेन मया चापि न संस्कृतः ॥ २.१०२.९ ॥
Que dever ainda me resta, eu, o de nascimento infausto, para com aquele magnânimo que morreu de minha dor e a quem nem sequer prestei as exéquias?
2.102.10
अहो भरत सिद्धार्थो येन राजा त्वया ऽनघ ।
शत्रुघ्नेन च सर्वेषु प्रेतकृत्येषु सत्कृतः ॥ २.१०२.१० ॥
Ah, Bharata, sem mácula! Teu propósito está cumprido, pois tu e Śatrughna honrastes o rei em todos os ritos fúnebres.
2.102.11
निष्प्रधानामनेकाग्रां नरेन्द्रेण विना कृताम् ।
निवृत्तवनवासोपि नायोध्यां गन्तुमुत्सहे ॥ २.१०२.११ ॥
Mesmo regressando do exílio na floresta, não tenho disposição de ir a Ayodhyā, feita sem seu rei, sem chefe e sem unidade de propósito.
2.102.12
समाप्तवनवासं मामयोध्यायां परन्तप ।
को नु शासिष्यति पुनस्ताते लोकान्तरं गते ॥ २.१०२.१२ ॥
Ó abrasador de inimigos! Cumprido o meu exílio na floresta e estando eu em Ayodhyā, quem voltará a governar-me agora que o pai partiu para outro mundo?
2.102.13
पुरा प्रेक्ष्य सुवृत्तं मां पिता यान्याह सान्त्वयन् ।
वाक्यानि तानि श्रोष्यामि कुतः कर्णसुखान्यहम् ॥ २.१०२.१३ ॥
Outrora, quando meu pai, vendo minha boa conduta, me consolava com palavras, de onde ouvirei agora aquelas palavras tão agradáveis aos ouvidos?
2.102.14
एवमुक्त्वा स भरतं भार्यामभ्येत्य राघवः ।
उवाच शोकसन्तप्तः पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ २.१०२.१४ ॥
Tendo dito isso a Bharata, Rāghava, atormentado pela dor, aproximou-se de sua esposa, cujo rosto era como a lua cheia, e falou.
2.102.15
सीते मृतस्ते श्वशुरः पित्रा हीनो ऽसि लक्ष्मण ।
भरतो दुःखमाचष्टे स्वर्गतं पृथिवीपतिम् ॥ २.१०२.१५ ॥
Sītā, teu sogro morreu; Lakṣmaṇa, estás privado de pai. Bharata relatou a dor sobre o rei que foi ao céu.
2.102.16
ततो बहुगुणं तेषां बाष्पं नेत्रेष्वजायत ।
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे कुमाराणां यशस्विनाम् ॥ २.१०२.१६ ॥
Enquanto Kākutstha falava assim, abundantes lágrimas surgiram nos olhos daqueles gloriosos príncipes.
2.102.17
ततस्ते भ्रातरः सर्वे भृशमाश्वास्य राघवम् ।
अब्रुवन् जगतीभर्त्तुः क्रियतामुदकं पितुः ॥ २.१०२.१७ ॥
Então todos aqueles irmãos, consolando muito Rāghava, disseram: "Que se faça a oferenda de água pelo pai, senhor da terra."
2.102.18
सा सीता श्वशुरं श्रुत्वा स्वर्गलोकगतं नृपम् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामशकन्नेक्षितुं पतिम् ॥ २.१०२.१८ ॥
Sītā, ao ouvir que o sogro fora para o mundo celestial, não pôde olhar para o marido, com os olhos cheios de lágrimas.
2.102.19
सान्त्वयित्वा तु तां रामो रुदन्तीं जनकात्मजाम् ।
उवाच लक्ष्मणं तत्र दुःखितो दुःखितं वचः ॥ २.१०२.१९ ॥
Tendo consolado a filha de Janaka, que chorava, Rāma, aflito, disse ali a Lakṣmaṇa palavras dolorosas.
2.102.20
आनयेङ्गुदिपिण्याकं चीरमाहर चोत्तरम् ।
जलक्रियार्थं तातस्य गमिष्यामि महात्मनः ॥ २.१०२.२० ॥
Traz a torta de óleo do fruto iṅgudī e também a veste de casca de cima. Irei fazer o rito da água pelo pai magnânimo.
2.102.21
सीता पुरस्ताद्व्रजतुत्वमेनामभितो व्रज ।
अहं पश्चाद्गमिष्यामि गतिर्ह्येषा सुदारुणा ॥ २.१०२.२१ ॥
Que Sītā vá à frente, e tu caminha ao lado dela. Eu irei atrás, pois este caminho é extremamente duro.
2.102.22
ततो नित्यानुगस्तेषां विदितात्मा महामतिः ।
मृदुर्दान्तश्च शान्तश्च रामे च दृढभक्तिमान् ॥ २.१०२.२२ ॥
Então Sumantra, seu servidor constante, senhor de si, de grande sabedoria, gentil, contido, sereno e de firme devoção a Rāma...
2.102.23
सुमन्त्रस्तैर्नृपसुतैः सार्द्धमाश्वास्य राघवम् ।
अवातारयदालम्ब्य नदीं मन्दाकिनीं शिवाम् ॥ २.१०२.२३ ॥
Sumantra, junto com aqueles príncipes, tendo consolado Rāghava, apoiou-se no auspicioso rio Mandākinī e fez com que descessem.
2.102.24
ते सुतीर्थां ततः कृच्छ्रादुपागम्य यशस्विनः ।
नदीं मन्दाकिनीं रम्यां सदा पुष्पितकाननाम् ॥ २.१०२.२४ ॥
Então, aqueles ilustres, com dificuldade, chegaram ao encantador rio Mandākinī, de bons vaus e florestas sempre floridas.
2.102.25
शीघ्रस्रोतसमासाद्य तीर्थं शिवमकर्द्दमम् ।
सिषिचुस्तूदकं राज्ञे तत्रैतत्ते भवत्विति ॥ २.१०२.२५ ॥
Chegando ao vau de correnteza rápida, auspicioso e sem lama, aspergiram água para o rei, dizendo: "Que isto seja para ti."
2.102.26
प्रगृह्य च महीपालो जलपूरितमञ्जलिम् ।
दिशं याम्यामभिमुखो रुदन् वचनमब्रवीत् ॥ २.१०२.२६ ॥
Tomando a concha de mãos cheia de água, o rei, voltado para o sul, falou estas palavras chorando.
2.102.27
एतत्ते राजशार्दूल विमलं तोयमक्षयम् ।
पितृलोकगतस्याद्य मद्दत्तमुपतिष्ठतु ॥ २.१०२.२७ ॥
Ó tigre entre os reis, esta água pura e imperecível é para ti. Que o que hoje te ofereço chegue a ti, que foste ao mundo dos ancestrais.
2.102.28
ततो मन्दाकिनीतीरात् प्रत्युत्तीर्य्य स राघवः ।
पितुश्चकार तेजस्वी निवापं भ्रातृभिः सह ॥ २.१०२.२८ ॥
Depois, subindo da margem do Mandākinī, o resplandecente Rāghava realizou a oferenda (nivāpa) para seu pai junto com os irmãos.
2.102.29
ऐङ्गुदं बदरीमिश्रं पिण्याकं दर्भसंस्तरे ।
न्यस्य रामः सुदुःखार्त्तो रुदन् वचनमब्रवीत् ॥ २.१०२.२९ ॥
Tendo colocado sobre um leito de capim kuśa o bolo de óleo misturado com iṅgudī e azufaifo, Rāma, profundamente aflito, falou estas palavras chorando.
2.102.30
इदं भुङ्क्ष्व महाराज प्रीतो यदशना वयम् ।
यदन्नः पुरुषो भवति तदन्नास्तस्य देवताः ॥ २.१०२.३० ॥
Come isto, grande rei; que fiques satisfeito com o que nós comemos. O alimento de que se nutre um homem é também o alimento dos seus deuses.
2.102.31
ततस्तेनैव मार्गेण प्रत्युत्तीर्य्य नदीतटात् ।
आरुरोह नरव्याघ्रो रम्यसानुं महीधरम् ॥ २.१०२.३१ ॥
Então, pelo mesmo caminho, tendo atravessado de volta da margem do rio, o tigre entre os homens (Rāma) subiu a montanha de cume encantador.
2.102.32
ततः पर्णकुटीद्वारमासाद्य जगतीपतिः ।
परिजग्राह बाहुभ्यामुभौ भरतलक्ष्मणौ ॥ २.१०२.३२ ॥
Então, ao chegar à porta da cabana de folhas, o senhor da terra (Rāma) abraçou com os braços a ambos, Bharata e Lakṣmaṇa.
2.102.33
तेषां तु रुदतां शब्दात् प्रतिश्रुत्को ऽभवद्गिरौ ।
भ्रातऽणां सह वैदेह्याः सिंहानामिव नर्दताम् ॥ २.१०२.३३ ॥
Do som dos que choravam, os irmãos junto com Vaidehī (Sītā), surgiu um eco na montanha, como o rugido de leões rugindo.
2.102.34
महाबलानां रुदतां कुर्वतामुदकं पितुः ।
विज्ञाय तुमुलं शब्दं त्रस्ता भरतसैनिकाः ॥ २.१०२.३४ ॥
Ao perceberem o som tumultuoso dos poderosos que choravam e ofereciam água ao pai, os soldados de Bharata ficaram aterrorizados.
2.102.35
अब्रुवंश्चापि रामेण भरतः सङ्गतो ध्रुवम् ।
तेषामेव महाञ्छब्दः शोचतां पितरं मृतम् ॥ २.१०२.३५ ॥
Também disseram: "Certamente Bharata se uniu a Rāma; aquele grande som é o dos que lamentam o pai morto."
2.102.36
अथ वासान् परित्यज्य तं सर्वे ऽभिमुखाः स्वनम् ।
अप्येकमनसो जग्मुर्यथास्थानं प्रधाविताः ॥ २.१०२.३६ ॥
Então todos, abandonando as suas tendas, voltando o rosto para aquele som, com uma só mente, correram de volta aos seus próprios lugares.
2.102.37
हयैरन्ये गजैरन्ये रथैरन्ये स्वलङ्कृतैः ।
सुकुमारास्तथैवान्ये पद्भिरेव नरा ययुः ॥ २.१०२.३७ ॥
Uns foram a cavalo, outros em elefantes, outros em carruagens ricamente adornadas, e outros, delicados, foram apenas a pé.
2.102.38
अचिरप्रोषितं रामं चिरविप्रोषितं यथा ।
द्रष्टुकामो जनः सर्वो जगाम सहसाश्रमम् ॥ २.१०२.३८ ॥
Desejando ver Rāma, que acabara de partir, como se estivesse longe há muito tempo, todo o povo foi depressa para o eremitério.
2.102.39
भ्रातऽणां त्वरितास्तत्र द्रष्टुकामाः समागमम् ।
ययुर्बहुविधैर्यानैः खुरनेमिस्वनाकुलैः ॥ २.१०२.३९ ॥
Ansiosos por ver o encontro ali, os parentes apressaram-se em veículos de muitos tipos, cheios do estrépito de cascos e aros de rodas.
2.102.40
सा भूमिर्बहुभिर्यानैः खुरनेमिसमाहता ।
मुमोच तुमुलं शब्दं द्यौरिवाभ्रसमागमे ॥ २.१०२.४० ॥
Aquela terra, golpeada pelos cascos e aros de muitos veículos, soltou um estrondo tumultuoso, como o céu trovejando quando as nuvens se encontram.
2.102.41
तेन वित्रासिता नागाः करेणुपरिवारिताः ।
आवासयन्तो गन्धेन जग्मुरन्यद्वनं ततः ॥ २.१०२.४१ ॥
Aterrorizados por aquele ruído, os elefantes, cercados pelas suas fêmeas e marcando a morada com o seu cheiro, partiram dali para outra floresta.
2.102.42
वराहवृकसङ्घाश्च महिषाः सर्प्पवानराः ।
व्याघ्रगोकर्णगवयाः वित्रेसुः पृषतैः सह ॥ २.१०२.४२ ॥
Manadas de javalis e lobos, búfalos, serpentes e macacos, tigres, gokarṇas e gavayas assustaram-se, juntamente com os veados malhados.
2.102.43
रथाङ्गसाह्वा नत्यूहाः हंसाः कारण्डवाः प्लवाः ।
तथा पुंस्कोकिलाः क्रौञ्चा विसंज्ञा भेजिरे दिशः ॥ २.१०२.४३ ॥
As aves rathāṅgasāhvā, os natyūhā, os cisnes, os kāraṇḍavā e os plavā, bem como os cucos machos e os grous, atordoados, fugiram para as direções.
2.102.44
तेन शब्देन वित्रस्तैराकाशं पक्षिभिर्वृतम् ।
मनुष्यैरावृता भूमिरुभयं प्रबभौ तदा ॥ २.१०२.४४ ॥
Aterrorizados com aquele ruído, o céu encheu-se de pássaros e a terra de gente; então ambos resplandeceram.
2.102.45
ततस्तं पुरुषव्याघ्रं यशस्विनमरिन्दमम् ।
आसीनं स्थण्डिले रामं ददर्श सहसा जनः ॥ २.१०२.४५ ॥
Então o povo viu de repente Rāma, esse tigre entre os homens, glorioso e domador de inimigos, sentado no chão nu.
2.102.46
विगर्हमाणः कैकेयीं सहितो मन्थरामपि ।
अभिगम्य जनो रामं बाष्पपूर्णमुखो ऽभवत् ॥ २.१०२.४६ ॥
Censurando Kaikeyī e também Mantharā, o povo aproximou-se de Rāma, e seus rostos ficaram cheios de lágrimas.
2.102.47
तान्नरान् बाष्पपूर्णाक्षान् समीक्ष्याथ सुदुःखितान् ।
पर्य्यष्वजत धर्मज्ञः पितृवन्मातृवच्च सः ॥ २.१०२.४७ ॥
Vendo aqueles homens de olhos cheios de lágrimas e profundamente aflitos, Rāma, conhecedor do dharma, abraçou-os como um pai e uma mãe.
2.102.48
स तत्र कांच्चित् परिषस्वजे नरान्नराश्च केचित्तु तमभ्यवादयन् ।
चकार सर्वान् सवयस्य बान्धवान् यथार्हमासाद्य तदा नृपात्मजः ॥ २.१०२.४८ ॥
Ali o príncipe abraçou alguns dos homens, enquanto outros se curvaram diante dele; com a honra devida, tornou todos seus, junto com seus companheiros e parentes.
2.102.49
स तत्र तेषां रुदतां महात्मनां भुवं च खं चानुनिनादयन् स्वनः ।
गुहा गिरीणां च दिशश्च सन्ततं मृदङ्गघोषप्रतिमः प्रशुश्रुवे ॥ २.१०२.४९ ॥
Ali, o som do choro daqueles magnânimos, ecoando pela terra e pelo céu, era ouvido continuamente nas cavernas das montanhas e nas direções, semelhante ao som de um tambor mṛdaṅga.