ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.104.1
तं तु रामः समाज्ञाय भ्रातरं गुरुवत्सलम् ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २.१०४.१ ॥
ಆದರೆ ರಾಮನು, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಆ ಸಹೋದರನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
2.104.2
किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया ।
यस्मात्त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनी ॥ २.१०४.२ ॥
ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ನಾರುಬಟ್ಟೆ, ಜಡೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ.
2.104.3
किं निमित्तमिमं देशं कृष्णाजिनजटाधरः ।
हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ २.१०४.३ ॥
ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಡೆ ಧರಿಸಿ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕಾರಣವೇನು? ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ಹೇಳಬೇಕು.
2.104.4
इत्युक्तः कैकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना ।
प्रगृह्य बलवद्भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१०४.४ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನ ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗ, ಬಲವಂತದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಡೆದು, ಮತ್ತೆ ಕೈಮುಗಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
2.104.5
आर्य्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
गतः स्वर्गं महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः ॥ २.१०४.५ ॥
ಆರ್ಯ ತಂದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅತಿ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಮಹಾಬಾಹು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
2.104.6
स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परन्तप ।
चकार सुमहत्पापमिदमात्मयशोहरम् ॥ २.१०४.६ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ! ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕೈಕೇಯಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಈ ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು.
2.104.7
सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता ।
पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम ॥ २.१०४.७ ॥
ರಾಜ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯದೆ, ವಿಧವೆಯಾಗಿ ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶಳಾದ ಆಕೆ, ನನ್ನ ತಾಯಿ ಮಹಾ ಘೋರ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಳು.
2.104.8
तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ।
अभिषिञ्चस्व चाद्यैव राज्येनप मघवानिव ॥ २.१०४.८ ॥
ನಿನ್ನ ದಾಸನಾದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರು; ಇಂದೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗು.
2.104.9
इमाः प्रकृतयः सर्वा विधवा मातरश्च याः ।
त्वत्सकाशमनुप्राप्ताः प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ॥ २.१०४.९ ॥
ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧವೆಯಾದ ತಾಯಂದಿರ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರು.
2.104.10
तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद ।
राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान् सुहृदः कुरु ॥ २.१०४.१० ॥
ಮಾನದಾತನೇ! ಇದು ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ, ನಿನಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ನೇಹಿತರ ಆಶೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸು.
2.104.11
भवत्वविधवा भूमिः समग्रा पतिना त्वया ।
शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा ॥ २.१०४.११ ॥
ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಶರದ್ ರಾತ್ರಿ ಶೋಭಿಸುವಂತೆ, ನೀನು ಪತಿಯಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಧವೆಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.
2.104.12
एभिश्च सचिवैः सार्द्धं शिरसा याचितो मया ।
भ्रातुः शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ॥ २.१०४.१२ ॥
ಈ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಿತ ತಲೆಬಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಸಹೋದರನೂ ಶಿಷ್ಯನೂ ದಾಸನೂ ಆದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರು.
2.104.13
तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ।
पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि ॥ २.१०४.१३ ॥
ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಈ ಶಾಶ್ವತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ, ಪೂಜ್ಯವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜಾಮಂಡಲವನ್ನೂ ನೀನು ಮೀರಬಾರದು.
2.104.14
एवमुक्त्वा महाबाहुः सबाष्पः कैकयीसुतः ।
रामस्य शिरसा पादौ जग्राह विधिवत्पुनः ॥ २.१०४.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಬಾಹು ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗನು ಮತ್ತೆ ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ತಲೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದನು.
2.104.15
तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसन्तं पुनःपुनः ।
भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ २.१०४.१५ ॥
ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ಪದೇಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಭರತನನ್ನು ರಾಮನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.104.16
कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः ।
राज्यहेतोः कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जनः ॥ २.१०४.१६ ॥
ಕುಲೀನನೂ, ಸತ್ತ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನೂ, ತೇಜಸ್ವಿಯೂ, ವ್ರತನಿಷ್ಠನೂ ಆದ ನಿನ್ನಂಥವನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಲ್ಲನು?
2.104.17
न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन ।
न चापि जननीं बाल्यात्त्वं विगर्हितुमर्हसि ॥ २.१०४.१७ ॥
ಅರಿಸೂದನನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೋಷವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಬಾಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ನೀನು ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
2.104.18
कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदा ऽनघ ।
उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते ॥ २.१०४.१८ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಹಿರಿಯರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಪ್ರಾಪ್ತರಾದ ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಅದೇ ನಿಯಮ.
2.104.19
वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याताः सौम्य साधुभिः ।
भार्य्याः पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमनु ज्ञातुमर्हसि ॥ २.१०४.१९ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಅವನ ಪತ್ನಿಯರು, ಪುತ್ರರು, ಶಿಷ್ಯರು ಎಂದು ನಾವು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ನೀನು (ನಮಗೆ ಅವನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು) ಯೋಗ್ಯ.
2.104.20
वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम् ।
राज्ये वापि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः ॥ २.१०४.२० ॥
ಸೌಮ್ಯನೇ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾರುಮಡಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಾದರೂ, ಮಹಾರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಇರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.
2.104.21
यावत्पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम् ।
तावद्धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम् ॥ २.१०४.२१ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ತಂದೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಸತ್ಕೃತ ಗೌರವ ಇರುವವರೆಗೆ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಾಯಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವ ಇದೆ.
2.104.22
एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव ।
मातापितृभ्यामुक्तो ऽहं कथमन्यत् समाचरे ॥ २.१०४.२२ ॥
ರಾಘವ, ಧರ್ಮಶೀಲರಾದ ಈ ಇಬ್ಬರು ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರು 'ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗು' ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ನಾನು ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಲಿ?
2.104.23
त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम् ।
वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा ॥ २.१०४.२३ ॥
ನೀನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಸತ್ಕೃತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ನಾನು ನಾರುಮಡಿ ಧರಿಸಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
2.104.24
एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ ।
व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गतः ॥ २.१०४.२४ ॥
ಹೀಗೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾರಾಜ ದಶರಥನು ಜನರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
2.104.25
स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव ।
पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि ॥ २.१०४.२५ ॥
ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಜನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಲೋಕಗುರು. ತಂದೆ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಲನ್ನು ನೀನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.
2.104.26
चतुर्दशसमाः सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः ।
उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना ॥ २.१०४.२६ ॥
ಸೌಮ್ಯನೇ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಮಹಾತ್ಮ ತಂದೆ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಲನ್ನೇ ನಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.104.27
यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृतः पिता महात्मा विबुधाधिपोपमः ।
तदेव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वरभावमप्यहम् ॥ २.१०४.२७ ॥
ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿತ, ದೇವೇಂದ್ರನಂತಿರುವ ಮಹಾತ್ಮ ತಂದೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಹಿತವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರತ್ವವನ್ನೂ ಅಲ್ಲ.