รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.104.1
तं तु रामः समाज्ञाय भ्रातरं गुरुवत्सलम् ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २.१०४.१ ॥
ฝ่ายพระรามทรงทราบว่าพระอนุชาผู้รักใคร่เคารพผู้ใหญ่ จึงเริ่มทรงสอบถามพระอนุชาพร้อมกับพระลักษมณ์
2.104.2
किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया ।
यस्मात्त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनी ॥ २.१०४.२ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังถ้อยคำที่ท่านเพิ่งกล่าวนั้น ว่าเหตุใดท่านจึงมาสู่แดนนี้ นุ่งเปลือกไม้ มีผมเกล้าเป็นชฎา และคลุมด้วยหนังกวาง
2.104.3
किं निमित्तमिमं देशं कृष्णाजिनजटाधरः ।
हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ २.१०४.३ ॥
ด้วยเหตุใดท่านจึงทรงผมเกล้าเป็นชฎาและนุ่งหนังกวางดำ ละทิ้งราชอาณาจักรแล้วเข้ามาสู่แดนนี้ ท่านควรเล่าเรื่องทั้งหมดนั้นให้ข้าพเจ้าฟัง
2.104.4
इत्युक्तः कैकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना ।
प्रगृह्य बलवद्भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१०४.४ ॥
เมื่อพระกากุตสถ์ผู้ยิ่งใหญ่ตรัสดังนี้แล้ว พระโอรสของพระนางไกเกยีจึงกลั้นใจไว้อย่างยิ่ง ประนมมือกล่าวถ้อยคำอีกครั้งหนึ่ง
2.104.5
आर्य्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
गतः स्वर्गं महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः ॥ २.१०४.५ ॥
พระบิดาของเรา ผู้เป็นอริยะ ได้ละทิ้งพวกเราไปแล้ว และได้ทำกรรมอันยากยิ่ง ผู้มีแขนทรงพลังนั้นได้เสด็จสู่สวรรค์ ถูกความโศกเศร้าถึงบุตรเบียดเบียนแล้ว
2.104.6
स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परन्तप ।
चकार सुमहत्पापमिदमात्मयशोहरम् ॥ २.१०४.६ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายข้าศึก มารดาของข้าพเจ้า พระนางไกเกยี ถูกสตรีชักนำ ได้ก่อบาปใหญ่หลวงนี้ ซึ่งทำลายเกียรติยศของพระนางเอง
2.104.7
सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता ।
पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम ॥ २.१०४.७ ॥
พระมารดาของข้าพเจ้าไม่ได้รับผลแห่งราชอาณาจักร เป็นหญิงม่ายที่ถูกความโศกเศร้าบั่นทอน จะตกลงสู่นรกอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งใหญ่
2.104.8
तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ।
अभिषिञ्चस्व चाद्यैव राज्येनप मघवानिव ॥ २.१०४.८ ॥
ขอพระองค์โปรดแสดงความกรุณาแก่ข้าพระองค์ผู้เป็นข้ารับใช้ ขอพระองค์จงรับราชอาณาจักรและทรงรับการอภิเษกในวันนี้เอง เหมือนพระอินทร์เถิด
2.104.9
इमाः प्रकृतयः सर्वा विधवा मातरश्च याः ।
त्वत्सकाशमनुप्राप्ताः प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ॥ २.१०४.९ ॥
ประชาราษฎร์ทั้งหมดนี้ และบรรดามารดาผู้เป็นหม้ายที่มาเฝ้าพระองค์แล้ว ขอพระองค์โปรดแสดงความกรุณาแก่ทุกคนด้วย
2.104.10
तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद ।
राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान् सुहृदः कुरु ॥ २.१०४.१० ॥
ข้าแต่ผู้ให้เกียรติ ข้อนี้เหมาะสมตามลำดับและเหมาะสมแก่พระองค์เอง ขอพระองค์จงรับราชอาณาจักรโดยธรรม และทำให้มิตรสหายได้สมความปรารถนา
2.104.11
भवत्वविधवा भूमिः समग्रा पतिना त्वया ।
शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा ॥ २.१०४.११ ॥
ขอให้แผ่นดินทั้งสิ้นไม่เป็นหม้ายเลย โดยมีพระองค์เป็นพระสวามี เหมือนราตรีฤดูสารทที่สว่างไสวด้วยพระจันทร์อันบริสุทธิ์
2.104.12
एभिश्च सचिवैः सार्द्धं शिरसा याचितो मया ।
भ्रातुः शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ॥ २.१०४.१२ ॥
ข้าพเจ้าขอร้องพระองค์พร้อมกับเหล่าเสนาอำมาตย์เหล่านี้ด้วยศีรษะที่น้อมลง ขอพระองค์โปรดแสดงความกรุณาแก่ข้าพเจ้า ผู้เป็นพระอนุชา ศิษย์ และข้ารับใช้ของพระองค์
2.104.13
तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ।
पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि ॥ २.१०४.१३ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเลิศ ระเบียบแห่งบรรพบุรุษอันเป็นนิรันดร์นี้ และวงของประชาราษฎร์ทั้งหมดที่ได้รับการเคารพนับถือ พระองค์ไม่ควรละเมิดเลย
2.104.14
एवमुक्त्वा महाबाहुः सबाष्पः कैकयीसुतः ।
रामस्य शिरसा पादौ जग्राह विधिवत्पुनः ॥ २.१०४.१४ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว พระโอรสของพระนางไกเกยีผู้มีแขนทรงพลังด้วยน้ำตา ได้ก้มศีรษะจับพระบาทของพระรามอีกครั้งตามพิธีอันถูกต้อง
2.104.15
तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसन्तं पुनःपुनः ।
भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ २.१०४.१५ ॥
พระรามทรงโอบกอดพระอนุชาภรตผู้ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่าเหมือนช้างตกมัน แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้
2.104.16
कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः ।
राज्यहेतोः कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जनः ॥ २.१०४.१६ ॥
ผู้มีตระกูลสูงส่ง เปี่ยมด้วยความดีงาม รุ่งเรือง และรักษาวัตรอย่างมั่นคง เช่นท่าน จะทำความชั่วเพราะเห็นแก่ราชอาณาจักรได้อย่างไร
2.104.17
न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन ।
न चापि जननीं बाल्यात्त्वं विगर्हितुमर्हसि ॥ २.१०४.१७ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายข้าศึก ข้าพเจ้าไม่เห็นความผิดของท่านแม้เพียงเล็กน้อย และท่านก็ไม่ควรตำหนิมารดาเพราะความเด็กเขลาเลย
2.104.18
कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदा ऽनघ ।
उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते ॥ २.१०४.१८ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญาใหญ่ ข้าแต่ผู้ไร้บาป การกระทำตามความปรารถนาของผู้ใหญ่นั้นเป็นสิ่งที่ถูกกำหนดไว้เสมอ และเช่นเดียวกันนั้น ภรรยาและบุตรที่เติบโตแล้วก็ถูกกำหนดให้ปฏิบัติเช่นนั้น
2.104.19
वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याताः सौम्य साधुभिः ।
भार्य्याः पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमनु ज्ञातुमर्हसि ॥ २.१०४.१९ ॥
ข้าแต่สหาย ในโลกนี้ คนดีนับพวกเราว่าเป็นภรรยา บุตร และศิษย์ของพระองค์ ท่านจึงสมควรขออนุญาตพระองค์เพื่อพวกเรา
2.104.20
वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम् ।
राज्ये वापि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः ॥ २.१०४.२० ॥
ข้าแต่สหาย ไม่ว่าจะในป่านุ่งเปลือกไม้และคลุมด้วยหนังกวางดำ หรือแม้ในราชอาณาจักร พระมหากษัตริย์ก็ทรงมีอำนาจที่จะให้ข้าพเจ้าอยู่ ณ ที่นั้นได้
2.104.21
यावत्पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम् ।
तावद्धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम् ॥ २.१०४.२१ ॥
ตราบใดที่บิดาผู้รู้ธรรม ยังได้รับการเคารพจากโลก ตราบนั้น โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ความเคารพก็ควรมีต่อมารดาด้วยเช่นกัน
2.104.22
एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव ।
मातापितृभ्यामुक्तो ऽहं कथमन्यत् समाचरे ॥ २.१०४.२२ ॥
โอ ราฆวะ บิดาและมารดาผู้มีศีลธรรมทั้งสองนี้ได้สั่งข้าพเจ้าว่า จงไปยังป่า ข้าพเจ้าจะประพฤติต่างไปจากนี้ได้อย่างไรเล่า
2.104.23
त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम् ।
वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा ॥ २.१०४.२३ ॥
ท่านพึงได้รับราชสมบัติในอโยธยา ที่โลกให้ความเคารพ ส่วนข้าพเจ้าพึงอาศัยอยู่ในป่าทัณฑกะ นุ่งห่มเปลือกไม้
2.104.24
एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ ।
व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गतः ॥ २.१०४.२४ ॥
เมื่อพระมหากษัตริย์ทรงทำการแบ่งสมบัติต่อหน้าประชาชนและมีพระบัญชาเช่นนี้แล้ว ท้าวทศรถผู้ทรงรัศมีอันยิ่งใหญ่ก็เสด็จสู่สวรรค์
2.104.25
स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव ।
पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि ॥ २.१०४.२५ ॥
พระราชาผู้มีใจประกอบด้วยธรรมนั้น เป็นทั้งเครื่องยึดถือและเป็นครูของโลกสำหรับท่าน ท่านควรเสวยส่วนที่บิดาได้ประทานให้ตามที่แบ่งไว้
2.104.26
चतुर्दशसमाः सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः ।
उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना ॥ २.१०४.२६ ॥
โอ ผู้อ่อนโยน ข้าพเจ้าจะอาศัยอยู่ในป่าทัณฑกะเป็นเวลาสิบสี่ปี และจะเสวยส่วนที่บิดาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ประทานให้
2.104.27
यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृतः पिता महात्मा विबुधाधिपोपमः ।
तदेव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वरभावमप्यहम् ॥ २.१०४.२७ ॥
สิ่งที่บิดาผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นที่เคารพของมนุษย์ และเปรียบดังเจ้าแห่งเทวดา ได้ตรัสแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าถือว่านั่นเป็นประโยชน์สูงสุดของข้าพเจ้าเท่านั้น แม้การเป็นใหญ่เหนือโลกทั้งปวงก็หาได้ยิ่งไปกว่านั้นไม่