ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.11.1
तं मन्मथशरैर्विद्धं कामवेगवशानुगम्।
उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः ॥ २.११.१ ॥
ମନ୍ମଥଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ, କାମବେଗର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ କୈକେୟୀ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.11.2
नास्मि विप्रकृता देव केनचिन्नावमानिता।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित् तमिच्छामि त्वया कृतम् ॥ २.११.२ ॥
ହେ ଦେବ, ମୋତେ କେହି ଅପମାନିତ କରିନାହାନ୍ତି, କେହି ଦୁଃଖ ଦେଇନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମୋର ଏକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି; ତାହା ଆପଣ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।
2.11.3
प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि।
अथ ते व्याहरिष्यामि यथाभिप्रार्थितं मया ॥ २.११.३ ॥
ଯଦି ଆପଣ ତାହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ; ତାପରେ ମୁଁ ଯାହା ଚାହିଁଛି ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।
2.11.4
तामुवाच महाराजः कैकेयीमीषदुत्स्मयः।
कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु भुवि स्थिताम् ॥ २.११.४ ॥
ମହାରାଜ ଟିକିଏ ହସି, କାମାତୁର ହୋଇ, ହାତରେ ତାଙ୍କ କେଶ ଧରି, ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.11.5
अवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम।
मनुजो मनुजव्याघ्राद् रामादन्यो न विद्यते ॥ २.११.५ ॥
ହେ ଗର୍ବିନୀ, ତୁମଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି ବୋଲି କଣ ତୁମେ ଜାଣ ନାହଁ? ନରବ୍ୟାଘ୍ର ରାମଙ୍କ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି।
2.11.6
तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना।
शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेप्सितम् ॥ २.११.६ ॥
ଅଜେୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ରଘୁବଂଶୀଙ୍କ ନାମରେ, ଜୀବନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ସେହି ରାଘବଙ୍କ ନାମରେ ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଶପଥ କରୁଛି; ତୁମ ମନ ଯାହା ଚାହେଁ ତାହା କୁହ।
2.11.7
यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवे तमहं ध्रुवम्।
तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥ २.११.७ ॥
ଯାହାକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ନ ଦେଖି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ କୈକେୟୀ, ସେହି ରାମଙ୍କ ନାମରେ ଶପଥ କରି ତୁମ ବଚନ ପାଳନ କରିବାର ଶପଥ କରୁଛି।
2.11.8
आत्मना चात्मजैश्चान्यैर्वृणे यं मनुजर्षभम्।
तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥ २.११.८ ॥
ମୁଁ ନିଜେ, ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହାକୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ନାମରେ ଶପଥ କରି, ହେ କୈକେୟୀ, ତୁମ ବଚନ ପାଳନ କରିବି।
2.11.9
भद्रे हृदयमप्येतदनुमृश्योद्धरस्व मे।
एतत् समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत् साधु मन्यसे ॥ २.११.९ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବିଚାର କରି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ହେ କୈକେୟୀ, ଏହା ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି ଯାହା ତୁମକୁ ଉଚିତ ମନେ ହୁଏ ତାହା କୁହ।
2.11.10
बलमात्मनि पश्यन्ती न विशङ्कितुमर्हसि।
करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ॥ २.११.१० ॥
ନିଜ ଭିତରେ ନିଜ ବଳ ଦେଖୁଥିବା ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମ ସନ୍ତୋଷ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବି; ମୋ ସୁକୃତ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଶପଥ କରୁଛି।
2.11.11
सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम्।
निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः ॥ २.११.११ ॥
ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସେହି ଦେବୀ, ଆସିଥିବା ସେହି ଅଭିପ୍ରାୟ ଶୁଣି, ନିରପେକ୍ଷତାର ଅଭାବ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରୁ କଠୋର ବଚନ କହିଲେ।
2.11.12
तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमात्मनः।
व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम् ॥ २.११.१२ ॥
ସେହି ବଚନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ନିଜର ସେହି ଅଭିପ୍ରାୟ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଯେପରି ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ମହାଭୟଙ୍କର ଯମ।
2.11.13
यथा क्रमेण शपसे वरं मम ददासि च।
तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद् देवाः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ २.११.१३ ॥
ଆପଣ କ୍ରମରେ ଶପଥ କରି ମୋତେ ବର ଦେଉଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତେତିଶ ଦେବତା ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
2.11.14
चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।
जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वाः सराक्षसाः ॥ २.११.१४ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶ, ଗ୍ରହମାନେ, ରାତ୍ରି ଓ ଦିନ, ଦିଗସକଳ, ଜଗତ ଓ ଏହି ପୃଥିବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ (ଶୁଣନ୍ତୁ)।
2.11.15
निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवताः।
यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव ॥ २.११.१५ ॥
ଘରମାନଙ୍କରେ ଥିବା ରାତ୍ରିଚର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଗୃହଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ କଥା ଜାଣନ୍ତୁ।
2.11.16
सत्यसंधो महातेजा धर्मज्ञः सत्यवाक्शुचिः।
वरं मम ददात्येष सर्वे शृण्वन्तु दैवताः ॥ २.११.१६ ॥
ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଶୁଚି ଏହି ମହାଶୟ ମୋତେ ବର ଦିଅନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୁଣନ୍ତୁ।
2.11.17
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ॥ २.११.१७ ॥
ତା'ପରେ କାମମୋହିତା ସେ ବରଦାତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଏହା କହିଲେ।
2.11.18
स्मर राजन् पुरा वृत्तं तस्मिन् देवासुरे रणे।
तत्र त्वां च्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा ॥ २.११.१८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବରେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ସ୍ମରଣ କର; ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ପାଡ଼ି ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରାଣ ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
2.11.19
तत्र चापि मया देव यत् त्वं समभिरक्षितः।
जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्रददौ वरौ ॥ २.११.१९ ॥
ହେ ଦେବ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଗ୍ରତ ରହି ଯତ୍ନ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି; ତାହାର ବଦଳରେ ଆପଣ ମୋତେ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇଥିଲେ।
2.11.20
तौ दत्तौ च वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम्।
तवैव पृथिवीपाल सकाशे रघुनन्दन ॥ २.११.२० ॥
ହେ ଦେବ, ଦିଆଯାଇଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବର ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଧରୋହର ରୂପେ ଅଛି; ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ମାଗୁଛି। ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି।
2.11.21
तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद् दास्यसि मे वरम्।
अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता ॥ २.११.२१ ॥
ତାହା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଯଦି ଆପଣ ଧର୍ମାନୁସାରେ ମୋତେ ବର ନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଆଜି ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
2.11.22
वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः।
प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः ॥ २.११.२२ ॥
ସେତେବେଳେ କେବଳ କଥାରେ କୈକେୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣିଲେ; ନିଜ ବିନାଶ ପାଇଁ ଫାଶରେ ପଡ଼ୁଥିବା ହରିଣ ପରି ରାଜା ଧାଇଁଲେ।
2.11.23
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।
वरौ देयौ त्वया देव तदा दत्तौ महीपते ॥ २.११.२३ ॥
ତାପରେ କାମମୋହିତ ସେହି ବରଦାତାଙ୍କୁ ସେ ଆହୁରି କହିଲା: ହେ ଦେବ, ହେ ମହୀପତି, ସେଦିନ ଦିଆଯାଇଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବର ଆପଣ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ୍।
2.11.24
तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः।
अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः ॥ २.११.२४ ॥
ସେହି ଦୁଇ ବର ବିଷୟରେ ମୁଁ ଆଜି ହିଁ କହିବି; ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାଘବଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି।
2.11.25
अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम्।
यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया ॥ २.११.२५ ॥
ଏହି ଅଭିଷେକରେ ହିଁ ମୋ ପୁତ୍ର ଭରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଉ। ହେ ଦେବ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆପଣ ମୋତେ ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ବର ଏହି।
2.11.26
तदा देवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागतः।
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ॥ २.११.२६ ॥
ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବରର ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ନଅ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ସେ ରହୁ।
2.11.27
चीराजिनधरो धीरो रामो भवतु तापसः।
भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम् ॥ २.११.२७ ॥
ଚୀର ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପରିଧାନ କରୁଥିବା ଧୀର ରାମ ତପସ୍ୱୀ ହେଉ। ଭରତ ଆଜି ହିଁ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ ଯୁବରାଜ ପଦ ଭୋଗ କରୁ।
2.11.28
एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।
अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वने ॥ २.११.२८ ॥
ଏହା ହିଁ ମୋର ପରମ ଇଚ୍ଛା। ଦିଆଯାଇଥିବା ବରକୁ ହିଁ ମୁଁ ମାଗୁଛି। ଆଜି ହିଁ ରାଘବଙ୍କୁ ବନକୁ ଯିବା ମୁଁ ଦେଖେ।
2.11.29
स राजराजो भव सत्यसंगरः कुलं च शीलं च हि जन्म रक्ष च।
परत्र वासे हि वदन्त्यनुत्तमं तपोधनाः सत्यवचो हितं नृणाम् ॥ २.११.२९ ॥
ସେ ରାଜାଧିରାଜ ହେଉ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ରହୁ। କୁଳ, ଶୀଳ ଓ ଜନ୍ମର ରକ୍ଷା କରୁ। ତପୋଧନମାନେ କହନ୍ତି, ପରଲୋକବାସରେ ସତ୍ୟବଚନ ହିଁ ମନୁଷ୍ୟର ପରମ ହିତ।