ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.11.1
तं मन्मथशरैर्विद्धं कामवेगवशानुगम्।
उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः ॥ २.११.१ ॥
ਮਨਮਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਕਾਮਵੇਗ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੈਕੇਯੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
2.11.2
नास्मि विप्रकृता देव केनचिन्नावमानिता।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित् तमिच्छामि त्वया कृतम् ॥ २.११.२ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
2.11.3
प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि।
अथ ते व्याहरिष्यामि यथाभिप्रार्थितं मया ॥ २.११.३ ॥
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ।
2.11.4
तामुवाच महाराजः कैकेयीमीषदुत्स्मयः।
कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु भुवि स्थिताम् ॥ २.११.४ ॥
ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਕੈਕੇਯੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.11.5
अवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम।
मनुजो मनुजव्याघ्राद् रामादन्यो न विद्यते ॥ २.११.५ ॥
ਹੇ ਹੰਕਾਰੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ? ਨਰਵਿਆਘਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
2.11.6
तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना।
शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेप्सितम् ॥ २.११.६ ॥
ਅਜਿੱਤ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਜੀਣ ਦੇ ਯੋਗ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਆਖ।
2.11.7
यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवे तमहं ध्रुवम्।
तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥ २.११.७ ॥
ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਾਂਗਾ, ਹੇ ਕੈਕੇਯੀ, ਉਸ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ।
2.11.8
आत्मना चात्मजैश्चान्यैर्वृणे यं मनुजर्षभम्।
तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥ २.११.८ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ, ਹੇ ਕੈਕੇਯੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
2.11.9
भद्रे हृदयमप्येतदनुमृश्योद्धरस्व मे।
एतत् समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत् साधु मन्यसे ॥ २.११.९ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਬਾਰ ਲੈ। ਹੇ ਕੈਕੇਯੀ, ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਉਹ ਆਖ।
2.11.10
बलमात्मनि पश्यन्ती न विशङ्कितुमर्हसि।
करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ॥ २.११.१० ॥
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਬਲ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਦੀ ਸਹੁੰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
2.11.11
सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम्।
निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः ॥ २.११.११ ॥
ਉਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤਤਪਰ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਆਏ ਉਸ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
2.11.12
तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमात्मनः।
व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम् ॥ २.११.१२ ॥
ਉਸ ਬਚਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਉਹ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਨੇੜੇ ਆਏ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਯਮ ਹੋਣ।
2.11.13
यथा क्रमेण शपसे वरं मम ददासि च।
तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद् देवाः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ २.११.१३ ॥
ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਤੇਤੀਸ ਦੇਵਤੇ ਇਹ ਸੁਣਨ।
2.11.14
चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।
जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वाः सराक्षसाः ॥ २.११.१४ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ (ਸੁਣਨ)।
2.11.15
निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवताः।
यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव ॥ २.११.१५ ॥
ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਤਚਰ ਜੀਵ ਤੇ ਘਰ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਜਾਣਨ।
2.11.16
सत्यसंधो महातेजा धर्मज्ञः सत्यवाक्शुचिः।
वरं मम ददात्येष सर्वे शृण्वन्तु दैवताः ॥ २.११.१६ ॥
ਸਤਿਸੰਧ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੁਣਨ।
2.11.17
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ॥ २.११.१७ ॥
ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੋਹੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.11.18
स्मर राजन् पुरा वृत्तं तस्मिन् देवासुरे रणे।
तत्र त्वां च्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा ॥ २.११.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵ-ਦਾਨਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰੋ; ਉੱਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।
2.11.19
तत्र चापि मया देव यत् त्वं समभिरक्षितः।
जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्रददौ वरौ ॥ २.११.१९ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਗ ਕੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਬਦਲੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
2.11.20
तौ दत्तौ च वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम्।
तवैव पृथिवीपाल सकाशे रघुनन्दन ॥ २.११.२० ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੀ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੀ ਹਨ।
2.11.21
तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद् दास्यसि मे वरम्।
अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता ॥ २.११.२१ ॥
ਉਹ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ।
2.11.22
वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः।
प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः ॥ २.११.२२ ॥
ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਿਰਨ ਵਾਂਗ ਰਾਜਾ ਦੌੜ ਪਿਆ।
2.11.23
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।
वरौ देयौ त्वया देव तदा दत्तौ महीपते ॥ २.११.२३ ॥
ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਉਸ ਵਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਹੋਰ ਬੋਲੀ: ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
2.11.24
तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः।
अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः ॥ २.११.२४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
2.11.25
अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम्।
यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया ॥ २.११.२५ ॥
ਇਸੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਦੂਜਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਹੀ ਹੈ।
2.11.26
तदा देवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागतः।
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ॥ २.११.२६ ॥
ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ ਵਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੌਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੰਡਕਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
2.11.27
चीराजिनधरो धीरो रामो भवतु तापसः।
भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम् ॥ २.११.२७ ॥
ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਧੀਰ ਰਾਮ ਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇ। ਭਰਤ ਅੱਜ ਹੀ ਨਿਸ਼ਕੰਟਕ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਭੋਗੇ।
2.11.28
एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।
अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वने ॥ २.११.२८ ॥
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਹੀ ਮੈਂ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਾਂ।
2.11.29
स राजराजो भव सत्यसंगरः कुलं च शीलं च हि जन्म रक्ष च।
परत्र वासे हि वदन्त्यनुत्तमं तपोधनाः सत्यवचो हितं नृणाम् ॥ २.११.२९ ॥
ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਸੱਤ-ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ ਰਹੇ। ਕੁਲ, ਸ਼ੀਲ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਤਪੋਧਨ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਲੋਕ ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿਤ ਹਨ।