వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.11.1
तं मन्मथशरैर्विद्धं कामवेगवशानुगम्।
उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः ॥ २.११.१ ॥
మన్మథ బాణాలతో గుచ్చబడి, కామవేగానికి లొంగిన ఆ భూపతితో కైకేయి కఠినమైన మాటలు పలికింది.
2.11.2
नास्मि विप्रकृता देव केनचिन्नावमानिता।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित् तमिच्छामि त्वया कृतम् ॥ २.११.२ ॥
ఓ దేవా, నన్ను ఎవరూ హింసించలేదు, ఎవరూ అవమానించలేదు. కానీ నాకు ఒక కోరిక ఉంది; దాన్ని మీరు నెరవేర్చాలి.
2.11.3
प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि।
अथ ते व्याहरिष्यामि यथाभिप्रार्थितं मया ॥ २.११.३ ॥
మీరు దాన్ని చేయాలనుకుంటే, ముందు ప్రతిజ్ఞ చేయండి; అప్పుడు నేను కోరినది మీకు చెబుతాను.
2.11.4
तामुवाच महाराजः कैकेयीमीषदुत्स्मयः।
कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु भुवि स्थिताम् ॥ २.११.४ ॥
మహారాజు కొంచెం నవ్వి, కామాతురుడై, చేతితో ఆమె జుట్టు పట్టుకుని, నేలపై నిలిచి ఉన్న కైకేయితో ఇలా అన్నాడు.
2.11.5
अवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम।
मनुजो मनुजव्याघ्राद् रामादन्यो न विद्यते ॥ २.११.५ ॥
గర్విష్ఠురాలా, నీకంటే నాకు ప్రియమైన వారు ఎవరూ లేరని నీకు తెలియదా? నరవ్యాఘ్రుడైన రాముడికంటే వేరొకరు లేరు.
2.11.6
तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना।
शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेप्सितम् ॥ २.११.६ ॥
జయించలేని, శ్రేష్ఠుడైన, మహాత్ముడైన రాఘవుడి పేరిట, జీవించడానికి అర్హుడైన వాడి పేరిట నీపై ప్రమాణం చేస్తున్నాను; నీ మనసు కోరినది చెప్పు.
2.11.7
यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवे तमहं ध्रुवम्।
तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥ २.११.७ ॥
ఎవరిని ఒక్క క్షణం కూడా చూడకుండా నేను నిశ్చయంగా జీవించను, ఓ కైకేయీ, ఆ రాముడి మీద ఒట్టు పెట్టి నీ మాటను నెరవేరుస్తానని ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
2.11.8
आत्मना चात्मजैश्चान्यैर्वृणे यं मनुजर्षभम्।
तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥ २.११.८ ॥
నేను నా వలనైనా, నా కుమారుల వలనైనా, ఇతరుల వలనైనా ఎవరిని ఎన్నుకుంటానో, ఆ నరులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడి మీద ఒట్టు పెట్టి, ఓ కైకేయీ, నీ మాటను నెరవేరుస్తానని ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
2.11.9
भद्रे हृदयमप्येतदनुमृश्योद्धरस्व मे।
एतत् समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत् साधु मन्यसे ॥ २.११.९ ॥
ఓ సౌమ్యురాలా, నీ హృదయంలోనైనా ఇది ఆలోచించి నన్ను ఉద్ధరించు. ఓ కైకేయీ, దీన్ని బాగా చూసి, నీకు ఏది మంచిదనిపిస్తుందో చెప్పు.
2.11.10
बलमात्मनि पश्यन्ती न विशङ्कितुमर्हसि।
करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ॥ २.११.१० ॥
నీలోని శక్తిని చూసుకుంటున్న నువ్వు సందేహించకూడదు. నీ సంతోషాన్ని నేను తప్పక నెరవేరుస్తాను; నా పుణ్యకార్యం మీద కూడా నీకు ఒట్టు పెడుతున్నాను.
2.11.11
सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम्।
निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः ॥ २.११.११ ॥
ఆ పని కోసం సిద్ధమైన ఆ దేవి, వచ్చిన ఆ ఉద్దేశాన్ని విని, పక్షపాతం వల్లా సంతోషం వల్లా కఠినమైన మాటలు పలికింది.
2.11.12
तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमात्मनः।
व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम् ॥ २.११.१२ ॥
ఆ మాటతో ఎంతో సంతోషించి, ఆమె తన ఆ ఉద్దేశాన్ని, సమీపించిన మహా భయంకర యముడిలా, వెల్లడించింది.
2.11.13
यथा क्रमेण शपसे वरं मम ददासि च।
तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद् देवाः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ २.११.१३ ॥
మీరు క్రమంగా ప్రమాణం చేసి నాకు వరం ఇస్తున్నారు; ఇంద్రుడు నాయకత్వం వహించే ముప్పై మూడు దేవతలు దాన్ని వినుగాక.
2.11.14
चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।
जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वाः सराक्षसाः ॥ २.११.१४ ॥
చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఆకాశం, గ్రహాలు, రాత్రీ పగలూ, దిక్కులు, లోకం, ఈ భూమి, గంధర్వులు, రాక్షసులతో సహా (వినుగాక).
2.11.15
निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवताः।
यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव ॥ २.११.१५ ॥
ఇళ్లలో ఉండే రాత్రిచరులైన జీవులు, గృహదేవతలు, ఇతర జీవులు మీ మాటను తెలుసుకొనుగాక.
2.11.16
सत्यसंधो महातेजा धर्मज्ञः सत्यवाक्शुचिः।
वरं मम ददात्येष सर्वे शृण्वन्तु दैवताः ॥ २.११.१६ ॥
సత్యసంధుడు, మహాతేజస్వి, ధర్మజ్ఞుడు, సత్యవాక్కు కలవాడు, శుచి అయిన ఈయన నాకు వరం ఇస్తున్నాడు; దేవతలంతా వినుగాక.
2.11.17
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ॥ २.११.१७ ॥
అప్పుడు కామమోహితురాలు వరం ఇచ్చేవాడితో ఇంకా ఇలా అన్నది.
2.11.18
स्मर राजन् पुरा वृत्तं तस्मिन् देवासुरे रणे।
तत्र त्वां च्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा ॥ २.११.१८ ॥
రాజా, పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో జరిగినది గుర్తుచేసుకో; అక్కడ శత్రువు నిన్ను కూల్చి నీ ప్రాణం ప్రమాదంలో పడింది.
2.11.19
तत्र चापि मया देव यत् त्वं समभिरक्षितः।
जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्रददौ वरौ ॥ २.११.१९ ॥
దేవా, అక్కడ కూడా నేను మేల్కొని ప్రయత్నించి మిమ్ములను బాగుగా కాపాడిన దానికి ప్రతిఫలంగా మీరు నాకు రెండు వరాలు ఇచ్చారు.
2.11.20
तौ दत्तौ च वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम्।
तवैव पृथिवीपाल सकाशे रघुनन्दन ॥ २.११.२० ॥
దేవా, ఇచ్చిన ఆ రెండు వరాలు మీ వద్ద ధరోహరంగా ఉన్నాయి; వాటిని నేను కోరుతున్నాను. భూపాలా, రఘునందనా, అవి మీ వద్దనే ఉన్నాయి.
2.11.21
तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद् दास्यसि मे वरम्।
अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता ॥ २.११.२१ ॥
ఆ మాట ఇచ్చి, ధర్మప్రకారం నాకు వరం ఇవ్వకపోతే, ఈ రోజే మీ చేత అవమానింపబడి నేను ప్రాణం విడుస్తాను.
2.11.22
वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः।
प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः ॥ २.११.२२ ॥
అప్పుడు కేవలం మాటలతోనే కైకేయి రాజును తన వశం చేసుకుంది; తన నాశనం కోసం ఉచ్చులో పడే జింకలా రాజు దూకాడు.
2.11.23
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।
वरौ देयौ त्वया देव तदा दत्तौ महीपते ॥ २.११.२३ ॥
అప్పుడు కామంతో మోహితుడైన ఆ వరదాతతో ఆమె ఇంకా ఇలా అన్నది: దేవా, మహీపతీ, ఆనాడు ఇచ్చిన ఆ రెండు వరాలను మీరు నాకు ఇవ్వాలి.
2.11.24
तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः।
अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः ॥ २.११.२४ ॥
ఆ రెండు వరాల విషయం నేను ఈ రోజే చెబుతాను; నా మాట వినండి. రాఘవుని పట్టాభిషేకానికి ఏర్పాట్లు చేయబడ్డాయి.
2.11.25
अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम्।
यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया ॥ २.११.२५ ॥
ఈ అభిషేకంతోనే నా కుమారుడు భరతుడు అభిషేకించబడాలి. ఓ దేవా, ప్రసన్నులై మీరు నాకిచ్చిన రెండవ వరం ఇదే.
2.11.26
तदा देवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागतः।
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ॥ २.११.२६ ॥
దేవాసుర యుద్ధ సమయంలో ఇచ్చిన వరానికి ఇప్పుడు కాలం వచ్చింది. తొమ్మిది, ఐదు సంవత్సరాలు దండకారణ్యంలో నివసించాలి.
2.11.27
चीराजिनधरो धीरो रामो भवतु तापसः।
भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम् ॥ २.११.२७ ॥
చీరలు, జింకచర్మం ధరించిన ధీరుడైన రాముడు తాపసి కావాలి. భరతుడు ఈ రోజే నిష్కంటక యౌవరాజ్యాన్ని అనుభవించాలి.
2.11.28
एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।
अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वने ॥ २.११.२८ ॥
ఇదే నా పరమ కోరిక. ఇచ్చిన వరాన్నే నేను కోరుతున్నాను. ఈ రోజే రాఘవుడు అడవికి వెళ్లడం నేను చూడాలి.
2.11.29
स राजराजो भव सत्यसंगरः कुलं च शीलं च हि जन्म रक्ष च।
परत्र वासे हि वदन्त्यनुत्तमं तपोधनाः सत्यवचो हितं नृणाम् ॥ २.११.२९ ॥
ఆయన రాజులకు రాజై, సత్యప్రతిజ్ఞుడై ఉండాలి. కులాన్ని, శీలాన్ని, జన్మను రక్షించాలి. పరలోకవాసంలో సత్యవచనమే మానవులకు అత్యుత్తమ హితమని తపోధనులు చెబుతారు.