ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.115.1
ततो निक्षिप्य मातऽः स अयोध्यायां दृढव्रतः ।
भरतः शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत् ॥ २.११५.१ ॥
ତା'ପରେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ମାତାମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଭରତ, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ଗୁରୁଜନମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.115.2
नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रये ऽद्य वः ।
तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥ २.११५.२ ॥
ମୁଁ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ଯିବି; ଆଜି ମୁଁ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି। ସେଠାରେ ରାଘବଙ୍କ ବିନା ଏ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ମୁଁ ସହିବି।
2.115.3
गतश्च हि दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥ २.११५.३ ॥
ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ମୋର ପୂଜ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ବନରେ ଅଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରିବି; ସେ ହିଁ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା।
2.115.4
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
अब्रुवन् मन्त्रिणः सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः ॥ २.११५.४ ॥
ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କର ଏହି ଶୁଭ ବଚନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ।
2.115.5
सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।
वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत् ॥ २.११५.५ ॥
ହେ ଭରତ! ତୁମେ ଯାହା କହିଲ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଭାଇ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ବଚନ ତୁମକୁ ହିଁ ଶୋଭେ।
2.115.6
नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥ २.११५.६ ॥
ସର୍ବଦା ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହରେ ସ୍ଥିର, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଲୋଭୀ, ଆର୍ଯ୍ୟମାର୍ଗ ଅବଲମ୍ବୀ ତୁମକୁ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଅନୁମୋଦନ କରିବ ନାହିଁ?
2.115.7
मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।
अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति ॥ २.११५.७ ॥
ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛିତ ପ୍ରିୟ ବଚନ ପାଇ, ସେ ସାରଥିକୁ କହିଲେ, "ମୋ ରଥ ଯୋଡ଼ାଯାଉ।"
2.115.8
प्रहृष्टवदनः सर्वा मातऽः समभिवाद्य सः ।
आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११५.८ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ ସେ ସମସ୍ତ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହ ସେଇ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
2.115.9
आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ।
ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः ॥ २.११५.९ ॥
ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଆରୋହଣ କରି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ଉଭୟେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଗଲେ।
2.115.10
अग्रतो गुरवस्तत्र वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः ।
प्रययुः प्राङ्मुखाः सर्वे नन्दिग्रामो यतो ऽभवत् ॥ २.११५.१० ॥
ଆଗରେ ସେଠାରେ ବଶିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ଗୁରୁଜନ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ, ଯେଉଁଠାରେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ଥିଲା ସେଠିକି ଗଲେ।
2.115.11
बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।
प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः ॥ २.११५.११ ॥
ଅନାହୂତ ସେହି ସୈନ୍ୟ, ହାତୀ ଘୋଡ଼ା ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭରତ ଯିବା ପରେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲା।
2.115.12
रथस्थः स हि धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्याधाय पादुके ॥ २.११५.१२ ॥
ରଥରେ ବସିଥିବା ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭରତ, ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ, ପାଦୁକା ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
2.115.13
ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः ।
अवतीर्य्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह ॥ २.११५.१३ ॥
ଏହା ପରେ ଭରତ ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଓହ୍ଲାଇ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.115.14
एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम् ।
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ॥ २.११५.१४ ॥
ମୋ ଭାଇ ନିଜେ ଏ ରାଜ୍ୟ ନ୍ୟାସ ପରି ମୋତେ ସମର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି; ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏହି ପାଦୁକା ଯୋଗକ୍ଷେମ ବହନ କରୁଛନ୍ତି।
2.115.15
भरतः शिरसा कृत्वा संन्यासं पादुके ततः ।
अब्रवीद्दुःखसन्तप्तः सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.११५.१५ ॥
ଭରତ ସେହି ନ୍ୟାସରୂପ ପାଦୁକା ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରି, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳୀକୁ କହିଲେ।
2.115.16
छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।
आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम ॥ २.११५.१६ ॥
ଶୀଘ୍ର ଛତ୍ର ଧରନ୍ତୁ; ଏ ଦୁଇଟି ଆର୍ଯ୍ୟ (ରାମଙ୍କ) ଚରଣ ବୋଲି ମାନ୍ୟ। ଏହି ପାଦୁକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଧର୍ମ ସ୍ଥିତ।
2.115.17
भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्तः सौहृदादयम् ।
तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥ २.११५.१७ ॥
ଭାଇ ସ୍ନେହବଶତଃ ମୋ ଉପରେ ଏ ନ୍ୟାସ ରଖିଛନ୍ତି; ରାଘବ (ରାମ) ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହି ନ୍ୟାସକୁ ପାଳନ କରିବି।
2.115.18
क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम् ।
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥ २.११५.१८ ॥
ଶୀଘ୍ର ରାଘବଙ୍କ (ରାମଙ୍କ) ଚରଣକୁ ନିଜେ ପାଦୁକା ସହିତ ପୁଣି ଯୋଡ଼ି, ସେହି ଚରଣକୁ ପାଦୁକା ସହିତ ଦେଖିବି।
2.115.19
ततो निक्षिप्तभारो ऽहं राघवेण समागतः ।
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥ २.११५.१९ ॥
ତା'ପରେ ଭାର ଓହ୍ଲାଇ ମୁଁ ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କ ସହ ମିଳିବି; ଗୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରି ଗୁରୁସେବାର ଆଚରଣ ପାଳନ କରିବି।
2.115.20
राघवाय च संन्यासं दत्त्वे मे वरपादुके ।
राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥ २.११५.२० ॥
ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କୁ ସଂନ୍ୟାସ — ରାଜ୍ୟତ୍ୟାଗ — ଦେଇ, ମୋର ଉତ୍ତମ ପାଦୁକା ସମର୍ପଣ କରି, ଏ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରାଇ ଦେଇ ମୁଁ ପାପମୁକ୍ତ ହେବି।
2.115.21
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।
प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम् ॥ २.११५.२१ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ)ଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଲେ ଏବଂ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦରେ ଖୁସି ହେଲେ, ମୋର ପ୍ରୀତି ଓ ଯଶ ରାଜ୍ୟଠାରୁ ଚାରିଗୁଣ ହେବ।
2.115.22
एवं तु विलपन् दीनो भरतः स महायशाः ।
नन्दिग्रामे ऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिः सह ॥ २.११५.२२ ॥
ଏପରି ବିଳାପ କରି, ଦୀନ ଓ ଦୁଃଖିତ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଭରତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଲେ।
2.115.23
स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः ।
नन्दिग्रामे ऽवसद्वीरः ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११५.२३ ॥
ବଲ୍କଳ ଓ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ମୁନିବେଶ ପିନ୍ଧି ସେ ପ୍ରଭୁ ବୀର ଭରତ ସେତେବେଳେ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ବାସ କଲେ।
2.115.24
रामागमनमाकाङ्क्षन् भरतो भ्रातृवत्सलः ।
भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा ॥ २.११५.२४ ॥
ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ ଭରତ — ଭାଇଙ୍କ ବଚନ ପାଳନକାରୀ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣକାରୀ — ସେହିପରି ରହିଲେ।
2.115.25
पादुके त्वभिषिच्याथ नन्द्रिग्रामे ऽवसत्तदा ।
भरतः शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत् ॥ २.११५.२५ ॥
ତା'ପରେ ଭରତ ପାଦୁକାଦ୍ୱୟକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି ସେ ସମୟରେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ବାସ କଲେ; ସମସ୍ତ ଶାସନ ପାଦୁକାଙ୍କୁ ହିଁ ନିବେଦନ କଲେ।
2.115.26
ततस्तु भरतः श्रीमानभिषिच्यार्य्यपादुके ।
तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा ॥ २.११५.२६ ॥
ତା'ପରେ ଶ୍ରୀମାନ ଭରତ ଆର୍ଯ୍ୟ ପାଦୁକାଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହି ସର୍ବଦା ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଲେ।
2.115.27
तदा हि यत्कार्य्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।
स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत् ॥ २.११५.२७ ॥
ସେ ସମୟରେ ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପହାର ଆଣାଗଲେ, ତାହା ପ୍ରଥମେ ପାଦୁକାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି ପରେ ଭରତ ଯଥାବିଧି କରନ୍ତି।