వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.115.1
ततो निक्षिप्य मातऽः स अयोध्यायां दृढव्रतः ।
भरतः शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत् ॥ २.११५.१ ॥
అప్పుడు అయోధ్యలో తల్లులను విడిచి, దృఢవ్రతుడైన భరతుడు, శోకంతో పీడితుడై, పెద్దలతో ఇలా పలికాడు.
2.115.2
नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रये ऽद्य वः ।
तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥ २.११५.२ ॥
నేను నందిగ్రామానికి వెళ్తాను; ఈ రోజు మీ అందరికీ వీడ్కోలు చెబుతున్నాను. రాఘవుడు లేకుండా అక్కడ ఈ దుఃఖమంతా నేను భరిస్తాను.
2.115.3
गतश्च हि दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥ २.११५.३ ॥
రాజు స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయారు; నా పూజ్యుడైన అన్నగారు అడవిలో ఉన్నారు. రాజ్యం కోసం నేను రాముని నిరీక్షిస్తాను; ఆయనే మహాయశస్వి అయిన రాజు.
2.115.4
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
अब्रुवन् मन्त्रिणः सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः ॥ २.११५.४ ॥
మహాత్ముడైన భరతుని ఈ శుభవాక్యం విని, మంత్రులందరూ, పురోహితుడైన వసిష్ఠుడు కూడా ఇలా అన్నారు.
2.115.5
सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।
वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत् ॥ २.११५.५ ॥
భరతా! నీవు చెప్పినది అత్యంత ప్రశంసనీయం. సోదరప్రేమతో వచ్చిన ఈ మాట నీకు తగినదే.
2.115.6
नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥ २.११५.६ ॥
ఎల్లప్పుడూ సోదరప్రేమలో నిలిచి, బంధువులపై ఆసక్తితో, ఆర్యమార్గాన్ని అనుసరించే నిన్ను ఏ మనిషి ఆమోదించడు?
2.115.7
मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।
अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति ॥ २.११५.७ ॥
మంత్రుల మాటలు విని, తాను కోరిన ప్రియమైన మాట పొంది, అతడు సారథితో అన్నాడు, "నా రథాన్ని కట్టండి."
2.115.8
प्रहृष्टवदनः सर्वा मातऽः समभिवाद्य सः ।
आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११५.८ ॥
ప్రసన్న ముఖంతో అతడు తల్లులందరికీ నమస్కరించి, శత్రుఘ్నునితో కలిసి ఆ శ్రీమంతుడు రథమెక్కాడు.
2.115.9
आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ।
ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः ॥ २.११५.९ ॥
రథమెక్కి, శత్రుఘ్నుడు భరతుడు ఇద్దరూ అత్యంత సంతోషంతో, మంత్రులు పురోహితులచే చుట్టుముట్టబడి వెళ్లారు.
2.115.10
अग्रतो गुरवस्तत्र वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः ।
प्रययुः प्राङ्मुखाः सर्वे नन्दिग्रामो यतो ऽभवत् ॥ २.११५.१० ॥
ముందు అక్కడ వసిష్ఠుడు ముఖ్యులైన గురువులు, బ్రాహ్మణులు తూర్పు ముఖంగా నందిగ్రామం వైపు వెళ్లారు.
2.115.11
बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।
प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः ॥ २.११५.११ ॥
పిలవకుండానే ఉన్న ఆ సైన్యం, ఏనుగులు గుర్రాలు రథాలతో నిండినది, భరతుడు వెళ్లగానే అందరు పురవాసులతో కలిసి బయలుదేరింది.
2.115.12
रथस्थः स हि धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्याधाय पादुके ॥ २.११५.१२ ॥
రథంలో కూర్చున్న ఆ ధర్మాత్ముడు భరతుడు, అన్న పట్ల ప్రేమగలవాడు, పాదుకలను తలపై ఉంచుకొని వేగంగా నందిగ్రామానికి వెళ్లాడు.
2.115.13
ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः ।
अवतीर्य्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह ॥ २.११५.१३ ॥
అప్పుడు భరతుడు త్వరగా నందిగ్రామంలో ప్రవేశించి, రథం నుండి వెంటనే దిగి, పెద్దలతో ఇలా అన్నాడు.
2.115.14
एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम् ।
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ॥ २.११५.१४ ॥
నా సోదరుడు స్వయంగా ఈ రాజ్యాన్ని న్యాసంగా నాకు అప్పగించాడు; బంగారంతో అలంకరించిన ఈ పాదుకలు యోగక్షేమాలను మోస్తున్నాయి.
2.115.15
भरतः शिरसा कृत्वा संन्यासं पादुके ततः ।
अब्रवीद्दुःखसन्तप्तः सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.११५.१५ ॥
భరతుడు ఆ న్యాసరూపమైన పాదుకలను తలపై ధరించి, దుఃఖంతో తపించి అందరు ప్రజలతో మాట్లాడాడు.
2.115.16
छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।
आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम ॥ २.११५.१६ ॥
త్వరగా గొడుగు పట్టుకోండి; ఈ రెండూ ఆర్యుడి (రాముని) పాదాలుగా భావించబడతాయి. ఈ పాదుకల వలన నా గురువు (అన్న) రాజ్యంలో ధర్మం స్థిరంగా ఉంది.
2.115.17
भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्तः सौहृदादयम् ।
तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥ २.११५.१७ ॥
అన్న ప్రేమతో నాపై ఈ న్యాసాన్ని ఉంచాడు; రాఘవుడు (రాముడు) తిరిగి వచ్చేవరకు ఈ న్యాసాన్ని నేను కాపాడుతాను.
2.115.18
क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम् ।
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥ २.११५.१८ ॥
త్వరలోనే రాఘవుని (రాముని) పాదాలను తిరిగి నేనే ఆ పాదుకలతో కలిపి, ఆ పాదాలను పాదుకలతో కలిసి చూస్తాను.
2.115.19
ततो निक्षिप्तभारो ऽहं राघवेण समागतः ।
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥ २.११५.१९ ॥
అప్పుడు భారాన్ని దించి, రాఘవుడితో (రాముడితో) నేను కలుస్తాను; గురువుకు రాజ్యాన్ని అప్పగించి, గురుసేవా వృత్తిని అనుసరిస్తాను.
2.115.20
राघवाय च संन्यासं दत्त्वे मे वरपादुके ।
राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥ २.११५.२० ॥
రాఘవునికి (రాముడికి) సంన్యాసాన్ని — రాజ్యత్యాగాన్ని — ఇచ్చి, నా శ్రేష్ఠమైన పాదుకలను అప్పగించి, ఈ రాజ్యాన్నీ అయోధ్యనూ తిరిగి ఇచ్చి, పాపరహితుడనవుతాను.
2.115.21
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।
प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम् ॥ २.११५.२१ ॥
కాకుత్స్థుడు (రాముడు) అభిషేకించబడి, ప్రజలు ఆనందంతో పులకించినప్పుడు, నా ప్రీతి, నా కీర్తి రాజ్యం కంటే నాలుగు రెట్లు అవుతుంది.
2.115.22
एवं तु विलपन् दीनो भरतः स महायशाः ।
नन्दिग्रामे ऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिः सह ॥ २.११५.२२ ॥
ఈ విధంగా విలపిస్తూ, దీనుడై దుఃఖించిన మహాయశస్వి భరతుడు మంత్రులతో కలిసి నందిగ్రామంలో రాజ్యపాలన చేశాడు.
2.115.23
स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः ।
नन्दिग्रामे ऽवसद्वीरः ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११५.२३ ॥
వల్కలాలు, జటలు ధరించి, ముని వేషం ధరించిన ఆ ప్రభువు, వీరుడైన భరతుడు అప్పుడు తన సైన్యంతో నందిగ్రామంలో నివసించాడు.
2.115.24
रामागमनमाकाङ्क्षन् भरतो भ्रातृवत्सलः ।
भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा ॥ २.११५.२४ ॥
రాముని రాకను ఆకాంక్షిస్తూ, సోదర వాత్సల్యం కలిగిన భరతుడు — అన్నగారి మాటను పాటించేవాడు, ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చినవాడు — అలాగే ఉన్నాడు.
2.115.25
पादुके त्वभिषिच्याथ नन्द्रिग्रामे ऽवसत्तदा ।
भरतः शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत् ॥ २.११५.२५ ॥
అప్పుడు భరతుడు పాదుకలకు పట్టాభిషేకం చేసి నందిగ్రామంలో నివసించాడు; పాలనకు సంబంధించిన సమస్తాన్ని పాదుకలకే నివేదించాడు.
2.115.26
ततस्तु भरतः श्रीमानभिषिच्यार्य्यपादुके ।
तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा ॥ २.११५.२६ ॥
అప్పుడు శ్రీమంతుడైన భరతుడు పూజ్యమైన పాదుకలకు అభిషేకం చేసి, వాటి అధీనంలో ఉంటూ ఎల్లప్పుడూ రాజ్యాన్ని నడిపించాడు.
2.115.27
तदा हि यत्कार्य्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।
स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत् ॥ २.११५.२७ ॥
అప్పుడు ఏ పనైనా వచ్చినా, లేదా విలువైన కానుక తీసుకురాబడినా, దాన్ని ముందుగా పాదుకలకు నివేదించి, ఆ తర్వాతనే భరతుడు యథావిధిగా చేసేవాడు.