ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.115.1
ततो निक्षिप्य मातऽः स अयोध्यायां दृढव्रतः ।
भरतः शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत् ॥ २.११५.१ ॥
ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤੀ ਭਰਤ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
2.115.2
नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रये ऽद्य वः ।
तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥ २.११५.२ ॥
ਮੈਂ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਥੇ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਸਹਾਂਗਾ।
2.115.3
गतश्च हि दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥ २.११५.३ ॥
ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ; ਮੇਰੇ ਪੂਜਨੀਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਰਾਜ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਹੀ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਹਨ।
2.115.4
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
अब्रुवन् मन्त्रिणः सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः ॥ २.११५.४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬੋਲੇ।
2.115.5
सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।
वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत् ॥ २.११५.५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ! ਤੂੰ ਜੋ ਆਖਿਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਾਹੁਣਯੋਗ ਹੈ। ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇਹ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
2.115.6
नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥ २.११५.६ ॥
ਸਦਾ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਆਰਿਆ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
2.115.7
मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।
अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति ॥ २.११५.७ ॥
ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਸੀ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਬਚਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।"
2.115.8
प्रहृष्टवदनः सर्वा मातऽः समभिवाद्य सः ।
आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११५.८ ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
2.115.9
आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ।
ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः ॥ २.११५.९ ॥
ਰਥ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਚੱਲ ਪਏ।
2.115.10
अग्रतो गुरवस्तत्र वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः ।
प्रययुः प्राङ्मुखाः सर्वे नन्दिग्रामो यतो ऽभवत् ॥ २.११५.१० ॥
ਅੱਗੇ ਉੱਥੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ, ਅਜਿਹੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਸੀ ਉੱਧਰ ਗਏ।
2.115.11
बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।
प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः ॥ २.११५.११ ॥
ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਹੀ ਹਾਜ਼ਰ ਉਹ ਫ਼ੌਜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਈ।
2.115.12
रथस्थः स हि धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्याधाय पादुके ॥ २.११५.१२ ॥
ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਭਰਤ, ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਦੁਕਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਛੇਤੀ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵੱਲ ਗਿਆ।
2.115.13
ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः ।
अवतीर्य्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह ॥ २.११५.१३ ॥
ਫਿਰ ਭਰਤ ਤੁਰੰਤ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰੱਥ ਤੋਂ ਝਟਪਟ ਉਤਰ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
2.115.14
एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम् ।
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ॥ २.११५.१४ ॥
ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਰਾਜ ਅਮਾਨਤ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਇਹ ਖੜਾਵਾਂ ਯੋਗਕਸ਼ੇਮ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।
2.115.15
भरतः शिरसा कृत्वा संन्यासं पादुके ततः ।
अब्रवीद्दुःखसन्तप्तः सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.११५.१५ ॥
ਭਰਤ ਨੇ ਉਹ ਅਮਾਨਤ ਖੜਾਵਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
2.115.16
छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।
आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम ॥ २.११५.१६ ॥
ਛੇਤੀ ਛੱਤਰ ਫੜੋ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਰਿਆ (ਰਾਮ) ਦੇ ਚਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਥਿਰ ਹੈ।
2.115.17
भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्तः सौहृदादयम् ।
तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥ २.११५.१७ ॥
ਭਰਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖੀ ਹੈ; ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਸ ਅਮਾਨਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ।
2.115.18
क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम् ।
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥ २.११५.१८ ॥
ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਮੁੜ ਖੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਖੜਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖਾਂਗਾ।
2.115.19
ततो निक्षिप्तभारो ऽहं राघवेण समागतः ।
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥ २.११५.१९ ॥
ਫਿਰ ਭਾਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਂਗਾ; ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਆਚਰਣ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ।
2.115.20
राघवाय च संन्यासं दत्त्वे मे वरपादुके ।
राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥ २.११५.२० ॥
ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ — ਰਾਜ-ਤਿਆਗ — ਦੇ ਕੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਉੱਤਮ ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਇਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਦੇ ਕੇ ਮੈਂ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋਵਾਂਗਾ।
2.115.21
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।
प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम् ॥ २.११५.२१ ॥
ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਦ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਚੌਗੁਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
2.115.22
एवं तु विलपन् दीनो भरतः स महायशाः ।
नन्दिग्रामे ऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिः सह ॥ २.११५.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਦੀਨ ਹੋਏ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਭਰਤ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
2.115.23
स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः ।
नन्दिग्रामे ऽवसद्वीरः ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११५.२३ ॥
ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਭੇਸ ਪਹਿਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀਰ ਭਰਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ।
2.115.24
रामागमनमाकाङ्क्षन् भरतो भ्रातृवत्सलः ।
भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा ॥ २.११५.२४ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਭਰਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਰਤ — ਭਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਹਾ।
2.115.25
पादुके त्वभिषिच्याथ नन्द्रिग्रामे ऽवसत्तदा ।
भरतः शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत् ॥ २.११५.२५ ॥
ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੇ ਖੜਾਊਆਂ ਦਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ; ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਖੜਾਊਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
2.115.26
ततस्तु भरतः श्रीमानभिषिच्यार्य्यपादुके ।
तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा ॥ २.११५.२६ ॥
ਫਿਰ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਭਰਤ ਨੇ ਆਰਯ ਖੜਾਊਆਂ ਦਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਦਾ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ।
2.115.27
तदा हि यत्कार्य्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।
स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत् ॥ २.११५.२७ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਕੀਮਤੀ ਭੇਟਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਖੜਾਊਆਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਿਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਭਰਤ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ।