വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.115.1
ततो निक्षिप्य मातऽः स अयोध्यायां दृढव्रतः ।
भरतः शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत् ॥ २.११५.१ ॥
പിന്നീട് അയോധ്യയിൽ മാതാക്കളെ വിട്ട്, ദൃഢവ്രതനായ ഭരതൻ, ശോകത്താൽ തപിച്ചവനായി, മുതിർന്നവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.115.2
नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रये ऽद्य वः ।
तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥ २.११५.२ ॥
ഞാൻ നന്ദിഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകും; ഇന്ന് നിങ്ങളെ ഏവരെയും ഞാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. രാഘവനില്ലാതെ അവിടെ ഈ ദുഃഖമെല്ലാം ഞാൻ സഹിക്കും.
2.115.3
गतश्च हि दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥ २.११५.३ ॥
രാജാവ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; എന്റെ ഗുരുവായ ജ്യേഷ്ഠൻ വനത്തിലാണ്. രാജ്യത്തിനായി ഞാൻ രാമനെ കാത്തിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹമാണ് മഹായശസ്വിയായ രാജാവ്.
2.115.4
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
अब्रुवन् मन्त्रिणः सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः ॥ २.११५.४ ॥
മഹാത്മാവായ ഭരതന്റെ ഈ ശുഭവാക്യം കേട്ട്, മന്ത്രിമാരെല്ലാവരും പുരോഹിതനായ വസിഷ്ഠനും പറഞ്ഞു.
2.115.5
सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।
वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत् ॥ २.११५.५ ॥
ഭരതാ! നീ പറഞ്ഞത് അത്യന്തം പ്രശംസനീയമാണ്. സഹോദര വാത്സല്യത്താൽ പറഞ്ഞ ഈ വാക്ക് നിനക്കുതന്നെ യോജിച്ചതാണ്.
2.115.6
नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥ २.११५.६ ॥
എപ്പോഴും സഹോദരസ്നേഹത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, ബന്ധുക്കളോട് ആഭിമുഖ്യമുള്ള, ആര്യമാർഗം പിന്തുടരുന്ന നിന്നെ ഏതു മനുഷ്യനാണ് അംഗീകരിക്കാതിരിക്കുക?
2.115.7
मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।
अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति ॥ २.११५.७ ॥
മന്ത്രിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, താൻ ആഗ്രഹിച്ച പ്രിയവാക്ക് ലഭിച്ച്, അവൻ സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു, "എന്റെ രഥം പൂട്ടട്ടെ."
2.115.8
प्रहृष्टवदनः सर्वा मातऽः समभिवाद्य सः ।
आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११५.८ ॥
പ്രസന്നമുഖനായി അവൻ എല്ലാ മാതാക്കളെയും വന്ദിച്ച്, ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം ആ ശ്രീമാൻ രഥത്തിൽ കയറി.
2.115.9
आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ।
ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः ॥ २.११५.९ ॥
രഥത്തിൽ വേഗം കയറി, ശത്രുഘ്നനും ഭരതനും ഇരുവരും അത്യധികം സന്തോഷത്തോടെ, മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതരും ചുറ്റിയവരായി യാത്ര തിരിച്ചു.
2.115.10
अग्रतो गुरवस्तत्र वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः ।
प्रययुः प्राङ्मुखाः सर्वे नन्दिग्रामो यतो ऽभवत् ॥ २.११५.१० ॥
മുന്നിൽ അവിടെ വസിഷ്ഠൻ പ്രമുഖരായ ഗുരുക്കന്മാരും ബ്രാഹ്മണരും കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് നന്ദിഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി.
2.115.11
बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।
प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः ॥ २.११५.११ ॥
വിളിക്കപ്പെടാതെ തന്നെയുള്ള ആ സേന, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞത്, ഭരതൻ പോയപ്പോൾ എല്ലാ നഗരവാസികളോടും കൂടി പുറപ്പെട്ടു.
2.115.12
रथस्थः स हि धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्याधाय पादुके ॥ २.११५.१२ ॥
രഥത്തിലിരുന്ന ആ ധർമ്മാത്മാവായ ഭരതൻ, സഹോദരവത്സലൻ, പാദുകങ്ങൾ തലയിൽ വെച്ച് വേഗം നന്ദിഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി.
2.115.13
ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः ।
अवतीर्य्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह ॥ २.११५.१३ ॥
പിന്നീട് ഭരതൻ വേഗത്തിൽ നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, രഥത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ ഇറങ്ങി, മുതിർന്നവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.115.14
एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम् ।
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ॥ २.११५.१४ ॥
എന്റെ സഹോദരൻ തന്നെ ഈ രാജ്യം ന്യാസംപോലെ എനിക്ക് ഏൽപിച്ചു; സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ ഈ പാദുകങ്ങൾ യോഗക്ഷേമം വഹിക്കുന്നു.
2.115.15
भरतः शिरसा कृत्वा संन्यासं पादुके ततः ।
अब्रवीद्दुःखसन्तप्तः सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ॥ २.११५.१५ ॥
ഭരതൻ ആ ന്യാസമായ പാദുകങ്ങൾ തലയിൽ വച്ചശേഷം ദുഃഖത്താൽ തപിച്ച് പ്രജാമണ്ഡലത്തോട് സംസാരിച്ചു.
2.115.16
छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।
आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम ॥ २.११५.१६ ॥
വേഗം കുട പിടിക്കുവിൻ; ഇവ രണ്ടും ആര്യന്റെ (രാമന്റെ) പാദങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ പാദുകങ്ങളാൽ എന്റെ ഗുരുവിന്റെ രാജ്യത്ത് ധർമ്മം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
2.115.17
भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्तः सौहृदादयम् ।
तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥ २.११५.१७ ॥
സഹോദരൻ സ്നേഹത്താൽ എന്നിൽ ഈ ന്യാസം ഏൽപിച്ചു; രാഘവൻ (രാമൻ) മടങ്ങിവരുന്നതുവരെ ഞാൻ ഈ ന്യാസത്തെ പാലിക്കും.
2.115.18
क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम् ।
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥ २.११५.१८ ॥
വേഗം തന്നെ രാഘവന്റെ (രാമന്റെ) പാദങ്ങളെ വീണ്ടും ഞാൻ തന്നെ പാദുകങ്ങളോടൊപ്പം ചേർത്ത്, ആ പാദങ്ങളെ പാദുകങ്ങളോടൊപ്പം കാണും.
2.115.19
ततो निक्षिप्तभारो ऽहं राघवेण समागतः ।
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥ २.११५.१९ ॥
പിന്നെ ഭാരം ഇറക്കിവെച്ച് ഞാൻ രാഘവനോടൊപ്പം (രാമനോടൊപ്പം) ചേരും; ഗുരുവിന് രാജ്യം സമർപ്പിച്ച് ഗുരുസേവയുടെ നടപ്പു ഞാൻ പിന്തുടരും.
2.115.20
राघवाय च संन्यासं दत्त्वे मे वरपादुके ।
राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥ २.११५.२० ॥
രാഘവന് (രാമന്) സംന്യാസം — രാജ്യത്യാഗം — നൽകി, എന്റെ ശ്രേഷ്ഠ പാദുകകൾ ഏൽപ്പിച്ച്, ഈ രാജ്യവും അയോധ്യയും തിരികെ നൽകി, പാപമുക്തനാകും.
2.115.21
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।
प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम् ॥ २.११५.२१ ॥
കാകുത്സ്ഥൻ (രാമൻ) അഭിഷിക്തനാകുകയും ജനം ആനന്ദത്താൽ സന്തോഷിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, എന്റെ പ്രീതിയും യശസ്സും രാജ്യത്തേക്കാൾ നാലിരട്ടി ആയിരിക്കും.
2.115.22
एवं तु विलपन् दीनो भरतः स महायशाः ।
नन्दिग्रामे ऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिः सह ॥ २.११५.२२ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ച്, ദീനനും ദുഃഖിതനുമായ മഹായശസ്വി ഭരതൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
2.115.23
स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः ।
नन्दिग्रामे ऽवसद्वीरः ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११५.२३ ॥
വൽക്കലവും ജടയും ധരിച്ച്, മുനിവേഷം പൂണ്ട ആ പ്രഭുവായ വീരൻ ഭരതൻ അപ്പോൾ സൈന്യസമേതം നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചു.
2.115.24
रामागमनमाकाङ्क्षन् भरतो भ्रातृवत्सलः ।
भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा ॥ २.११५.२४ ॥
രാമന്റെ വരവ് ആഗ്രഹിച്ച, സഹോദരവത്സലനായ ഭരതൻ — സഹോദരന്റെ വാക്ക് പാലിക്കുന്നവനും പ്രതിജ്ഞ പൂർത്തിയാക്കിയവനുമായി — അങ്ങനെതന്നെ വസിച്ചു.
2.115.25
पादुके त्वभिषिच्याथ नन्द्रिग्रामे ऽवसत्तदा ।
भरतः शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत् ॥ २.११५.२५ ॥
പിന്നീട് ഭരതൻ പാദുകങ്ങൾക്ക് അഭിഷേകം ചെയ്ത് അക്കാലത്ത് നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചു; ഭരണത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പാദുകങ്ങളെ അറിയിച്ചു.
2.115.26
ततस्तु भरतः श्रीमानभिषिच्यार्य्यपादुके ।
तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा ॥ २.११५.२६ ॥
പിന്നീട് തേജസ്വിയായ ഭരതൻ പൂജ്യമായ പാദുകങ്ങൾക്ക് അഭിഷേകം ചെയ്ത്, അവയ്ക്കധീനനായി, എപ്പോഴും രാജ്യഭരണം നടത്തി.
2.115.27
तदा हि यत्कार्य्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।
स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत् ॥ २.११५.२७ ॥
അക്കാലത്ത് ഏതെങ്കിലും കാര്യം വന്നാലും, വിലയേറിയ കാഴ്ച കൊണ്ടുവന്നാലും, അത് ആദ്യം പാദുകങ്ങളെ അറിയിച്ച ശേഷമാണ് ഭരതൻ യഥാവിധി പിന്നീട് ചെയ്തത്.