વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.17.1
स रामो रथमास्थाय सम्प्रहृष्टसुहृज्जनः।
पताकाध्वजसम्पन्नं महार्हागुरुधूपितम् ॥ २.१७.१ ॥
આનંદિત મિત્રો અને પ્રજાજનો સાથે રામ રથ પર ચડ્યા; તે રથ પતાકા અને ધ્વજોથી શણગારેલો અને મૂલ્યવાન અગરુની ધૂપથી સુગંધિત હતો.
2.17.2
अपश्यन्नगरं श्रीमान् नानाजनसमन्वितम्।
स गृहैरभ्रसंकाशैः पाण्डुरैरुपशोभितम् ॥ २.१७.२ ॥
શ્રીમાન રામે અનેક પ્રકારના લોકોથી ભરેલું નગર જોયું; વાદળો જેવા સફેદ ઘરોથી તે શોભતું હતું.
2.17.3
राजमार्गं ययौ रामो मध्येनागुरुधूपितम्।
चन्दनानां च मुख्यानामगुरूणां च संचयैः ॥ २.१७.३ ॥
ચંદન અને ઉત્તમ અગરુના ઢગલાઓની ધૂપથી સુગંધિત રાજમાર્ગની મધ્યમાંથી રામ ગયા.
2.17.4
उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकौशाम्बरस्य च।
अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैः स्फाटिकैरपि ॥ २.१७.४ ॥
ઉત્તમ સુગંધો, ક્ષૌમ અને કૌશેય વસ્ત્રો, વીંધ્યા વગરના મોતી અને ઉત્તમ સ્ફટિકોથી પણ તે માર્ગ શણગારેલો હતો.
2.17.5
शोभमानमसम्बाधं तं राजपथमुत्तमम्।
संवृतं विविधैः पुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि ॥ २.१७.५ ॥
તે ઉત્તમ રાજમાર્ગ શોભતો હતો, ભીડ વિનાનો હતો, અનેક પ્રકારનાં ફૂલો અને ઊંચી-નીચી ભાતભાતની ખાદ્યસામગ્રીથી ઢંકાયેલો હતો.
2.17.6
ददर्श तं राजपथं दिवि देवपतिर्यथा।
दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगुरुचन्दनैः ॥ २.१७.६ ॥
સ્વર્ગમાં દેવપતિ ઇન્દ્ર જોતા હોય તેમ રામે તે રાજમાર્ગ જોયો; દહીં, અક્ષત, હવિ, લાજા, ધૂપ, અગરુ અને ચંદનથી તે સજ્જ હતો.
2.17.7
नानामाल्योपगन्धैश्च सदाभ्यर्चितचत्वरम्।
आशीर्वादान् बहून् शृण्वन् सुहृद्भिः समुदीरितान् ॥ २.१७.७ ॥
વિવિધ માળાઓ અને સુગંધોથી સદા પૂજાયેલા ચોકવાળા (નગરમાં), મિત્રોએ કહેલા ઘણા આશીર્વાદ સાંભળતા (રામ ગયા).
2.17.8
यथार्हं चापि सम्पूज्य सर्वानेव नरान् ययौ।
पितामहैराचरितं तथैव प्रपितामहैः ॥ २.१७.८ ॥
યોગ્ય રીતે સર્વ લોકોનું સન્માન કરીને (રામ) ગયા; દાદાઓ અને પરદાદાઓએ આચર્યું હતું તેમ જ.
2.17.9
अद्योपादाय तं मार्गमभिषिक्तोऽनुपालय।
यथा स्म पोषिताः पित्रा यथा सर्वैः पितामहैः।
ततः सुखतरं सर्वे रामे वत्स्याम राजनि ॥ २.१७.९ ॥
"હવે તે જ માર્ગ અપનાવીને, અભિષિક્ત થઈને (પ્રજાનું) પાલન કર; પિતા અને સર્વ દાદાઓએ આપણને પોષ્યા તેમ. ત્યારે આપણે સૌ રાજા રામના શાસનમાં વધુ સુખથી રહીશું."
2.17.10
अलमद्य हि भुक्तेन परमार्थैरलं च नः।
यदि पश्याम निर्यान्तं रामं राज्ये प्रतिष्ठितम् ॥ २.१७.१० ॥
"આજે ભોજનથી અને ઉત્તમ વસ્તુઓથી આપણને શું કામ! જો રામને રાજ્યમાં પ્રતિષ્ઠિત થઈને જતા જોઈએ, તો બસ છે."
2.17.11
ततो हि नः प्रियतरं नान्यत् किंचिद् भविष्यति।
यथाभिषेको रामस्य राज्येनामिततेजसः ॥ २.१७.११ ॥
"ત્યારે અમિત તેજસ્વી રામના રાજ્યાભિષેક જેટલું આપણને પ્રિય બીજું કંઈ નહીં હોય."
2.17.12
एताश्चान्याश्च सुहृदामुदासीनः शुभाः कथाः।
आत्मसम्पूजनीः शृण्वन् ययौ रामो महापथम् ॥ २.१७.१२ ॥
આ અને અન્ય શુભ વાતો, જે તેમના જ સન્માનમાં મિત્રો કહેતા હતા, તે સાંભળતાં, નિર્લિપ્ત રીતે રામ મોટા માર્ગે ગયા.
2.17.13
न हि तस्मान्मनः कश्चिच्चक्षुषी वा नरोत्तमात्।
नरः शक्नोत्यपाक्रष्टुमतिक्रान्तेऽपि राघवे ॥ २.१७.१३ ॥
તે નરોત્તમ પરથી કોઈનું મન કે આંખો હટી શકતાં નથી; રાઘવ ચાલ્યા ગયા પછી પણ કોઈ માણસ તેમને ખસેડી શકતો નથી.
2.17.14
यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति।
निन्दितः सर्वलोकेषु स्वात्माप्येनं विगर्हते ॥ २.१७.१४ ॥
જે રામને જોતો નથી અને જેને રામ જોતા નથી, તે સર્વ લોકોમાં નિંદાપાત્ર થાય છે; તેનો પોતાનો આત્મા પણ તેની નિંદા કરે છે.
2.17.15
सर्वेषु स हि धर्मात्मा वर्णानां कुरुते दयाम्।
चतुर्णां हि वयःस्थानां तेन ते तमनुव्रताः ॥ २.१७.१५ ॥
તે ધર્માત્મા સર્વ વર્ણો પર દયા રાખે છે; ચારે વયના લોકો તેમના અનુયાયી છે.
2.17.16
चतुष्पथान् देवपथांश्चैत्यांश्चायतनानि च।
प्रदक्षिणं परिहरज्जगाम नृपतेः सुतः ॥ २.१७.१६ ॥
રાજપુત્ર ચૌરાહા, દેવમાર્ગો, ચૈત્યો અને દેવાલયોને પ્રદક્ષિણા કરીને ટાળતો આગળ વધ્યો.
2.17.17
स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमैः शुभैः।
प्रासादशृङ्गैर्विविधैः कैलासशिखरोपमैः ॥ २.१७.१७ ॥
તે રાજમહેલ પહોંચ્યો; મેઘસમૂહ જેવા સુંદર, વિવિધ પ્રાસાદશિખરો કૈલાસશિખરો જેવા હતા.
2.17.18
आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।
वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः ॥ २.१७.१८ ॥
સફેદ વિમાનો જેવા આકાશને ઢાંકતા; રત્નજાળોથી શણગારેલાં વધતાં ગૃહો પણ હતાં.
2.17.19
तत् पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।
राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन् ॥ २.१७.१९ ॥
પૃથ્વી પરનું એ શ્રેષ્ઠ ભવન ઇન્દ્રના નિવાસ સમાન હતું. રાજકુમાર તેજથી ઝળહળતા પોતાના પિતાના મહેલમાં પ્રવેશ્યા.
2.17.20
स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः।
पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः ॥ २.१७.२० ॥
ધનુર્ધારીઓથી રક્ષિત ત્રણ આંગણાં ઘોડેસવારો સાથે વટાવીને, બાકીનાં બે આંગણાંમાં એ નરશ્રેષ્ઠ પગપાળા ચાલ્યા.
2.17.21
स सर्वाः समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः।
संनिवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तःपुरमत्यगात् ॥ २.१७.२१ ॥
દશરથના પુત્ર એ બધાં આંગણાં વટાવીને, સર્વ લોકોને પાછા મોકલીને, શુદ્ધ અંતઃપુરમાં ગયા.
2.17.22
तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा
जनः स सर्वो मुदितो नृपात्मजे।
प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं
यथोदयं चन्द्रमसः सरित्पतिः ॥ २.१७.२२ ॥
તેઓ પિતા પાસે પ્રવેશ્યા ત્યારે, રાજકુમાર પ્રત્યે હર્ષિત થયેલા સર્વ લોકો તેમના ફરી બહાર આવવાની રાહ જોવા લાગ્યા, જેમ ચંદ્રોદય માટે સમુદ્ર રાહ જુએ છે.