वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.17.1
स रामो रथमास्थाय सम्प्रहृष्टसुहृज्जनः।
पताकाध्वजसम्पन्नं महार्हागुरुधूपितम् ॥ २.१७.१ ॥
आनंदित सुहृद आणि प्रजाजनांसह राम रथावर आरूढ झाला; तो रथ पताका आणि ध्वजांनी सजवलेला आणि मौल्यवान अगरूच्या धुपाने सुगंधित होता.
2.17.2
अपश्यन्नगरं श्रीमान् नानाजनसमन्वितम्।
स गृहैरभ्रसंकाशैः पाण्डुरैरुपशोभितम् ॥ २.१७.२ ॥
तेजस्वी राम अनेक प्रकारच्या लोकांनी भरलेले नगर पाहत होते; ढगांसारख्या पांढऱ्या घरांनी ते नगर शोभत होते.
2.17.3
राजमार्गं ययौ रामो मध्येनागुरुधूपितम्।
चन्दनानां च मुख्यानामगुरूणां च संचयैः ॥ २.१७.३ ॥
चंदन आणि उत्तम अगरूच्या ढिगांच्या धुपाने सुगंधित राजमार्गाच्या मधून राम गेले.
2.17.4
उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकौशाम्बरस्य च।
अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैः स्फाटिकैरपि ॥ २.१७.४ ॥
उत्तम सुगंध, क्षौम आणि कौशेय वस्त्रे, न छेदलेली मोती आणि उत्तम स्फटिक यांनीही तो मार्ग सजवला होता.
2.17.5
शोभमानमसम्बाधं तं राजपथमुत्तमम्।
संवृतं विविधैः पुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि ॥ २.१७.५ ॥
तो उत्तम राजमार्ग शोभणारा, गर्दी नसलेला होता; विविध फुलांनी आणि सर्व प्रकारच्या खाद्यपदार्थांनी भरलेला होता.
2.17.6
ददर्श तं राजपथं दिवि देवपतिर्यथा।
दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगुरुचन्दनैः ॥ २.१७.६ ॥
स्वर्गात देवपती इंद्र जसे पाहतो तसे रामाने तो राजमार्ग पाहिला; दही, अक्षता, हविष्य, लाह्या, धूप, अगरू आणि चंदन यांनी तो सजवलेला होता.
2.17.7
नानामाल्योपगन्धैश्च सदाभ्यर्चितचत्वरम्।
आशीर्वादान् बहून् शृण्वन् सुहृद्भिः समुदीरितान् ॥ २.१७.७ ॥
विविध माळा आणि सुगंधांनी सदा पूजिलेले चौक असलेल्या (नगरात), मित्रांनी उच्चारलेले अनेक आशीर्वाद ऐकत (राम गेला).
2.17.8
यथार्हं चापि सम्पूज्य सर्वानेव नरान् ययौ।
पितामहैराचरितं तथैव प्रपितामहैः ॥ २.१७.८ ॥
यथायोग्य रीतीने सर्व लोकांचा सत्कार करून (राम) गेला; आजोबा व पणजोबांनी जसे आचरण केले तसेच.
2.17.9
अद्योपादाय तं मार्गमभिषिक्तोऽनुपालय।
यथा स्म पोषिताः पित्रा यथा सर्वैः पितामहैः।
ततः सुखतरं सर्वे रामे वत्स्याम राजनि ॥ २.१७.९ ॥
"आता त्याच मार्गाचा स्वीकार करून, अभिषिक्त होऊन (प्रजेचे) पालन कर; पिता आणि सर्व आजोबांनी आम्हांला पोसले तसे. मग आम्ही सर्व राजा रामाच्या राज्यात अधिक सुखाने राहू."
2.17.10
अलमद्य हि भुक्तेन परमार्थैरलं च नः।
यदि पश्याम निर्यान्तं रामं राज्ये प्रतिष्ठितम् ॥ २.१७.१० ॥
"आज भोजनाने आणि उत्तम पदार्थांनी आम्हांला काय कार्य! राम राज्यावर प्रतिष्ठित होऊन जाताना पाहिला तरच पुरे."
2.17.11
ततो हि नः प्रियतरं नान्यत् किंचिद् भविष्यति।
यथाभिषेको रामस्य राज्येनामिततेजसः ॥ २.१७.११ ॥
"तेव्हा अमित तेजस्वी रामाच्या राज्याभिषेकापेक्षा आम्हांला अधिक प्रिय दुसरे काहीही होणार नाही."
2.17.12
एताश्चान्याश्च सुहृदामुदासीनः शुभाः कथाः।
आत्मसम्पूजनीः शृण्वन् ययौ रामो महापथम् ॥ २.१७.१२ ॥
ही आणि इतर शुभ वचने, जी त्याच्याच सन्मानार्थ मित्र सांगत होते, ती ऐकत उदासीनपणे राम मोठ्या मार्गाने गेला.
2.17.13
न हि तस्मान्मनः कश्चिच्चक्षुषी वा नरोत्तमात्।
नरः शक्नोत्यपाक्रष्टुमतिक्रान्तेऽपि राघवे ॥ २.१७.१३ ॥
त्या नरोत्तमापासून कोणाचेही मन किंवा डोळे दूर होऊ शकत नाहीत; राघव निघून गेल्यावरही कोणताही मनुष्य ते हटवू शकत नाही.
2.17.14
यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति।
निन्दितः सर्वलोकेषु स्वात्माप्येनं विगर्हते ॥ २.१७.१४ ॥
जो रामाला पाहत नाही आणि ज्याला राम पाहत नाही, तो सर्व लोकांत निंदित होतो; त्याचा स्वतःचा आत्माही त्याची निंदा करतो.
2.17.15
सर्वेषु स हि धर्मात्मा वर्णानां कुरुते दयाम्।
चतुर्णां हि वयःस्थानां तेन ते तमनुव्रताः ॥ २.१७.१५ ॥
तो धर्मात्मा सर्व वर्णांवर दया करतो; चारही वयाचे लोक त्याचे अनुयायी आहेत.
2.17.16
चतुष्पथान् देवपथांश्चैत्यांश्चायतनानि च।
प्रदक्षिणं परिहरज्जगाम नृपतेः सुतः ॥ २.१७.१६ ॥
राजपुत्र चौरस्ते, देवमार्ग, चैत्ये आणि देवालये प्रदक्षिणा घालून टाळत पुढे गेला.
2.17.17
स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमैः शुभैः।
प्रासादशृङ्गैर्विविधैः कैलासशिखरोपमैः ॥ २.१७.१७ ॥
तो राजवाड्यात पोहोचला; मेघसमूहासारखी सुंदर, विविध प्रासादशिखरे कैलासशिखरांसारखी होती.
2.17.18
आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।
वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः ॥ २.१७.१८ ॥
पांढऱ्या विमानांसारखी आकाश झाकणारी; रत्नजालांनी सजवलेली वाढती घरेही होती.
2.17.19
तत् पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।
राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन् ॥ २.१७.१९ ॥
पृथ्वीवरील ते श्रेष्ठ भवन इंद्राच्या निवासासारखे होते. राजपुत्र तेजाने तळपत आपल्या वडिलांच्या महालात प्रवेशला.
2.17.20
स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः।
पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः ॥ २.१७.२० ॥
धनुर्धारी रक्षक असलेली तीन अंगणे अश्वारोहींसह ओलांडून, उरलेली दोन अंगणे त्या नरश्रेष्ठाने पायी चालत पार केली.
2.17.21
स सर्वाः समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः।
संनिवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तःपुरमत्यगात् ॥ २.१७.२१ ॥
दशरथपुत्र ती सर्व अंगणे ओलांडून, सर्व लोकांना परत पाठवून, शुद्ध अंतःपुरात गेले.
2.17.22
तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा
जनः स सर्वो मुदितो नृपात्मजे।
प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं
यथोदयं चन्द्रमसः सरित्पतिः ॥ २.१७.२२ ॥
तो वडिलांजवळ प्रवेशल्यावर, राजपुत्रावरील प्रेमाने आनंदित झालेले सर्व लोक त्याच्या पुन्हा बाहेर येण्याची वाट पाहू लागले, जसा चंद्रोदयासाठी समुद्र वाट पाहतो.