Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.3.1
तेषामञ्जलिपद्मानि प्रगृहीतानि सर्वशः।
प्रतिगृह्याब्रवीद् राजा तेभ्यः प्रियहितं वचः ॥ २.३.१ ॥
Aceptando sus manos unidas como lotos, el rey les habló con palabras agradables y beneficiosas.
2.3.2
अहोऽस्मि परमप्रीतः प्रभावश्चातुलो मम।
यन्मे ज्येष्ठं प्रियं पुत्रं यौवराज्यस्थमिच्छथ ॥ २.३.२ ॥
¡Ah, estoy sumamente complacido, y mi poder es incomparable, pues deseáis ver a mi amado hijo mayor establecido como príncipe heredero!
2.3.3
वसिष्ठं वामदेवं च तेषामेवोपशृण्वताम् ॥ २.३.३ ॥
Mientras ellos escuchaban, (el rey habló) a Vasiṣṭha y Vāmadeva.
2.3.4
चैत्रः श्रीमानयं मासः पुण्यः पुष्पितकाननः।
यौवराज्याय रामस्य सर्वमेवोपकल्प्यताम् ॥ २.३.४ ॥
Este glorioso mes de Caitra es sagrado, y los bosques están en flor. Que todo se disponga para la investidura de Rāma como príncipe heredero.
2.3.5
राज्ञस्तूपरते वाक्ये जनघोषो महानभूत्।
शनैस्तस्मिन् प्रशान्ते च जनघोषे जनाधिपः ॥ २.३.५ ॥
Cuando cesó el discurso del rey, surgió un gran clamor entre el pueblo; y cuando ese clamor se apaciguó poco a poco, el señor del pueblo (continuó hablando).
2.3.6
वसिष्ठं मुनिशार्दूलं राजा वचनमब्रवीत्।
अभिषेकाय रामस्य यत् कर्म सपरिच्छदम् ॥ २.३.६ ॥
El rey habló a Vasiṣṭha, el tigre entre los sabios: Preparad todos los ritos necesarios para la consagración de Rāma, junto con sus accesorios.
2.3.7
तदद्य भगवन् सर्वमाज्ञापयितुमर्हसि।
तच्छ्रुत्वा भूमिपालस्य वसिष्ठो मुनिसत्तमः ॥ २.३.७ ॥
Venerable señor, hoy debéis ordenar todo esto. Al oír las palabras del rey, Vasiṣṭha, el mejor de los sabios,
2.3.8
आदिदेशाग्रतो राज्ञः स्थितान् युक्तान् कृताञ्जलीन्।
सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि ॥ २.३.८ ॥
Dio instrucciones a quienes estaban ante el rey, designados y con las palmas unidas: oro y demás, joyas, ofrendas y también todas las hierbas medicinales.
2.3.9
शुक्लमाल्यानि लाजांश्च पृथक् च मधुसर्पिषी।
अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि ॥ २.३.९ ॥
Guirnaldas blancas, granos tostados, miel y mantequilla clarificada por separado, vestidos no usados, un carro y todas las armas también.
2.3.10
चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्।
चामरव्यजने चोभे ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम् ॥ २.३.१० ॥
El ejército cuádruple, un elefante de signos auspiciosos, ambos abanicos de cola de yak, un estandarte y también un parasol blanco.
2.3.11
शतं च शातकुम्भानां कुम्भानामग्निवर्चसाम्।
हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च ॥ २.३.११ ॥
Cien vasijas de oro que brillan como fuego, un toro de cuernos dorados y una piel de tigre entera.
2.3.12
यच्चान्यत् किंचिदेष्टव्यं तत् सर्वमुपकल्प्यताम्।
उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारे महीपतेः ॥ २.३.१२ ॥
Que se prepare todo lo demás que se necesite, y que se presente por la mañana en la cámara del fuego del rey.
2.3.13
अन्तःपुरस्य द्वाराणि सर्वस्य नगरस्य च।
चन्दनस्रग्भिरर्च्यन्तां धूपैश्च घ्राणहारिभिः ॥ २.३.१३ ॥
Que las puertas del palacio interior y todas las puertas de la ciudad sean adornadas con guirnaldas de sándalo y con incienso agradable al olfato.
2.3.14
प्रशस्तमन्नं गुणवद् दधिक्षीरोपसेचनम्।
द्विजानां शतसाहस्रं यत्प्रकाममलं भवेत् ॥ २.३.१४ ॥
Que haya comida excelente y bien preparada, servida con yogur y leche, suficiente para cien mil brahmanes, para que coman cuanto deseen.
2.3.15
सत्कृत्य द्विजमुख्यानां श्वः प्रभाते प्रदीयताम्।
घृतं दधि च लाजाश्च दक्षिणाश्चापि पुष्कलाः ॥ २.३.१५ ॥
Mañana al amanecer, habiendo honrado a los más eminentes brahmanes, que se les den mantequilla clarificada, yogur, granos inflados y abundantes donativos.
2.3.16
सूर्येऽभ्युदितमात्रे श्वो भविता स्वस्तिवाचनम्।
ब्राह्मणाश्च निमन्त्र्यन्तां कल्प्यन्तामासनानि च ॥ २.३.१६ ॥
En cuanto salga el sol mañana, habrá la recitación de bendiciones; que se invite a los brahmanes y se preparen los asientos.
2.3.17
आबध्यन्तां पताकाश्च राजमार्गश्च सिच्यताम्।
सर्वे च तालापचरा गणिकाश्च स्वलंकृताः ॥ २.३.१७ ॥
Que se levanten estandartes y se rocíe la calzada real; que estén presentes todos los danzantes y músicos y las cortesanas bien adornadas.
2.3.18
कक्ष्यां द्वितीयामासाद्य तिष्ठन्तु नृपवेश्मनः।
देवायतनचैत्येषु सान्नभक्ष्याः सदक्षिणाः ॥ २.३.१८ ॥
Habiendo llegado al segundo patio de la residencia real, que permanezcan allí; y en templos y santuarios que se den alimentos y manjares junto con donativos.
2.3.19
उपस्थापयितव्याः स्युर्माल्ययोग्याः पृथक्पृथक्।
दीर्घासिबद्धगोधाश्च संनद्धा मृष्टवाससः ॥ २.३.१९ ॥
Deben ser colocados en servicio, cada uno por separado, adornados con guirnaldas, con largas espadas y protectores de brazo atados, equipados con armadura y vestidos con ropas limpias y finas.
2.3.20
महाराजाङ्गनं शूराः प्रविशन्तु महोदयम्।
एवं व्यादिश्य विप्रौ तु क्रियास्तत्र विनिष्ठितौ ॥ २.३.२० ॥
Que los héroes entren en el patio del gran rey, en aquel magnífico palacio. Habiendo dado así las instrucciones, los dos brahmanes completaron allí los ritos.
2.3.21
चक्रतुश्चैव यच्छेषं पार्थिवाय निवेद्य च।
कृतमित्येव चाब्रूतामभिगम्य जगत्पतिम् ॥ २.३.२१ ॥
Habiendo realizado también lo que quedaba y ofrecido al rey, dijeron simplemente: 'Está hecho', acercándose al señor del mundo.
2.3.22
यथोक्तवचनं प्रीतौ हर्षयुक्तौ द्विजोत्तमौ।
ततः सुमन्त्रं द्युतिमान् राजा वचनमब्रवीत् ॥ २.३.२२ ॥
Los dos excelentes brahmanes, complacidos y llenos de alegría con las palabras tal como fueron dichas. Entonces el radiante rey dijo estas palabras a Sumantra.
2.3.23
रामः कृतात्मा भवता शीघ्रमानीयतामिति।
स तथेति प्रतिज्ञाय सुमन्त्रो राजशासनात् ॥ २.३.२३ ॥
"Que Rāma, el de mente dominada, sea traído pronto por ti." Sumantra, por orden del rey, prometió diciendo: "Así sea."
2.3.24
रामं तत्रानयांचक्रे रथेन रथिनां वरम्।
अथ तत्र सहासीनास्तदा दशरथं नृपम् ॥ २.३.२४ ॥
Allí trajo a Rāma, el mejor de los aurigas, en carro. Entonces, junto al rey Daśaratha, que estaba sentado allí con los demás.
2.3.25
प्राच्योदीच्या प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः।
म्लेच्छाश्चार्याश्च ये चान्ये वनशैलान्तवासिनः ॥ २.३.२५ ॥
Los reyes del este, del norte, del oeste y del sur, los mlecchas y los āryas, y los demás que habitan en los bosques y al pie de las montañas;
2.3.26
उपासांचक्रिरे सर्वे तं देवा वासवं यथा।
तेषां मध्ये स राजर्षिर्मरुतामिव वासवः ॥ २.३.२६ ॥
Todos le rendían homenaje como los dioses honran a Vāsava (Indra); y en medio de ellos aquel rājarṣi brillaba como Vāsava entre los Marutas.
2.3.27
प्रासादस्थो दशरथो ददर्शायान्तमात्मजम्।
गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम् ॥ २.३.२७ ॥
Daśaratha, de pie en la terraza del palacio, vio acercarse a su hijo, semejante al señor de los Gandharvas, famoso en el mundo por su valor.
2.3.28
दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्।
चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम् ॥ २.३.२८ ॥
Rāma, de largos brazos, de gran espíritu, que caminaba como un elefante en celo, de rostro lunar, era sumamente agradable de contemplar.
2.3.29
रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्।
घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः ॥ २.३.२९ ॥
Robando los ojos y los corazones de los hombres por las cualidades de su figura y nobleza, alegrando como una nube de lluvia a los seres abrasados por el calor.
2.3.30
न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।
अवतार्य सुमन्त्रस्तु राघवं स्यन्दनोत्तमात् ॥ २.३.३० ॥
El rey, mirando cómo se acercaba, aún no estaba satisfecho; entonces Sumantra, bajando del mejor carro, hizo descender a Rāghava (Rāma).
2.3.31
पितुः समीपं गच्छन्तं प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात्।
स तं कैलासशृङ्गाभं प्रासादं रघुनन्दनः ॥ २.३.३१ ॥
Siguiendo por detrás a quien iba junto a su padre, con las palmas unidas, Rāma, deleite de los Raghus, contempló aquel palacio semejante a una cima del Kailāsa.
2.3.32
आरुरोह नृपं द्रष्टुं सहसा तेन राघवः।
स प्राञ्जलिरभिप्रेत्य प्रणतः पितुरन्तिके ॥ २.३.३२ ॥
Para ver al rey, Rāghava subió de inmediato a aquel palacio; con las palmas unidas se acercó y se postró ante su padre.
2.3.33
नाम स्वं श्रावयन् रामो ववन्दे चरणौ पितुः।
तं दृष्ट्वा प्रणतं पार्श्वे कृताञ्जलिपुटं नृपः ॥ २.३.३३ ॥
Anunciando su propio nombre, Rāma se inclinó ante los pies de su padre; y el rey, al verlo postrado a su lado con las palmas unidas,
2.3.34
गृह्याञ्जलौ समाकृष्य सस्वजे प्रियमात्मजम्।
तस्मै चाभ्युद्यतं सम्यङ्मणिकाञ्चनभूषितम् ॥ २.३.३४ ॥
Tomando sus manos juntas, el rey lo atrajo y abrazó a su amado hijo; y para él se elevó un asiento primorosamente adornado de gemas y oro.
2.3.35
दिदेश राजा रुचिरं रामाय परमासनम्।
तथाऽऽसनवरं प्राप्य व्यदीपयत राघवः ॥ २.३.३५ ॥
El rey ordenó que se diera a Rāma un hermoso y supremo asiento; y al obtener aquel excelente asiento, Rāghava resplandeció.
2.3.36
स्वयैव प्रभया मेरुमुदये विमलो रविः।
तेन विभ्राजिता तत्र सा सभापि व्यरोचत ॥ २.३.३६ ॥
Así como el sol inmaculado al salir ilumina el Meru con su propio resplandor, también aquella asamblea, iluminada por él, resplandeció.
2.3.37
विमलग्रहनक्षत्रा शारदी द्यौरिवेन्दुना।
तं पश्यमानो नृपतिस्तुतोष प्रियमात्मजम् ॥ २.३.३७ ॥
Como el cielo otoñal, claro de planetas y estrellas, resplandece con la luna, así el rey, mirando a su amado hijo, se alegró.
2.3.38
अलंकृतमिवात्मानमादर्शतलसंस्थितम्।
स तं सुस्थितमाभाष्य पुत्रं पुत्रवतां वरः ॥ २.३.३८ ॥
Como si se viera adornado en la superficie de un espejo, el mejor de los padres de hijos habló a aquel hijo que estaba allí de pie.
2.3.39
उवाचेदं वचो राजा देवेन्द्रमिव कश्यपः।
ज्येष्ठायामसि मे पत्न्यां सदृश्यां सदृशः सुतः ॥ २.३.३९ ॥
El rey pronunció estas palabras, como Kaśyapa habló a Indra: Eres hijo de mi esposa mayor, que es igual a mí, y eres un hijo digno de ella.
2.3.40
उत्पन्नस्त्वं गुणज्येष्ठो मम रामात्मजः प्रियः।
त्वया यतः प्रजाश्चेमाः स्वगुणैरनुरञ्जिताः ॥ २.३.४० ॥
Has nacido, el mayor en virtudes, mi amado hijo, hijo de Rāma; pues estos súbditos se han deleitado con tus propias virtudes.
2.3.41
तस्मात् त्वं पुष्ययोगेन यौवराज्यमवाप्नुहि।
कामतस्त्वं प्रकृत्यैव निर्णीतो गुणवानिति ॥ २.३.४१ ॥
Por tanto, bajo la constelación Puṣya, obtén el cargo de príncipe heredero; por naturaleza has sido determinado como virtuoso, según deseas.
2.3.42
गुणवत्यपि तु स्नेहात् पुत्र वक्ष्यामि ते हितम्।
भूयो विनयमास्थाय भव नित्यं जितेन्द्रियः ॥ २.३.४२ ॥
Aunque eres virtuoso, hijo, por afecto te diré lo que es provechoso. Adopta de nuevo la humildad y sé siempre dueño de tus sentidos.
2.3.43
कामक्रोधसमुत्थानि त्यजस्व व्यसनानि च।
परोक्षया वर्तमानो वृत्त्या प्रत्यक्षया तथा ॥ २.३.४३ ॥
Abandona los vicios que nacen del deseo y de la ira, y conduce tu conducta con rectitud tanto en lo oculto como en lo manifiesto.
2.3.44
अमात्यप्रभृतीः सर्वाः प्रजाश्चैवानुरञ्जय।
कोष्ठागारायुधागारैः कृत्वा संनिचयान् बहून् ॥ २.३.४४ ॥
Complace a todos los súbditos, empezando por los ministros, y haz acopio de muchas reservas en los almacenes del tesoro y en los arsenales.
2.3.45
इष्टानुरक्तप्रकृतिर्यः पालयति मेदिनीम्।
तस्य नन्दन्ति मित्राणि लब्ध्वामृतमिवामराः ॥ २.३.४५ ॥
Los amigos del rey que protege la tierra con súbditos queridos y leales se alegran, como los inmortales al obtener el néctar.
2.3.46
तस्मात् पुत्र त्वमात्मानं नियम्यैवं समाचर।
तच्छ्रुत्वा सुहृदस्तस्य रामस्य प्रियकारिणः ॥ २.३.४६ ॥
Por tanto, hijo mío, domínate y conduce tu vida así. Al oír esto, los amigos de Rāma, que hacen lo que le es grato—
2.3.47
त्वरिताः शीघ्रमागत्य कौसल्यायै न्यवेदयन्।
सा हिरण्यं च गाश्चैव रत्नानि विविधानि च ॥ २.३.४७ ॥
Acudiendo presurosos, llevaron la noticia a Kausalyā. Ella entregó oro, vacas y diversas joyas—
2.3.48
व्यादिदेश प्रियाख्येभ्यः कौसल्या प्रमदोत्तमा।
अथाभिवाद्य राजानं रथमारुह्य राघवः।
ययौ स्वं द्युतिमद् वेश्म जनौघैः प्रतिपूजितः ॥ २.३.४८ ॥
Kausalyā, la mejor de las mujeres, dio dones a quienes trajeron la buena nueva. Entonces Rāghava, tras saludar respetuosamente al rey y subir a su carro, partió hacia su resplandeciente morada, honrado por multitudes de gente.
2.3.49
ते चापि पौरा नृपतेर्वचस्त-
च्छ्रुत्वा तदा लाभमिवेष्टमाशु।
नरेन्द्रमामन्त्र्य गृहाणि गत्वा
देवान् समानर्चुरभिप्रहृष्टाः ॥ २.३.४९ ॥
Los habitantes de la ciudad, al oír las palabras del rey, como si hubieran obtenido la ganancia deseada, se despidieron rápidamente del rey, fueron a sus casas y, muy complacidos, adoraron a los dioses.