ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.35.1
ततो निधूय सहसा शिरो निःश्वस्य चासकृत्।
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य दन्तान् कटकटाय्य च ॥ २.३५.१ ॥
ಆಗ ಸುಮಂತ್ರನು ಸಹಸಾ ತಲೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿ, ಪದೇ ಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು, ಕೈಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಒತ್ತಿ, ಹಲ್ಲು ಕಡಿದನು.
2.35.2
लोचने कोपसंरक्ते वर्णं पूर्वोचितं जहत्।
कोपाभिभूतः सहसा संतापमशुभं गतः ॥ २.३५.२ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಅವನು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಹಜ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು; ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಸಹಸಾ ಅಶುಭ ಸಂತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
2.35.3
मनः समीक्षमाणश्च सूतो दशरथस्य च।
कम्पयन्निव कैकेय्या हृदयं वाक्शरैः शितैः ॥ २.३५.३ ॥
ದಶರಥನ ಸಾರಥಿ ಸುಮಂತ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಮಾಡುತ್ತಾ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮಾತಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೈಕೇಯಿಯ ಹೃದಯವನ್ನು ನಡುಗಿಸುವಂತೆ (ಮಾತನಾಡಿದನು).
2.35.4
वाक्यवज्रैरनुपमैर्निर्भिन्दन्निव चाशुभैः।
कैकेय्याः सर्वमर्माणि सुमन्त्रः प्रत्यभाषत ॥ २.३५.४ ॥
ಅನುಪಮವಾದ ವಜ್ರದಂತಹ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಅಶುಭ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಕೈಕೇಯಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಇರಿಯುವಂತೆ ಸುಮಂತ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
2.35.5
यस्यास्तव पतिस्त्यक्तो राजा दशरथः स्वयम्।
भर्ता सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च ॥ २.३५.५ ॥
ನಿನ್ನ ಪತಿ, ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ಸಕಲ ಜಗತ್ತಿನ ಪಾಲಕನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಸ್ವತಃ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
2.35.6
नह्यकार्यतमं किंचित्तव देवीह विद्यते।
पतिघ्नीं त्वामहं मन्ये कुलघ्नीमपि चान्ततः ॥ २.३५.६ ॥
ದೇವಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮಾಡಬಾರದ ಕಾರ್ಯವೆಂಬುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನ್ನನ್ನು ಪತಿಘಾತಿನಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಲಘಾತಿನಿ ಎಂದೂ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.35.7
यन्महेन्द्रमिवाजय्यं दुष्प्रकम्प्यमिवाचलम्।
महोदधिमिवाक्षोभ्यं संतापयसि कर्मभिः ॥ २.३५.७ ॥
ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ಅಜೇಯನಾದ, ಪರ್ವತದಂತೆ ಚಲಿಸದ, ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳ್ಳದವನನ್ನು ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಂತಾಪಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
2.35.8
मावमंस्था दशरथं भर्तारं वरदं पतिम्।
भर्तुरिच्छा हि नारीणां पुत्रकोट्या विशिष्यते ॥ २.३५.८ ॥
ಪತಿಯೂ, ವರದಾಯಕನೂ, ಒಡೆಯನೂ ಆದ ದಶರಥನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಯ ಇಷ್ಟವು ಕೋಟಿ ಪುತ್ರರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.
2.35.9
यथावयो हि राज्यानि प्राप्नुवन्ति नृपक्षये।
इक्ष्वाकुकुलनाथेऽस्मिंस्तं लोपयितुमिच्छसि ॥ २.३५.९ ॥
ರಾಜನು ಮೃತನಾದಾಗ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಯಸ್ಸಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲನಾಥನಾದ ಇವನನ್ನೇ ಆ ಕ್ರಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಹಾಳುಮಾಡಲು ನೀನು ಬಯಸುತ್ತಿರುವೆ.
2.35.10
राजा भवतु ते पुत्रो भरतः शास्तु मेदिनीम्।
वयं तत्र गमिष्यामो यत्र रामो गमिष्यति ॥ २.३५.१० ॥
ನಿನ್ನ ಮಗ ಭರತನು ರಾಜನಾಗಲಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಲಿ. ರಾಮನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವನೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾವೂ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ.
2.35.11
न च ते विषये कश्चिद् ब्राह्मणो वस्तुमर्हति।
तादृशं त्वममर्यादमद्य कर्म करिष्यसि ॥ २.३५.११ ॥
ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗನು. ಇಂದು ನೀನು ಇಂತಹ ಮರ್ಯಾದೆಗೆಟ್ಟ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಿದ್ದೀಯೆ.
2.35.12
नूनं सर्वे गमिष्यामो मार्गं रामनिषेवितम्।
त्यक्ता या बान्धवैः सर्वैर्ब्राह्मणैः साधुभिः सदा ॥ २.३५.१२ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ರಾಮನು ಸೇವಿಸಿದ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ, ಬಂಧುಗಳೆಲ್ಲರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ, ಸಾಧುಗಳೂ ಸದಾ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ.
2.35.13
का प्रीती राज्यलाभेन तव देवि भविष्यति।
तादृशं त्वममर्यादं कर्म कर्तुं चिकीर्षसि ॥ २.३५.१३ ॥
ದೇವಿ, ರಾಜ್ಯಲಾಭದಿಂದ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗುವುದು? ಇಂತಹ ಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
2.35.14
आश्चर्यमिव पश्यामि यस्यास्ते वृत्तमीदृशम्।
आचरन्त्या न विवृता सद्यो भवति मेदिनी ॥ २.३५.१४ ॥
ಇಂತಹ ನಡತೆಯುಳ್ಳ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ತಕ್ಷಣ ಬಿರಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
2.35.15
महाब्रह्मर्षिसृष्टा वा ज्वलन्तो भीमदर्शनाः।
धिग्वाग्दण्डा न हिंसन्ति रामप्रव्राजने स्थिताम् ॥ २.३५.१५ ॥
ಮಹಾ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಉರಿಯುವ, ಭೀಕರ ನೋಟದ 'ಧಿಕ್' ಎಂಬ ಶಾಪವಾಕ್ಯದ ದಂಡಗಳು ರಾಮನ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾದ ಈಕೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಹಿಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
2.35.16
आम्रं छित्त्वा कुठारेण निम्बं परिचरेत् तु कः।
यश्चैनं पयसा सिञ्चेन्नैवास्य मधुरो भवेत् ॥ २.३५.१६ ॥
ಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಡಿದು ಬೇವಿನ ಮರವನ್ನು ಯಾರು ಪೋಷಿಸುವರು? ಹಾಲಿನಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದರೂ ಅದು ಸಿಹಿಯಾಗದು.
2.35.17
आभिजात्यं हि ते मन्ये यथा मातुस्तथैव च।
न हि निम्बात् स्रवेत् क्षौद्रं लोके निगदितं वचः ॥ २.३५.१७ ॥
ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಂತೆಯೇ ನಿನ್ನದೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬೇವಿನ ಮರದಿಂದ ಜೇನು ಸುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
2.35.18
तव मातुरसद्ग्राहं विद्म पूर्वं यथा श्रुतम्।
पितुस्ते वरदः कश्चिद् ददौ वरमनुत्तमम् ॥ २.३५.१८ ॥
ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ದುರ್ಹಠವನ್ನು ನಾವು ಹಿಂದೆಯೇ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ. ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಯಾರೋ ವರದಾತನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು.
2.35.19
सर्वभूतरुतं तस्मात् संजज्ञे वसुधाधिपः।
तेन तिर्यग्गतानां च भूतानां विदितं वचः ॥ २.३५.१९ ॥
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಭೂಪತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಶಬ್ದ ತಿಳಿಯಿತು; ಅದರಿಂದ ತಿರ್ಯಗ್ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾತುಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದವು.
2.35.20
ततो जृम्भस्य शयने विरुताद् भूरिवर्चसः।
पितुस्ते विदितो भावः स तत्र बहुधाहसत् ॥ २.३५.२० ॥
ನಂತರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕಳಿಸಿದ ಆ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಭಾವ ತಿಳಿಯಿತು; ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ನಕ್ಕ.
2.35.21
तत्र ते जननी क्रुद्धा मृत्युपाशमभीप्सती।
हासं ते नृपते सौम्य जिज्ञासामीति चाब्रवीत् ॥ २.३५.२१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಮೃತ್ಯುಪಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವವಳಂತೆ, 'ಹೇ ನೃಪತಿ, ಸೌಮ್ಯನೇ! ನಿನ್ನ ನಗೆಯ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದಳು.
2.35.22
नृपश्चोवाच तां देवीं हासं शंसामि ते यदि।
ततो मे मरणं सद्यो भविष्यति न संशयः ॥ २.३५.२२ ॥
ರಾಜನು ಆ ದೇವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ನಿನಗೆ ನಗೆಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ನನಗೆ ತಕ್ಷಣ ಮರಣ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.'
2.35.23
माता ते पितरं देवि पुनः केकयमब्रवीत्।
शंस मे जीव वा मा वा न मां त्वं प्रहसिष्यसि ॥ २.३५.२३ ॥
ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ (ಕೇಕಯನಿಗೆ) ಹೇಳಿದಳು: 'ನನಗೆ ಹೇಳು; ಬದುಕಿರು ಅಥವಾ ಬದುಕದಿರು, ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಗಬಾರದು.'
2.35.24
प्रियया च तथोक्तः स केकयः पृथिवीपतिः।
तस्मै तं वरदायार्थं कथयामास तत्त्वतः ॥ २.३५.२४ ॥
ಪ್ರಿಯಳು ಹಾಗೆ ಹೇಳಲು, ಆ ಕೇಕಯ ದೇಶದ ಪೃಥ್ವೀಪತಿ, ವರ ನೀಡಿದವನ ವಿಷಯವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
2.35.25
ततः स वरदः साधू राजानं प्रत्यभाषत।
म्रियतां ध्वंसतां वेयं मा शंसीस्त्वं महीपते ॥ २.३५.२५ ॥
ಆಗ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು — "ಇದು ಸಾಯಲಿ, ನಾಶವಾಗಲಿ; ಓ ಮಹೀಪತಿ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಬೇಡ."
2.35.26
स तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रसन्नमनसो नृपः।
मातरं ते निरस्याशु विजहार कुबेरवत् ॥ २.३५.२६ ॥
ಆಕೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು; ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ದೂರ ಮಾಡಿ ಅವನು ಕುಬೇರನಂತೆ ವಿಹರಿಸಿದನು.
2.35.27
तथा त्वमपि राजानं दुर्जनाचरिते पथि।
असद्ग्राहमिमं मोहात् कुरुषे पापदर्शिनी ॥ २.३५.२७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೂ ದುರ್ಜನರು ನಡೆದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಮೋಹದಿಂದ ಈ ಅಸತ್ ಹಠವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ಓ ಪಾಪದೃಷ್ಟಿಯವಳೇ!
2.35.28
सत्यश्चात्र प्रवादोऽयं लौकिकः प्रतिभाति मा।
पितॄन् समनुजायन्ते नरा मातरमङ्गनाः ॥ २.३५.२८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕದ ಮಾತು ನನಗೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ: ಮನುಷ್ಯರು ತಂದೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
2.35.29
नैवं भव गृहाणेदं यदाह वसुधाधिपः।
भर्तुरिच्छामुपास्वेह जनस्यास्य गतिर्भव ॥ २.३५.२९ ॥
ಹಾಗಿರಬೇಡ; ರಾಜನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸು; ಈ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರು.
2.35.30
मा त्वं प्रोत्साहिता पापैर्देवराजसमप्रभम्।
भर्तारं लोकभर्तारमसद्धर्ममुपादध ॥ २.३५.३० ॥
ಪಾಪಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ, ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಲೋಕಪಾಲಕನಾದ ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಡ.
2.35.31
नहि मिथ्या प्रतिज्ञातं करिष्यति तवानघः।
श्रीमान् दशरथो राजा देवि राजीवलोचनः ॥ २.३५.३१ ॥
ದೇವಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯೂ ಕಮಲನೇತ್ರನೂ ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಆದ ರಾಜ ದಶರಥನು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಲಾರನು.
2.35.32
ज्येष्ठो वदान्यः कर्मण्यः स्वधर्मस्यापि रक्षिता।
रक्षिता जीवलोकस्य बली रामोऽभिषिच्यताम् ॥ २.३५.३२ ॥
ಹಿರಿಯನೂ, ಉದಾರಿಯೂ, ಕಾರ್ಯದಕ್ಷನೂ, ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಕನೂ, ಜೀವಲೋಕದ ರಕ್ಷಕನೂ, ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆದ ರಾಮನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾಗಲಿ.
2.35.33
परिवादो हि ते देवि महाँल्लोके चरिष्यति।
यदि रामो वनं याति विहाय पितरं नृपम् ॥ २.३५.३३ ॥
ದೇವಿ, ರಾಮನು ರಾಜನಾದ ತಂದೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದರೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಪವಾದ ಹರಡುವುದು.
2.35.34
स्वराज्यं राघवः पातु भव त्वं विगतज्वरा।
नहि ते राघवादन्यः क्षमः पुरवरे वसन् ॥ २.३५.३४ ॥
ರಾಘವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಯಲಿ; ನೀನು ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವಳಾಗಿರು. ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ರಾಘವನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.
2.35.35
रामे हि यौवराज्यस्थे राजा दशरथो वनम्।
प्रवेक्ष्यति महेष्वासः पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ २.३५.३५ ॥
ರಾಮನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ರಾಜ ದಶರಥನು ಹಿಂದಿನ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವನು.
2.35.36
भूयः संक्षोभयामास सुमन्त्रस्तु कृताञ्जलिः ॥ २.३५.३६ ॥
ಸುಮಂತ್ರನು ಕೈಮುಗಿದು ಮತ್ತೆ ಅವಳನ್ನು ಬಹಳ ಕಲಕಿದನು.
2.35.37
नैव सा क्षुभ्यते देवी न च स्म परिदूयते।
न चास्या मुखवर्णस्य लक्ष्यते विक्रिया तदा ॥ २.३५.३७ ॥
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳಲೂ ಇಲ್ಲ; ಆಕೆಯ ಮುಖವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.