รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.35.1
ततो निधूय सहसा शिरो निःश्वस्य चासकृत्।
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य दन्तान् कटकटाय्य च ॥ २.३५.१ ॥
ครั้นแล้วสุมันตระสั่นศีรษะอย่างฉับพลัน ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำอีก บีบมือเข้ากับมือ และขบฟันกรอดกราด
2.35.2
लोचने कोपसंरक्ते वर्णं पूर्वोचितं जहत्।
कोपाभिभूतः सहसा संतापमशुभं गतः ॥ २.३५.२ ॥
ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ เขาเสียสีหน้าอันเป็นปกติของตน ถูกความโกรธครอบงำ จึงตกอยู่ในความทุกข์ร้ายอย่างฉับพลัน
2.35.3
मनः समीक्षमाणश्च सूतो दशरथस्य च।
कम्पयन्निव कैकेय्या हृदयं वाक्शरैः शितैः ॥ २.३५.३ ॥
สุมันตระ สารถีของท้าวทศรถ ครุ่นคิดในใจ และราวกับจะทำให้พระทัยของนางไกเกยีสั่นไหวด้วยลูกศรแห่งถ้อยคำอันคมกล้า จึงกล่าวขึ้น
2.35.4
वाक्यवज्रैरनुपमैर्निर्भिन्दन्निव चाशुभैः।
कैकेय्याः सर्वमर्माणि सुमन्त्रः प्रत्यभाषत ॥ २.३५.४ ॥
สุมันตระตอบนางไกเกยี ราวกับแทงทะลุจุดสำคัญทั้งหมดของนางด้วยถ้อยคำอันเปรียบมิได้ดั่งสายฟ้า และด้วยถ้อยคำอันร้ายกาจ
2.35.5
यस्यास्तव पतिस्त्यक्तो राजा दशरथः स्वयम्।
भर्ता सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च ॥ २.३५.५ ॥
สวามีของนาง คือพระราชาทศรถเอง ผู้เป็นที่พึ่งของโลกทั้งสิ้น ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหวและสิ่งที่เคลื่อนไหว ได้ถูกนางทอดทิ้งแล้ว
2.35.6
नह्यकार्यतमं किंचित्तव देवीह विद्यते।
पतिघ्नीं त्वामहं मन्ये कुलघ्नीमपि चान्ततः ॥ २.३५.६ ॥
ข้าแต่พระราชินี ในที่นี้ไม่มีการกระทำใดที่เลวทรามเกินกว่าที่ท่านจะไม่ทำ ข้าพเจ้าเห็นว่าท่านเป็นผู้ฆ่าสามี และในที่สุดแม้เป็นผู้ทำลายวงศ์ตระกูลด้วย
2.35.7
यन्महेन्द्रमिवाजय्यं दुष्प्रकम्प्यमिवाचलम्।
महोदधिमिवाक्षोभ्यं संतापयसि कर्मभिः ॥ २.३५.७ ॥
ท่านทำให้พระองค์เดือดร้อนด้วยการกระทำของท่าน พระองค์ผู้ไม่อาจพ่ายแพ้ดุจพระมเหนทร ไม่หวั่นไหวดุจขุนเขา และไม่อาจถูกรบกวนดุจมหาสมุทร
2.35.8
मावमंस्था दशरथं भर्तारं वरदं पतिम्।
भर्तुरिच्छा हि नारीणां पुत्रकोट्या विशिष्यते ॥ २.३५.८ ॥
อย่าได้ดูหมิ่นท้าวทศรถ สวามีของท่าน ผู้ประทานพร ผู้เป็นเจ้าของท่าน เพราะสำหรับสตรีทั้งหลาย ความปรารถนาของสามีย่อมเหนือกว่าแม้บุตรนับโกฏิ
2.35.9
यथावयो हि राज्यानि प्राप्नुवन्ति नृपक्षये।
इक्ष्वाकुकुलनाथेऽस्मिंस्तं लोपयितुमिच्छसि ॥ २.३५.९ ॥
เมื่อพระราชาสิ้นพระชนม์ อาณาจักรย่อมตกทอดตามลำดับอายุ แต่ท่านกลับปรารถนาจะริบสิทธิ์นั้นไปจากเจ้าผู้ปกครองแห่งวงศ์อิกษวากุนี้
2.35.10
राजा भवतु ते पुत्रो भरतः शास्तु मेदिनीम्।
वयं तत्र गमिष्यामो यत्र रामो गमिष्यति ॥ २.३५.१० ॥
ขอให้บุตรของท่าน คือพระภรต ได้เป็นกษัตริย์และปกครองแผ่นดิน ส่วนพวกเราจะติดตามไปยังที่ที่พระรามเสด็จไป
2.35.11
न च ते विषये कश्चिद् ब्राह्मणो वस्तुमर्हति।
तादृशं त्वममर्यादमद्य कर्म करिष्यसि ॥ २.३५.११ ॥
ในแคว้นของท่านจะไม่มีพราหมณ์คนใดควรอาศัยอยู่ได้ เพราะวันนี้ท่านกำลังจะทำการกระทำที่ปราศจากความชอบธรรมเช่นนั้น
2.35.12
नूनं सर्वे गमिष्यामो मार्गं रामनिषेवितम्।
त्यक्ता या बान्धवैः सर्वैर्ब्राह्मणैः साधुभिः सदा ॥ २.३५.१२ ॥
เราทั้งหมดย่อมต้องไปตามทางที่พระรามเคยเดิน ทางที่ญาติทั้งปวง พราหมณ์ และผู้มีคุณธรรมทั้งหลายทอดทิ้งมาตลอดกาล
2.35.13
का प्रीती राज्यलाभेन तव देवि भविष्यति।
तादृशं त्वममर्यादं कर्म कर्तुं चिकीर्षसि ॥ २.३५.१३ ॥
ข้าแต่พระราชินี การได้ราชสมบัติจะนำความยินดีอะไรมาให้ท่านเล่า ที่ท่านปรารถนาจะทำการกระทำที่ปราศจากความชอบธรรมเช่นนี้
2.35.14
आश्चर्यमिव पश्यामि यस्यास्ते वृत्तमीदृशम्।
आचरन्त्या न विवृता सद्यो भवति मेदिनी ॥ २.३५.१४ ॥
ข้าพเจ้าประหลาดใจที่เห็นท่าน ผู้มีความประพฤติเช่นนี้ เหตุใดแผ่นดินจึงไม่แยกออกในทันทีสำหรับผู้ที่ประพฤติเช่นนั้น
2.35.15
महाब्रह्मर्षिसृष्टा वा ज्वलन्तो भीमदर्शनाः।
धिग्वाग्दण्डा न हिंसन्ति रामप्रव्राजने स्थिताम् ॥ २.३५.१५ ॥
เหตุใดคำสาปแห่ง "น่าละอายแก่เจ้า" อันลุกโชนและน่าสะพรึงกลัว ซึ่งบรรดามหาพรหมฤๅษีเป็นผู้สร้าง จึงไม่ประหารสตรีผู้ตั้งใจจะให้พระรามต้องเนรเทศนี้เสีย
2.35.16
आम्रं छित्त्वा कुठारेण निम्बं परिचरेत् तु कः।
यश्चैनं पयसा सिञ्चेन्नैवास्य मधुरो भवेत् ॥ २.३५.१६ ॥
ใครเล่าจะเลี้ยงดูต้นสะเดาหลังจากตัดต้นมะม่วงด้วยขวาน แม้ผู้ที่รดน้ำนมให้มันก็ไม่มีวันทำให้ผลของมันหวานได้
2.35.17
आभिजात्यं हि ते मन्ये यथा मातुस्तथैव च।
न हि निम्बात् स्रवेत् क्षौद्रं लोके निगदितं वचः ॥ २.३५.१७ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าเชื้อสายอันสูงส่งของท่านก็เหมือนกับของมารดาของท่านนั่นเอง ดังที่คำกล่าวในโลกว่าไว้ น้ำผึ้งย่อมไม่หยดจากต้นสะเดา
2.35.18
तव मातुरसद्ग्राहं विद्म पूर्वं यथा श्रुतम्।
पितुस्ते वरदः कश्चिद् ददौ वरमनुत्तमम् ॥ २.३५.१८ ॥
เรารู้ถึงความดื้อรั้นอันชั่วร้ายของมารดาท่าน ดังที่เราได้ยินมาแต่กาลก่อน ครั้งหนึ่งมีผู้ประทานพรบางคนได้ให้พรอันยอดเยี่ยมแก่บิดาของท่าน
2.35.19
सर्वभूतरुतं तस्मात् संजज्ञे वसुधाधिपः।
तेन तिर्यग्गतानां च भूतानां विदितं वचः ॥ २.३५.१९ ॥
เพราะเหตุนั้น องค์ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดินจึงเข้าใจถ้อยคำของสรรพสัตว์ทั้งปวง และด้วยเหตุนั้น ถ้อยคำของบรรดาสัตว์ที่ตกไปอยู่ในภพสัตว์เดรัจฉานก็ปรากฏแก่พระองค์เช่นกัน
2.35.20
ततो जृम्भस्य शयने विरुताद् भूरिवर्चसः।
पितुस्ते विदितो भावः स तत्र बहुधाहसत् ॥ २.३५.२० ॥
ต่อมา จากเสียงหาวนอนของบิดาท่านผู้มีรัศมีอันรุ่งโรจน์มากขณะประทับบนพระแท่นบรรทม ภาวะพระทัยของท่านก็ปรากฏแก่พระองค์ และพระองค์ก็ทรงหัวเราะที่นั่นหลายครั้ง
2.35.21
तत्र ते जननी क्रुद्धा मृत्युपाशमभीप्सती।
हासं ते नृपते सौम्य जिज्ञासामीति चाब्रवीत् ॥ २.३५.२१ ॥
ฝ่ายพระมารดาของเจ้าโกรธจัด ราวกับปรารถนาบ่วงแห่งความตาย จึงกล่าวว่า "ข้าแต่พระราชาผู้อ่อนโยน ข้าปรารถนาจะทราบเหตุแห่งการหัวเราะของพระองค์"
2.35.22
नृपश्चोवाच तां देवीं हासं शंसामि ते यदि।
ततो मे मरणं सद्यो भविष्यति न संशयः ॥ २.३५.२२ ॥
พระราชาตรัสกับพระนางผู้เป็นเทวี "หากข้าบอกเหตุแห่งการหัวเราะแก่เจ้า ความตายของข้าก็จะมาถึงในทันที ไม่มีข้อสงสัยเลย"
2.35.23
माता ते पितरं देवि पुनः केकयमब्रवीत्।
शंस मे जीव वा मा वा न मां त्वं प्रहसिष्यसि ॥ २.३५.२३ ॥
พระมารดาของเจ้ากล่าวอีกกับพระบิดาของเจ้า คือพระราชาแห่งเกกัย "จงบอกข้าเถิด ไม่ว่าข้าจะมีชีวิตอยู่หรือไม่ก็ตาม พระองค์จะไม่หัวเราะเยาะข้า"
2.35.24
प्रियया च तथोक्तः स केकयः पृथिवीपतिः।
तस्मै तं वरदायार्थं कथयामास तत्त्वतः ॥ २.३५.२४ ॥
เมื่อที่รักของพระองค์ตรัสเช่นนั้น พระราชาแห่งเกกัยผู้เป็นเจ้าแผ่นดิน จึงบอกความจริงแก่พระนางเกี่ยวกับเรื่องพระผู้ประทานพร
2.35.25
ततः स वरदः साधू राजानं प्रत्यभाषत।
म्रियतां ध्वंसतां वेयं मा शंसीस्त्वं महीपते ॥ २.३५.२५ ॥
ครั้นแล้ว ผู้ประทานพรผู้ประเสริฐนั้นจึงกล่าวตอบพระราชา "ให้สิ่งนี้ตายไปเถิด ให้มันพินาศไปเถิด ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน พระองค์อย่าได้เอ่ยถึงมันเลย"
2.35.26
स तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रसन्नमनसो नृपः।
मातरं ते निरस्याशु विजहार कुबेरवत् ॥ २.३५.२६ ॥
พระราชาเมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระนาง ก็มีพระทัยปีติยินดี จึงขับพระมารดาของเจ้าออกไปในทันที แล้วทรงสำราญพระทัยดุจท้าวกุเวร
2.35.27
तथा त्वमपि राजानं दुर्जनाचरिते पथि।
असद्ग्राहमिमं मोहात् कुरुषे पापदर्शिनी ॥ २.३५.२७ ॥
เจ้าก็เช่นกัน บนทางที่คนชั่วดำเนินไป เจ้าเพราะความหลงจึงยึดมั่นอยู่กับความคิดเท็จนี้ ข้าแต่ผู้มองเห็นแต่ความชั่วร้าย
2.35.28
सत्यश्चात्र प्रवादोऽयं लौकिकः प्रतिभाति मा।
पितॄन् समनुजायन्ते नरा मातरमङ्गनाः ॥ २.३५.२८ ॥
และคำกล่าวของโลกที่ว่านี้ ดูเป็นความจริงในสายตาของข้า คือมนุษย์เกิดตามบิดา และสตรีเกิดตามมารดา
2.35.29
नैवं भव गृहाणेदं यदाह वसुधाधिपः।
भर्तुरिच्छामुपास्वेह जनस्यास्य गतिर्भव ॥ २.३५.२९ ॥
อย่าเป็นเช่นนี้เลย จงรับเอาสิ่งที่เจ้าแผ่นดินตรัสไว้ จงทำตามความปรารถนาของสามี แล้วเป็นที่พึ่งของประชาชนเหล่านี้เถิด
2.35.30
मा त्वं प्रोत्साहिता पापैर्देवराजसमप्रभम्।
भर्तारं लोकभर्तारमसद्धर्ममुपादध ॥ २.३५.३० ॥
เจ้าอย่าให้คนชั่วยุยงจนดำเนินตามทางอธรรมต่อสามีของเจ้า ผู้มีรัศมีงดงามดุจท้าวเทวราช ผู้เป็นที่พึ่งแห่งโลกทั้งหลาย
2.35.31
नहि मिथ्या प्रतिज्ञातं करिष्यति तवानघः।
श्रीमान् दशरथो राजा देवि राजीवलोचनः ॥ २.३५.३१ ॥
ข้าแต่เทวี ท้าวทศรถผู้ไร้มลทิน รุ่งโรจน์ และมีนัยน์ตาดุจดอกบัว จะไม่ทำคำสัญญาที่ให้ไว้แก่เจ้าให้เป็นโมฆะเป็นแน่
2.35.32
ज्येष्ठो वदान्यः कर्मण्यः स्वधर्मस्यापि रक्षिता।
रक्षिता जीवलोकस्य बली रामोऽभिषिच्यताम् ॥ २.३५.३२ ॥
ขอให้พระโอรสองค์โต ผู้ใจบุญ สามารถในการงาน ผู้ปกป้องธรรมของตน และผู้ปกป้องโลกที่มีชีวิต คือพระรามผู้ทรงพลัง ได้รับการอภิเษกเถิด
2.35.33
परिवादो हि ते देवि महाँल्लोके चरिष्यति।
यदि रामो वनं याति विहाय पितरं नृपम् ॥ २.३५.३३ ॥
ข้าแต่เทวี หากพระรามจะเสด็จไปป่า ละทิ้งพระบิดาผู้เป็นพระราชา คำตำหนิอันยิ่งใหญ่จะแพร่ไปในโลกเพราะเจ้า
2.35.34
स्वराज्यं राघवः पातु भव त्वं विगतज्वरा।
नहि ते राघवादन्यः क्षमः पुरवरे वसन् ॥ २.३५.३४ ॥
ขอให้พระราฆพะปกครองแว่นแคว้นของพระองค์เอง และเจ้าจงปราศจากความกระวนกระวายเถิด เพราะสำหรับเจ้า ไม่มีผู้ใดอื่นนอกจากพระราฆพะที่คู่ควรจะอยู่ในนครอันประเสริฐนี้
2.35.35
रामे हि यौवराज्यस्थे राजा दशरथो वनम्।
प्रवेक्ष्यति महेष्वासः पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ २.३५.३५ ॥
เมื่อพระรามได้รับการสถาปนาเป็นรัชทายาทแล้ว ท้าวทศรถผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ จะระลึกถึงการกระทำในอดีตของตน แล้วเสด็จเข้าไปในป่า
2.35.36
भूयः संक्षोभयामास सुमन्त्रस्तु कृताञ्जलिः ॥ २.३५.३६ ॥
สุมันตระ ประนมมือ ได้ทำให้พระนางปั่นป่วนยิ่งขึ้นอีกครั้ง
2.35.37
नैव सा क्षुभ्यते देवी न च स्म परिदूयते।
न चास्या मुखवर्णस्य लक्ष्यते विक्रिया तदा ॥ २.३५.३७ ॥
ในขณะนั้น พระนางมิได้ปั่นป่วนหรือเศร้าโศกเลย และไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดปรากฏที่สีหน้าของพระนาง