ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.35.1
ततो निधूय सहसा शिरो निःश्वस्य चासकृत्।
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य दन्तान् कटकटाय्य च ॥ २.३५.१ ॥
ଏଥିରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ହଠାତ୍ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଲେ, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ, ହାତକୁ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଲେ ଏବଂ ଦାନ୍ତ କଡ଼ମଡ଼ କଲେ।
2.35.2
लोचने कोपसंरक्ते वर्णं पूर्वोचितं जहत्।
कोपाभिभूतः सहसा संतापमशुभं गतः ॥ २.३५.२ ॥
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିଥିବା ସେ ନିଜର ପୂର୍ବ ସ୍ୱାଭାବିକ ବର୍ଣ୍ଣ ହରାଇଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ସେ ହଠାତ୍ ଅଶୁଭ ସନ୍ତାପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
2.35.3
मनः समीक्षमाणश्च सूतो दशरथस्य च।
कम्पयन्निव कैकेय्या हृदयं वाक्शरैः शितैः ॥ २.३५.३ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ସାରଥି ସୁମନ୍ତ୍ର ମନରେ ବିଚାର କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାକ୍ୟବାଣରେ କୈକେୟୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଯେପରି କମ୍ପାଇ (କହିଲେ)।
2.35.4
वाक्यवज्रैरनुपमैर्निर्भिन्दन्निव चाशुभैः।
कैकेय्याः सर्वमर्माणि सुमन्त्रः प्रत्यभाषत ॥ २.३५.४ ॥
ଅନୁପମ ବଜ୍ର ସମାନ ବାକ୍ୟ ଓ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ କୈକେୟୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ମର୍ମସ୍ଥଳ ଯେପରି ବିଦ୍ଧ କରି ସୁମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
2.35.5
यस्यास्तव पतिस्त्यक्तो राजा दशरथः स्वयम्।
भर्ता सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च ॥ २.३५.५ ॥
ତୁମ ସ୍ୱାମୀ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପାଳକ ରାଜା ଦଶରଥ ସ୍ୱୟଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
2.35.6
नह्यकार्यतमं किंचित्तव देवीह विद्यते।
पतिघ्नीं त्वामहं मन्ये कुलघ्नीमपि चान्ततः ॥ २.३५.६ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଏମିତି କୌଣସି ଅକାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ଯାହା ତୁମେ କରି ନ ପାର; ମୁଁ ତୁମକୁ ପତିଘାତିନୀ ଏବଂ ଶେଷରେ କୁଳଘାତିନୀ ମନେ କରେ।
2.35.7
यन्महेन्द्रमिवाजय्यं दुष्प्रकम्प्यमिवाचलम्।
महोदधिमिवाक्षोभ्यं संतापयसि कर्मभिः ॥ २.३५.७ ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅଜେୟ, ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ଏବଂ ମହାସମୁଦ୍ର ପରି ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କୁ ତୁମେ ତୁମ କର୍ମରେ ସନ୍ତପ୍ତ କରୁଛ।
2.35.8
मावमंस्था दशरथं भर्तारं वरदं पतिम्।
भर्तुरिच्छा हि नारीणां पुत्रकोट्या विशिष्यते ॥ २.३५.८ ॥
ସ୍ୱାମୀ, ବରଦାତା ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅପମାନ କର ନାହିଁ। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କୋଟି ପୁତ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ।
2.35.9
यथावयो हि राज्यानि प्राप्नुवन्ति नृपक्षये।
इक्ष्वाकुकुलनाथेऽस्मिंस्तं लोपयितुमिच्छसि ॥ २.३५.९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜ୍ୟ ବୟସ କ୍ରମରେ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳନାଥ ଏହାଙ୍କୁ ହିଁ ସେହି କ୍ରମରୁ ହଟାଇ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
2.35.10
राजा भवतु ते पुत्रो भरतः शास्तु मेदिनीम्।
वयं तत्र गमिष्यामो यत्र रामो गमिष्यति ॥ २.३५.१० ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ଭରତ ରାଜା ହେଉ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁ। ରାମ ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯିବୁ।
2.35.11
न च ते विषये कश्चिद् ब्राह्मणो वस्तुमर्हति।
तादृशं त्वममर्यादमद्य कर्म करिष्यसि ॥ २.३५.११ ॥
ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସବାସ ଯୋଗ୍ୟ ରହିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଆଜି ତୁମେ ଏପରି ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ କର୍ମ କରିବାକୁ ଯାଉଛ।
2.35.12
नूनं सर्वे गमिष्यामो मार्गं रामनिषेवितम्।
त्यक्ता या बान्धवैः सर्वैर्ब्राह्मणैः साधुभिः सदा ॥ २.३५.१२ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ସେବିତ ସେହି ପଥରେ ଯିବୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସାଧୁମାନେ ସଦା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।
2.35.13
का प्रीती राज्यलाभेन तव देवि भविष्यति।
तादृशं त्वममर्यादं कर्म कर्तुं चिकीर्षसि ॥ २.३५.१३ ॥
ହେ ଦେବି, ରାଜ୍ୟଲାଭରେ ତୁମର କି ଆନନ୍ଦ ହେବ? ଏପରି ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ କର୍ମ ତୁମେ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
2.35.14
आश्चर्यमिव पश्यामि यस्यास्ते वृत्तमीदृशम्।
आचरन्त्या न विवृता सद्यो भवति मेदिनी ॥ २.३५.१४ ॥
ଏପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ଏପରି ଆଚରଣକାରିଣୀ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ତୁରନ୍ତ କାହିଁକି ଫାଟି ଯାଉ ନାହିଁ?
2.35.15
महाब्रह्मर्षिसृष्टा वा ज्वलन्तो भीमदर्शनाः।
धिग्वाग्दण्डा न हिंसन्ति रामप्रव्राजने स्थिताम् ॥ २.३५.१५ ॥
ମହାବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ 'ଧିକ୍' ରୂପୀ ନିନ୍ଦା-ଦଣ୍ଡ ରାମଙ୍କ ବନବାସରେ ଲାଗିଥିବା ଏହି ନାରୀକୁ କାହିଁକି ଆଘାତ କରୁ ନାହିଁ?
2.35.16
आम्रं छित्त्वा कुठारेण निम्बं परिचरेत् तु कः।
यश्चैनं पयसा सिञ्चेन्नैवास्य मधुरो भवेत् ॥ २.३५.१६ ॥
ଆମ୍ବ ଗଛକୁ କୁରାଢ଼ିରେ କାଟି ନିମ ଗଛର ସେବା କିଏ କରିବ? ଦୁଧରେ ତାକୁ ସିଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ମିଠା ହେବ ନାହିଁ।
2.35.17
आभिजात्यं हि ते मन्ये यथा मातुस्तथैव च।
न हि निम्बात् स्रवेत् क्षौद्रं लोके निगदितं वचः ॥ २.३५.१७ ॥
ତୁମ ମାତାଙ୍କ ପରି ତୁମରି ମଧ୍ୟ କୁଳଗୌରବ ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ। ନିମରୁ ମହୁ ଝରେ ନାହିଁ ବୋଲି ଲୋକରେ କୁହାଯାଏ।
2.35.18
तव मातुरसद्ग्राहं विद्म पूर्वं यथा श्रुतम्।
पितुस्ते वरदः कश्चिद् ददौ वरमनुत्तमम् ॥ २.३५.१८ ॥
ତୁମ ମାତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଜିଦ୍ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିବା ଅନୁସାରେ ଜାଣୁ। ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ କେହି ବରଦାତା ଅତି ଉତ୍ତମ ବର ଦେଇଥିଲେ।
2.35.19
सर्वभूतरुतं तस्मात् संजज्ञे वसुधाधिपः।
तेन तिर्यग्गतानां च भूतानां विदितं वचः ॥ २.३५.१९ ॥
ସେଥିପାଇଁ ସେହି ବସୁଧାଧିପତିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବାଣୀ ବୁଝାପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ତିର୍ଯକ୍ ଯୋନିର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା।
2.35.20
ततो जृम्भस्य शयने विरुताद् भूरिवर्चसः।
पितुस्ते विदितो भावः स तत्र बहुधाहसत् ॥ २.३५.२० ॥
ତା'ପରେ ଶଯ୍ୟାରେ ହାଇ ଉଠାଉଥିବା ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀଙ୍କ ଶବ୍ଦରୁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଭାବ ଜଣାପଡ଼ିଲା; ସେ ସେଠାରେ ଅନେକ ଥର ହସିଲେ।
2.35.21
तत्र ते जननी क्रुद्धा मृत्युपाशमभीप्सती।
हासं ते नृपते सौम्य जिज्ञासामीति चाब्रवीत् ॥ २.३५.२१ ॥
ସେଠାରେ ତୁମ ମାତା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁପାଶ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଭଳି କହିଲେ, 'ହେ ନୃପତି, ହେ ସୌମ୍ୟ! ତୁମ ହସର କାରଣ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।'
2.35.22
नृपश्चोवाच तां देवीं हासं शंसामि ते यदि।
ततो मे मरणं सद्यो भविष्यति न संशयः ॥ २.३५.२२ ॥
ନୃପତି ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯଦି ମୁଁ ତୁମକୁ ହସର କାରଣ କହେ, ତେବେ ମୋର ତତକ୍ଷଣାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
2.35.23
माता ते पितरं देवि पुनः केकयमब्रवीत्।
शंस मे जीव वा मा वा न मां त्वं प्रहसिष्यसि ॥ २.३५.२३ ॥
ତୁମ ମାତା ପୁଣି ତୁମ ପିତା (କେକୟ)ଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କୁହ; ଜୀଅ କିମ୍ବା ନ ଜୀଅ, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ହସିବ ନାହିଁ।'
2.35.24
प्रियया च तथोक्तः स केकयः पृथिवीपतिः।
तस्मै तं वरदायार्थं कथयामास तत्त्वतः ॥ २.३५.२४ ॥
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ, ସେହି କେକୟ ଦେଶର ପୃଥିବୀପତି ବରଦାତା ବିଷୟରେ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ସବୁ କହିଲେ।
2.35.25
ततः स वरदः साधू राजानं प्रत्यभाषत।
म्रियतां ध्वंसतां वेयं मा शंसीस्त्वं महीपते ॥ २.३५.२५ ॥
ତା'ପରେ ବରଦାତ୍ରୀ ସାଧ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — "ଏହା ମରୁ, ନଷ୍ଟ ହେଉ; ହେ ମହୀପତି, ତୁମେ ଏହା କହନା।"
2.35.26
स तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रसन्नमनसो नृपः।
मातरं ते निरस्याशु विजहार कुबेरवत् ॥ २.३५.२६ ॥
ତାଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା; ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରି ସେ କୁବେର ପରି ବିହାର କଲେ।
2.35.27
तथा त्वमपि राजानं दुर्जनाचरिते पथि।
असद्ग्राहमिमं मोहात् कुरुषे पापदर्शिनी ॥ २.३५.२७ ॥
ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜନମାନଙ୍କ ଚାଲିଥିବା ପଥରେ ମୋହବଶତଃ ଏହି ଅସତ୍ ଆଗ୍ରହ ଧରୁଛ, ହେ ପାପଦର୍ଶିନୀ!
2.35.28
सत्यश्चात्र प्रवादोऽयं लौकिकः प्रतिभाति मा।
पितॄन् समनुजायन्ते नरा मातरमङ्गनाः ॥ २.३५.२८ ॥
ଏଠାରେ ଲୋକଙ୍କ ଏହି କଥାଟି ମୋତେ ସତ୍ୟ ମନେ ହେଉଛି: ମଣିଷମାନେ ପିତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଜନ୍ମନ୍ତି; ନାରୀମାନେ ମାତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଜନ୍ମନ୍ତି।
2.35.29
नैवं भव गृहाणेदं यदाह वसुधाधिपः।
भर्तुरिच्छामुपास्वेह जनस्यास्य गतिर्भव ॥ २.३५.२९ ॥
ଏପରି ହୁଅ ନାହିଁ; ରାଜା ଯାହା କହିଛନ୍ତି ତାହା ଗ୍ରହଣ କର। ଏଠାରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପାଳନ କର; ଏହି ଜନତାର ଆଶ୍ରୟ ହୁଅ।
2.35.30
मा त्वं प्रोत्साहिता पापैर्देवराजसमप्रभम्।
भर्तारं लोकभर्तारमसद्धर्ममुपादध ॥ २.३५.३० ॥
ପାପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉସ୍କାଯାଇ ତୁମେ ଦେବରାଜଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଲୋକପାଳକ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅଧର୍ମ ଆଚରଣ କରନା।
2.35.31
नहि मिथ्या प्रतिज्ञातं करिष्यति तवानघः।
श्रीमान् दशरथो राजा देवि राजीवलोचनः ॥ २.३५.३१ ॥
ହେ ଦେବୀ, ନିଷ୍ପାପ, କମଳନୟନ, ଶ୍ରୀମାନ ରାଜା ଦଶରଥ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମିଥ୍ୟା କରିବେ ନାହିଁ।
2.35.32
ज्येष्ठो वदान्यः कर्मण्यः स्वधर्मस्यापि रक्षिता।
रक्षिता जीवलोकस्य बली रामोऽभिषिच्यताम् ॥ २.३५.३२ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଉଦାର, କର୍ମଦକ୍ଷ, ନିଜ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଜୀବଲୋକର ରକ୍ଷକ, ବଳବାନ ରାମଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହେଉ।
2.35.33
परिवादो हि ते देवि महाँल्लोके चरिष्यति।
यदि रामो वनं याति विहाय पितरं नृपम् ॥ २.३५.३३ ॥
ହେ ଦେବୀ, ରାମ ରାଜା ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବନକୁ ଗଲେ ଜଗତରେ ଆପଣଙ୍କର ବଡ଼ ନିନ୍ଦା ବ୍ୟାପିବ।
2.35.34
स्वराज्यं राघवः पातु भव त्वं विगतज्वरा।
नहि ते राघवादन्यः क्षमः पुरवरे वसन् ॥ २.३५.३४ ॥
ରାଘବ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ ରହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ରାଘବ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି।
2.35.35
रामे हि यौवराज्यस्थे राजा दशरथो वनम्।
प्रवेक्ष्यति महेष्वासः पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ २.३५.३५ ॥
ରାମ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ମହାଧନୁର୍ଧର ରାଜା ଦଶରଥ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରି ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
2.35.36
भूयः संक्षोभयामास सुमन्त्रस्तु कृताञ्जलिः ॥ २.३५.३६ ॥
ସୁମନ୍ତ୍ର କର ଯୋଡ଼ି ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ କଲେ।
2.35.37
नैव सा क्षुभ्यते देवी न च स्म परिदूयते।
न चास्या मुखवर्णस्य लक्ष्यते विक्रिया तदा ॥ २.३५.३७ ॥
ସେତେବେଳେ ଦେବୀ ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମୁଖବର୍ଣ୍ଣରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।