Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.37.1
महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा।
अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.३७.१ ॥
Habiendo oído las palabras del gran ministro, Rāma, conocedor del decoro, entonces se dirigió a Daśaratha con humildad en estas palabras.
2.37.2
त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः।
किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥ २.३७.२ ॥
Oh rey, para mí, que he renunciado a los placeres y vivo en el bosque de alimento silvestre, ¿qué necesidad hay de un séquito, yo que he abandonado todo apego?
2.37.3
यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः।
रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥ २.३७.३ ॥
¿Qué utilidad tiene el apego a la cuerda para quien abandona al mejor de los elefantes, quien, habiéndolo entregado, pone su mente en la cuerda de la cincha?
2.37.4
तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते।
सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवानयन्तु मे ॥ २.३७.४ ॥
Igualmente, ¡oh mejor de los buenos, señor del mundo! ¿Qué necesito yo de un ejército? Lo permito todo; que solo me traigan vestiduras de corteza.
2.37.5
खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छत।
चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥ २.३७.५ ॥
¡Traed ambos, la laya y el cesto, id! Yo debo morar en el bosque catorce años.
2.37.6
अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्।
उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥ २.३७.६ ॥
Entonces Kaikeyī misma trajo las vestiduras de corteza y dijo a Rāghava: «Ponte estas», hablando sin pudor en medio de la multitud.
2.37.7
स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते।
सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह ॥ २.३७.७ ॥
Aquel tigre entre los hombres tomó de Kaikeyī las vestiduras de corteza, dejó a un lado la tela fina y se vistió con las ropas de los ascetas.
2.37.8
लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे।
तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः ॥ २.३७.८ ॥
Lakṣmaṇa también, allí mismo ante su padre, dejó sus hermosas vestiduras y tomó las cubiertas de los ascetas.
2.37.9
अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी।
सम्प्रेक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुरामिव ॥ २.३७.९ ॥
Entonces Sītā, vestida de seda, al ver la vestidura de corteza destinada a ella, se asustó como una cierva moteada ante una trampa.
2.37.10
सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।
कैकेय्याः कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा ॥ २.३७.१० ॥
Como avergonzada, con el ánimo muy turbado, Jānakī de señales auspiciosas tomó de Kaikeyī aquellas vestiduras de corteza de kuśa.
2.37.11
अश्रुसम्पूर्णनेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।
गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३७.११ ॥
Con los ojos llenos de lágrimas, ella, que conoce y ve el dharma, habló así a su esposo, semejante al rey de los gandharvas.
2.37.13
कथं नु चीरं बघ्नन्ति मुनयो वनवासिनः।
कृत्वा कण्ठे स्म सा चीरमेकमादाय पाणिना।
तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥ २.३७.१३ ॥
«¿Cómo atan las vestiduras de corteza los sabios que viven en el bosque?» Diciendo esto, la hija de Janaka tomó una vestidura de corteza, la puso sobre su cuello y permaneció allí, inexperta y avergonzada.
2.37.14
तस्यास्तत् क्षिप्रमागत्य रामो धर्मभृतां वरः।
चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥ २.३७.१४ ॥
Rāma, el mejor de los que sostienen el dharma, vino rápidamente y él mismo ató la prenda de corteza de Sītā sobre su tela de seda.
2.37.15
रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।
अन्तःपुरचरा नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥ २.३७.१५ ॥
Al ver a Rāma atando la fina prenda de corteza de Sītā, las mujeres que se movían en los aposentos interiores derramaron lágrimas.
2.37.16
ऊचुश्च परमायत्ता रामं ज्वलिततेजसम्।
वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी ॥ २.३७.१६ ॥
Profundamente angustiadas, dijeron a Rāma, resplandeciente de gloria: "Hijo querido, esta mujer de noble mente no es apta para el exilio en el bosque."
2.37.17
पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम्।
तावद् दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो ॥ २.३७.१७ ॥
Ya que partes al yermo bosque por obediencia a las palabras de tu padre, oh señor, que la visión de ella sea para nosotras fructífera.
2.37.18
लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक।
नेयमर्हति कल्याणि वस्तुं तापसवद् वने ॥ २.३७.१८ ॥
Hijo mío, ve al bosque con Lakṣmaṇa como compañero. Oh bendita, ella no merece habitar en el bosque como una asceta.
2.37.19
कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी।
धर्मनित्यः स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि ॥ २.३७.१९ ॥
Hijo mío, concede nuestra petición: que la radiante Sītā permanezca aquí. Tú, siempre fiel al dharma, ahora no quieres que ella se quede.
2.37.20
तासामेवंविधा वाचः शृण्वन् दशरथात्मजः।
बबन्धैव तथा चीरं सीतया तुल्यशीलया ॥ २.३७.२० ॥
Al oír estas palabras de las mujeres, el hijo de Daśaratha se ciñó de igual modo la vestidura de corteza, y Sītā, igual en carácter, hizo lo mismo.
2.37.21
चीरे गृहीते तु तया सबाष्पो नृपतेर्गुरुः।
निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३७.२१ ॥
Cuando ella tomó la vestidura de corteza, Vasiṣṭha, el preceptor del rey, con los ojos llenos de lágrimas, detuvo a Sītā y a Kaikeyī y pronunció estas palabras.
2.37.22
अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि।
वञ्चयित्वा तु राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसि ॥ २.३७.२२ ॥
¡Kaikeyī, has ido demasiado lejos, necia, deshonra de tu linaje! Habiendo engañado al rey, ya no te mantienes en un lugar de confianza.
2.37.23
न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते।
अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥ २.३७.२३ ॥
Mujer carente de virtud, la reina Sītā no debe ir al bosque; Sītā ocupará el asiento habitual de Rāma.
2.37.24
आत्मा हि दाराः सर्वेषां दारसंग्रहवर्तिनाम्।
आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥ २.३७.२४ ॥
Para todos los que sostienen un hogar, la esposa es en verdad el alma; considerándola el alma de Rāma, ella protegerá la tierra.
2.37.25
अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण संगता।
वयमत्रानुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति ॥ २.३७.२५ ॥
Si Vaidehī Sītā va al bosque junto con Rāma, nosotros los seguiremos desde aquí, y esta ciudad también irá con ellos.
2.37.26
अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः।
सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम् ॥ २.३७.२६ ॥
También los guardias fronterizos irán adonde vaya el Rāghava con su esposa; el reino que depende de él y la ciudad con todo su séquito irán también.
2.37.27
भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः।
वने वसन्तं काकुत्स्थमनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥ २.३७.२७ ॥
También Bharata y Śatrughna, vestidos con ropas de corteza y viviendo como moradores del bosque, seguirán al hermano mayor, el Kākutstha, y residirán en el bosque.
2.37.28
ततः शून्यां गतजनां वसुधां पादपैः सह।
त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥ २.३७.२८ ॥
Entonces, tú, de conducta perversa, que te alzas contra el bien del pueblo, gobierna sola esta tierra vacía de sus gentes, junto con los árboles.
2.37.29
न हि तद् भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः।
तद् वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति ॥ २.३७.२९ ॥
Ese no será un reino donde Rāma no sea rey; ese bosque donde Rāma habitará será el reino.
2.37.30
न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमिच्छति।
त्वयि वा पुत्रवद् वस्तुं यदि जातो महीपतेः ॥ २.३७.३० ॥
Bharata no desea gobernar una tierra que no le fue entregada por su padre; si nació como hijo del rey, desearía vivir contigo como un hijo.
2.37.31
यद्यपि त्वं क्षितितलाद् गगनं चोत्पतिष्यसि।
पितृवंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति ॥ २.३७.३१ ॥
Aunque te elevaras de la superficie de la tierra al cielo, él, que conoce la conducta de su linaje paterno, no actuaría de otro modo.
2.37.32
तत् त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम्।
लोके नहि स विद्येत यो न राममनुव्रतः ॥ २.३७.३२ ॥
Por eso, ávida de un hijo, has hecho lo que es ingrato para tu hijo. En el mundo no hay nadie que no siga a Rāma.
2.37.33
द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयि पशुव्यालमृगद्विजान्।
गच्छतः सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान् ॥ २.३७.३३ ॥
Kaikeyī, hoy mismo verás a las bestias, a las fieras salvajes, a los ciervos y a las aves, y a los árboles vueltos hacia ellos, mientras Rāma se marcha.
2.37.34
अथोत्तमान्याभरणानि देवि
देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम्।
न चीरमस्याः प्रविधीयतेति
न्यवारयत् तद् वसनं वसिष्ठः ॥ २.३७.३४ ॥
Entonces, oh reina, da magníficos adornos a la nuera y quítale la vestidura de corteza. «Para ella no está prescrita la vestidura de corteza», dijo Vasiṣṭha, y prohibió esa prenda.
2.37.35
एकस्य रामस्य वने निवास-
स्त्वया वृतः केकयराजपुत्रि।
विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या
वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥ २.३७.३५ ॥
Hija del rey de Kekaya, tú has escogido para Rāma solo el exilio en el bosque. Que ella, siempre entregada al servicio y adornada, habite en el bosque con el Rāghava.
2.37.36
यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च
सुसंवृता गच्छतु राजपुत्री।
वस्त्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै-
र्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने ॥ २.३७.३६ ॥
Que la princesa vaya bien escoltada por excelentes vehículos y sirvientes, y que vaya con todas las vestiduras y provisiones. Al conceder el don, no la escogiste a ella.
2.37.37
तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्ये
गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे।
नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा
प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥ २.३७.३७ ॥
Mientras el principal de los brahmanes, maestro del rey de poder incomparable, hablaba así, Sītā no cambió de propósito; deseaba servir a su amado esposo.