ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.37.1
महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा।
अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.३७.१ ॥
ମହାମାତ୍ୟଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ବିନୟଜ୍ଞ ରାମ ବିନୀତଭାବେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.37.2
त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः।
किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥ २.३७.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ବନରେ ବନ୍ୟ ଆହାରରେ ଜୀବିତ, ସର୍ବତଃ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ମୋର ଅନୁଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସହ କ'ଣ ପ୍ରୟୋଜନ?
2.37.3
यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः।
रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥ २.३७.३ ॥
ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀକୁ ଛାଡ଼ି ତାର ଗଳାବନ୍ଧା ଦଉଡ଼ିରେ ମନ ଦିଏ, ସେହି ଉତ୍ତମ ହାତୀକୁ ତ୍ୟାଗକାରୀର ଦଉଡ଼ି-ସ୍ନେହରେ କ'ଣ ଲାଭ?
2.37.4
तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते।
सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवानयन्तु मे ॥ २.३७.४ ॥
ସେହିପରି, ହେ ସଜ୍ଜନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଜଗତ୍ପତି! ମୋ ସେନାରେ ମୋର କ'ଣ? ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ମୋ ପାଇଁ କେବଳ ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ଆଣାଯାଉ।
2.37.5
खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छत।
चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥ २.३७.५ ॥
ଖନିତ୍ର ଓ ପିଟାରୀ ଦୁଇଟି ଆଣ, ଯାଅ! ମୋତେ ବନରେ ଚଉଦ ବର୍ଷ ରହିବାକୁ ହେବ।
2.37.6
अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्।
उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥ २.३७.६ ॥
ଏହା ପରେ କୈକେୟୀ ନିଜେ ବଲ୍କଳ ଆଣି ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଗୁଡ଼ିକ ପିନ୍ଧ"; ଜନସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ କହିଲେ।
2.37.7
स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते।
सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह ॥ २.३७.७ ॥
ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ସେ କୈକେୟୀଠାରୁ ସେହି ଚୀର ଗ୍ରହଣ କରି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ମୁନିବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କଲେ।
2.37.8
लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे।
तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः ॥ २.३७.८ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ, ପିତାଙ୍କ ସାମନାରେ ନିଜର ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ତାପସଙ୍କ ଆବରଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
2.37.9
अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी।
सम्प्रेक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुरामिव ॥ २.३७.९ ॥
ତା'ପରେ ନିଜ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ ସେହି ଚୀର ଦେଖି, ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ସୀତା ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଚିତ୍ରିତ ହରିଣୀ ପରି ଭୀତ ହେଲେ।
2.37.10
सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।
कैकेय्याः कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा ॥ २.३७.१० ॥
ଲଜ୍ଜିତା ପରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ମନରେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା ଜାନକୀ କୈକେୟୀଠାରୁ ସେହି କୁଶଚୀର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
2.37.11
अश्रुसम्पूर्णनेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।
गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३७.११ ॥
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଓ ଧର୍ମଦର୍ଶିନୀ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ସଦୃଶ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.37.13
कथं नु चीरं बघ्नन्ति मुनयो वनवासिनः।
कृत्वा कण्ठे स्म सा चीरमेकमादाय पाणिना।
तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥ २.३७.१३ ॥
ବନବାସୀ ମୁନିମାନେ ଚୀର କିପରି ବାନ୍ଧନ୍ତି? ଏହା କହି, ଗୋଟିଏ ଚୀର ହାତରେ ଧରି ଗଳାରେ ରଖି, ଅକୁଶଳା ହୋଇ ଲଜ୍ଜିତା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ଠିଆ ହେଲେ।
2.37.14
तस्यास्तत् क्षिप्रमागत्य रामो धर्मभृतां वरः।
चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥ २.३७.१४ ॥
ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଶୀଘ୍ର ଆସି ନିଜେ ସୀତାଙ୍କ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ତାଙ୍କ ବଲ୍କଳ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
2.37.15
रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।
अन्तःपुरचरा नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥ २.३७.१५ ॥
ସୀତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ବଲ୍କଳ ବାନ୍ଧୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନ୍ତଃପୁରଚାରିଣୀ ନାରୀମାନେ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବହାଇଲେ।
2.37.16
ऊचुश्च परमायत्ता रामं ज्वलिततेजसम्।
वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी ॥ २.३७.१६ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବତ୍ସ, ଏହି ମନସ୍ୱିନୀ ବନବାସ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।"
2.37.17
पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम्।
तावद् दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो ॥ २.३७.१७ ॥
ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଜନ ବନକୁ ଯାଉଥିବା ତୁମ ସହିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆମ ପାଇଁ ସଫଳ ହେଉ।
2.37.18
लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक।
नेयमर्हति कल्याणि वस्तुं तापसवद् वने ॥ २.३७.१८ ॥
ପୁତ୍ର, ସହାୟକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ବନକୁ ଯାଅ। କଲ୍ୟାଣୀ, ଏ ତପସ୍ୱିନୀ ପରି ବନରେ ରହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
2.37.19
कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी।
धर्मनित्यः स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि ॥ २.३७.१९ ॥
ପୁତ୍ର, ଆମର ଏହି ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କର—ଭାମିନୀ ସୀତା ଏଠାରେ ରହୁ। ଧର୍ମରେ ସଦା ସ୍ଥିର ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହଁ।
2.37.20
तासामेवंविधा वाचः शृण्वन् दशरथात्मजः।
बबन्धैव तथा चीरं सीतया तुल्यशीलया ॥ २.३७.२० ॥
ସେମାନଙ୍କର ଏପରି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦଶରଥପୁତ୍ର (ରାମ) ସେହିପରି ବଲ୍କଳ ପରିଧାନ କଲେ; ସମାନ ଶୀଳା ସୀତା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କଲେ।
2.37.21
चीरे गृहीते तु तया सबाष्पो नृपतेर्गुरुः।
निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३७.२१ ॥
ସେ ବଲ୍କଳ ଗ୍ରହଣ କଲା ବେଳେ, ଲୋତକ ଭରା ନୟନରେ ରାଜାଙ୍କ ଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠ ସୀତା ଓ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.37.22
अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि।
वञ्चयित्वा तु राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसि ॥ २.३७.२२ ॥
ହେ କୈକେୟୀ! ତୁମେ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଛ; ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ହେ କୁଳର କଳଙ୍କ! ରାଜାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚନା କରି ତୁମେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ରହୁନାହଁ।
2.37.23
न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते।
अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥ २.३७.२३ ॥
ହେ ଶୀଳହୀନା! ଦେବୀ ସୀତା ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ରାମଙ୍କର ସାଧାରଣ ଆସନ ସୀତା ହିଁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
2.37.24
आत्मा हि दाराः सर्वेषां दारसंग्रहवर्तिनाम्।
आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥ २.३७.२४ ॥
ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନକାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ହିଁ ଆତ୍ମା; "ଏ ରାମଙ୍କର ଆତ୍ମା" ଏହା ଭାବି ସେ ପୃଥିବୀ ପାଳନ କରିବେ।
2.37.25
अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण संगता।
वयमत्रानुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति ॥ २.३७.२५ ॥
ବୈଦେହୀ ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହିତ ବନକୁ ଗଲେ, ଆମେ ଏଠାରୁ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବୁ; ଏ ନଗର ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯିବ।
2.37.26
अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः।
सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम् ॥ २.३७.२६ ॥
ସୀମାରକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରାଘବ ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବେ ସେଠାକୁ ଯିବେ; ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ପରିଜନ ସହିତ ନଗରୀ ମଧ୍ୟ ଯିବେ।
2.37.27
भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः।
वने वसन्तं काकुत्स्थमनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥ २.३७.२७ ॥
ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ବନବାସୀ ହୋଇ, ବନରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପଛେ ରହିବେ।
2.37.28
ततः शून्यां गतजनां वसुधां पादपैः सह।
त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥ २.३७.२८ ॥
ତେବେ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ଅହିତରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦୁରାଚାରିଣୀ, ଲୋକମାନେ ଚାଲିଯାଇଥିବା ଏହି ଶୂନ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଗଛମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଏକାକୀ ଶାସନ କର।
2.37.29
न हि तद् भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः।
तद् वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति ॥ २.३७.२९ ॥
ଯେଉଁଠି ରାମ ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି ସେ ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ରାମ ବାସ କରିବେ ସେହି ବନ ହିଁ ରାଜ୍ୟ ହେବ।
2.37.30
न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमिच्छति।
त्वयि वा पुत्रवद् वस्तुं यदि जातो महीपतेः ॥ २.३७.३० ॥
ପିତା ଦେଇନଥିବା ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଭରତ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଜନ୍ମିଥିଲେ ତୁମ ପାଖରେ ପୁତ୍ର ପରି ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ।
2.37.31
यद्यपि त्वं क्षितितलाद् गगनं चोत्पतिष्यसि।
पितृवंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति ॥ २.३७.३१ ॥
ତୁମେ ପୃଥିବୀରୁ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃବଂଶର ଆଚରଣ ଜାଣିଥିବା ସେ ଅନ୍ୟଥା କରିବେ ନାହିଁ।
2.37.32
तत् त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम्।
लोके नहि स विद्येत यो न राममनुव्रतः ॥ २.३७.३२ ॥
ତେଣୁ ପୁତ୍ରଲୋଭରେ ତୁମେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ। ଜଗତରେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ ନ କରୁଥିବା କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
2.37.33
द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयि पशुव्यालमृगद्विजान्।
गच्छतः सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान् ॥ २.३७.३३ ॥
ହେ କୈକେୟୀ, ଆଜି ରାମଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିବାବେଳେ ତୁମେ ପଶୁ, ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରିଥିବା ଗଛମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବ।
2.37.34
अथोत्तमान्याभरणानि देवि
देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम्।
न चीरमस्याः प्रविधीयतेति
न्यवारयत् तद् वसनं वसिष्ठः ॥ २.३७.३४ ॥
ତା'ପରେ ହେ ଦେବୀ, ଉତ୍ତମ ଅଳଙ୍କାର ପୁତ୍ରବଧୂଙ୍କୁ ଦିଅ; ତାଙ୍କର ଚୀର କାଢ଼ି ଦିଅ। 'ଏହାଙ୍କ ପାଇଁ ଚୀର ବିଧାନ ନୁହେଁ' ବୋଲି କହି ବଶିଷ୍ଠ ସେ ବସ୍ତ୍ର ନିବାରଣ କଲେ।
2.37.35
एकस्य रामस्य वने निवास-
स्त्वया वृतः केकयराजपुत्रि।
विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या
वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥ २.३७.३५ ॥
ହେ କେକୟ ରାଜକୁମାରୀ, ରାମଙ୍କ ବନବାସକୁ ହିଁ ତୁମେ ବାଛିଛ। ସର୍ବଦା ସେବାରେ ନିରତ ଏହି ବଧୂ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କ ସହ ବନରେ ବାସ କରୁ।
2.37.36
यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च
सुसंवृता गच्छतु राजपुत्री।
वस्त्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै-
र्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने ॥ २.३७.३६ ॥
ରାଜକୁମାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନ ଓ ଦାସଦାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବେ ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଯାଉ; ସମସ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଯାଉ। ବର ଦେବା ସମୟରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ବାଛି ନ ଥିଲ।
2.37.37
तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्ये
गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे।
नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा
प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥ २.३७.३७ ॥
ଅତୁଳନୀୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜଗୁରୁ, ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ ସୀତାଙ୍କ ମନ ଫେରିଲା ନାହିଁ; ସେ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।