รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.37.1
महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा।
अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.३७.१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของอำมาตย์ผู้ใหญ่แล้ว พระรามผู้รู้จักกาลเทศะจึงกล่าวกับท้าวทศรถด้วยความถ่อมตนดังนี้
2.37.2
त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः।
किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥ २.३७.२ ॥
ข้าแต่พระราชา สำหรับข้าพระองค์ผู้ละทิ้งความสุขสบาย ดำรงชีวิตในป่าด้วยอาหารจากป่า และได้ละความยึดติดทั้งปวงแล้ว ยังจะต้องการผู้ติดตามไปทำไมเล่า
2.37.3
यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः।
रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥ २.३७.३ ॥
ผู้ที่ทิ้งช้างตัวประเสริฐไว้ แล้วกลับใจไปผูกพันกับเชือกที่สายรัดอาน จะมีประโยชน์อะไรด้วยความผูกพันต่อเชือกนั้น เมื่อต้องละทิ้งช้างตัวเลิศ
2.37.4
तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते।
सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवानयन्तु मे ॥ २.३७.४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี ข้าแต่เจ้าแห่งโลก ข้าพระองค์จะต้องการกองทัพไปทำไม ข้าพระองค์อนุญาตให้ทุกคนกลับไปได้ และขอให้นำเพียงเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้มาให้ข้าพระองค์เถิด
2.37.5
खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छत।
चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥ २.३७.५ ॥
จงนำทั้งจอบและตะกร้ามาเถิด แล้วไปเสีย ข้าพระองค์จะอยู่ในป่าเป็นเวลาสิบสี่ปี
2.37.6
अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्।
उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥ २.३७.६ ॥
ครั้งนั้น นางไกเกยีเองได้นำเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้มาถวายพระราม แล้วกล่าวต่อหน้าฝูงชนอย่างไม่ละอายว่า "จงสวมเครื่องนี้เถิด"
2.37.7
स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते।
सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह ॥ २.३७.७ ॥
วีรบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ รับเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้จากนางไกเกยี แล้วถอดผ้าอย่างดีออก สวมเครื่องนุ่งห่มของฤๅษีแทน
2.37.8
लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे।
तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः ॥ २.३७.८ ॥
พระลักษมณ์ก็เช่นกัน ณ ที่นั้นเอง ต่อหน้าพระราชบิดา ได้ถอดผ้าอันงดงามออก แล้วรับเครื่องคลุมกายของนักพรตมาสวม
2.37.9
अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी।
सम्प्रेक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुरामिव ॥ २.३७.९ ॥
ครั้งนั้น นางสีดาผู้นุ่งผ้าไหม เมื่อเห็นเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้ที่เตรียมไว้ให้ตนสวมใส่ ก็ตกใจกลัว เหมือนกวางจุดที่เห็นบ่วงดักสัตว์
2.37.10
सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।
कैकेय्याः कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा ॥ २.३७.१० ॥
นางรู้สึกเหมือนอับอาย จึงหม่นหมองใจยิ่งนัก แล้วนางเจ้าเมืองชนกผู้มีลักษณะมงคล รับเครื่องนุ่งห่มทำจากหญ้าคาจากนางไกเกยีมาถือไว้
2.37.11
अश्रुसम्पूर्णनेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।
गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३७.११ ॥
นางซึ่งเต็มไปด้วยน้ำตา ผู้รู้ธรรมและเห็นธรรม ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่สามีของตน ผู้ประหนึ่งเจ้าแห่งคนธรรพ์
2.37.13
कथं नु चीरं बघ्नन्ति मुनयो वनवासिनः।
कृत्वा कण्ठे स्म सा चीरमेकमादाय पाणिना।
तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥ २.३७.१३ ॥
"ฤๅษีผู้อยู่ป่าเขาผูกเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้กันอย่างไรหนอ" นางกล่าวดังนี้แล้วถือเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้ผืนหนึ่งด้วยมือ วางพาดที่คอ แล้วยืนอยู่ตรงนั้น ไม่ชำนาญและเขินอาย ธิดาของพระชนกนั้น
2.37.14
तस्यास्तत् क्षिप्रमागत्य रामो धर्मभृतां वरः।
चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥ २.३७.१४ ॥
พระรามผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ทรงธรรม รีบเข้ามาแล้วทรงผูกเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้ให้แก่นางสีดาด้วยพระองค์เอง ทับลงบนผ้าไหมของนาง
2.37.15
रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।
अन्तःपुरचरा नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥ २.३७.१५ ॥
เมื่อเห็นพระรามกำลังผูกเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้อันงดงามให้นางสีดา เหล่าสตรีที่อยู่ในที่ประทับฝ่ายในก็หลั่งน้ำตาออกมา
2.37.16
ऊचुश्च परमायत्ता रामं ज्वलिततेजसम्।
वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी ॥ २.३७.१६ ॥
ด้วยความโศกเศร้าอย่างยิ่ง พวกนางจึงกล่าวกับพระรามผู้มีพระเดชานุภาพรุ่งโรจน์ว่า "ลูกรัก ผู้มีจิตใจสูงส่งเช่นนี้ไม่สมควรถูกส่งไปลี้ภัยในป่าเลย"
2.37.17
पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम्।
तावद् दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो ॥ २.३७.१७ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ ขอให้การได้เห็นนางของพวกเราในครั้งนี้ได้ผลดีเถิด เพราะพระองค์ได้เสด็จไปยังป่าอันเปลี่ยวร้างด้วยการเชื่อฟังถ้อยคำของพระราชบิดา
2.37.18
लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक।
नेयमर्हति कल्याणि वस्तुं तापसवद् वने ॥ २.३७.१८ ॥
ลูกรัก จงไปยังป่ากับพระลักษมณ์ที่เป็นผู้ร่วมทาง ส่วนนางผู้มีมงคลนี้ ไม่สมควรอยู่ในป่าเหมือนนักพรตเลย
2.37.19
कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी।
धर्मनित्यः स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि ॥ २.३७.१९ ॥
ลูกรัก ขอทรงรับคำขอของพวกเรา ให้นางสีดาผู้งดงามอยู่ที่นี่เถิด ตัวลูกนั้นมั่นคงในธรรมอยู่เสมอ แต่บัดนี้ลูกก็ไม่ปรารถนาให้นางอยู่ต่อ
2.37.20
तासामेवंविधा वाचः शृण्वन् दशरथात्मजः।
बबन्धैव तथा चीरं सीतया तुल्यशीलया ॥ २.३७.२० ॥
เมื่อท้าวทศรถาตมชาได้ฟังถ้อยคำเช่นนั้นจากเหล่าสตรี พระองค์ก็ทรงผูกเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้เช่นเดียวกัน และนางสีดาผู้มีความประพฤติเสมอกับพระองค์ก็ทำเช่นเดียวกัน
2.37.21
चीरे गृहीते तु तया सबाष्पो नृपतेर्गुरुः।
निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३७.२१ ॥
เมื่อนางรับเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้ไปแล้ว วสิษฐะ ปุโรหิตของพระราชา มีดวงตาคลอด้วยน้ำตา ได้ห้ามนางสีดาและนางไกเกยีไว้ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.37.22
अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि।
वञ्चयित्वा तु राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसि ॥ २.३७.२२ ॥
กैकेयी เจ้าเดินไปไกลเกินไปแล้ว ผู้มีปัญญาทราม ผู้เป็นความอับอายของวงศ์ตระกูล เมื่อหลอกลวงพระราชาแล้ว เจ้าก็ไม่ควรยืนอยู่ในฐานะผู้น่าไว้วางใจอีกต่อไป
2.37.23
न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते।
अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥ २.३७.२३ ॥
สตรีผู้ปราศจากศีลธรรม เทวีสีดาไม่ควรไปป่า สีดาจะนั่งบนอาสนะประจำของพระราม
2.37.24
आत्मा हि दाराः सर्वेषां दारसंग्रहवर्तिनाम्।
आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥ २.३७.२४ ॥
สำหรับทุกคนที่ดำรงชีวิตครองเรือน ภรรยาย่อมเป็นดั่งอาตมันของตน ถือนางเป็นอาตมันของพระราม นางจะปกครองแผ่นดิน
2.37.25
अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण संगता।
वयमत्रानुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति ॥ २.३७.२५ ॥
หากพระเวไทยีสีดาจะไปป่าพร้อมกับพระราม พวกเราจะตามไปจากที่นี่ และนครนี้ก็จะไปด้วยเช่นกัน
2.37.26
अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः।
सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम् ॥ २.३७.२६ ॥
แม้ทหารชายแดนก็จะไปในที่ใดที่พระราฆวะไปพร้อมภรรยา แคว้นที่พึ่งพิงพระองค์ และนครพร้อมทรัพย์สมบัติทั้งหมด ก็จะไปด้วยเช่นกัน
2.37.27
भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः।
वने वसन्तं काकुत्स्थमनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥ २.३७.२७ ॥
ภรตและศัตรุฆนะเช่นกัน สวมผ้าเปลือกไม้และดำเนินชีวิตอย่างผู้อาศัยในป่า จะอยู่ในป่าตามพี่ชายผู้เป็นกากุตสถะ
2.37.28
ततः शून्यां गतजनां वसुधां पादपैः सह।
त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥ २.३७.२८ ॥
ดังนั้น เจ้าผู้มีความประพฤติชั่วร้าย แผ่นดินอันว่างเปล่าปราศจากผู้คน พร้อมด้วยต้นไม้ทั้งหลาย เจ้าผู้เดียวจะปกครองแผ่นดินนั้น เจ้าผู้ยืนอยู่ฝ่ายตรงข้ามกับความผาสุกของประชาชน
2.37.29
न हि तद् भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः।
तद् वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति ॥ २.३७.२९ ॥
นั่นจะไม่ใช่แคว้นที่พระรามไม่เป็นพระราชา ป่านั้นที่พระรามจะพำนักอยู่ จะเป็นแคว้นนั้นเอง
2.37.30
न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमिच्छति।
त्वयि वा पुत्रवद् वस्तुं यदि जातो महीपतेः ॥ २.३७.३० ॥
ภรตไม่ปรารถนาจะปกครองแผ่นดินที่บิดามิได้ประทานให้แก่ตน หากเขาเป็นโอรสของพระราชาจริง เขาก็ย่อมปรารถนาจะอยู่กับเจ้าเหมือนบุตรที่อยู่กับมารดา
2.37.31
यद्यपि त्वं क्षितितलाद् गगनं चोत्पतिष्यसि।
पितृवंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति ॥ २.३७.३१ ॥
แม้เจ้าจะทะยานขึ้นจากพื้นแผ่นดินสู่ท้องฟ้า เขาผู้รู้จักความประพฤติของวงศ์บิดาก็จะไม่กระทำเป็นอย่างอื่นเช่นนั้นเด็ดขาด
2.37.32
तत् त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम्।
लोके नहि स विद्येत यो न राममनुव्रतः ॥ २.३७.३२ ॥
ดังนั้น เจ้าผู้โลภในบุตรชาย จึงได้กระทำสิ่งที่ไม่เป็นที่พอใจแก่บุตรของเจ้าเอง ในโลกนี้ไม่มีผู้ใดที่ไม่ปฏิบัติตามพระราม
2.37.33
द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयि पशुव्यालमृगद्विजान्।
गच्छतः सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान् ॥ २.३७.३३ ॥
กैकेयी วันนี้เองเจ้าจะได้เห็นสัตว์ป่า สัตว์ร้าย กวาง และนก และต้นไม้ที่โน้มไปทางพวกมัน ขณะที่พระรามเสด็จไป
2.37.34
अथोत्तमान्याभरणानि देवि
देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम्।
न चीरमस्याः प्रविधीयतेति
न्यवारयत् तद् वसनं वसिष्ठः ॥ २.३७.३४ ॥
แล้วเทวี จงให้เครื่องประดับอันงดงามแก่สะใภ้ และให้นางถอดผ้าเปลือกไม้ออก วสิษฐกล่าวว่า "สำหรับนาง ผ้าเปลือกไม้มิได้กำหนดไว้" แล้วท่านก็ห้ามมิให้สวมผ้านั้น
2.37.35
एकस्य रामस्य वने निवास-
स्त्वया वृतः केकयराजपुत्रि।
विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या
वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥ २.३७.३५ ॥
ธิดาแห่งกษัตริย์เกกยะ เจ้าได้เลือกการเนรเทศของพระรามเพียงผู้เดียวไปป่า ขอให้นางผู้ตั้งมั่นในการรับใช้และประดับประดาอยู่เสมอ จงอยู่ในป่าพร้อมกับพระราฆวะเถิด
2.37.36
यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च
सुसंवृता गच्छतु राजपुत्री।
वस्त्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै-
र्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने ॥ २.३७.३६ ॥
ขอให้พระราชธิดาเสด็จไปอย่างคุ้มกันดี ด้วยยานพาหนะชั้นเยี่ยมและบริวารทั้งหลาย พร้อมด้วยเครื่องนุ่งห่มและเสบียงทั้งปวง ในการประทานพรนั้น เจ้ามิได้เลือกนางไว้
2.37.37
तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्ये
गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे।
नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा
प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥ २.३७.३७ ॥
ขณะที่ปุโรหิตผู้เป็นหัวหน้าพราหมณ์ อาจารย์ของพระราชา ผู้มีอำนาจที่หาผู้เปรียบมิได้ กำลังกล่าวเช่นนั้น สีดามิได้เปลี่ยนใจกลับไป นางปรารถนาจะรับใช้พระสวามีผู้เป็นที่รักของนาง