ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.37.1
महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा।
अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.३७.१ ॥
ಮಹಾಮಾತ್ಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ವಿನಯಜ್ಞನಾದ ರಾಮನು ವಿನೀತನಾಗಿ ದಶರಥನೊಡನೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.37.2
त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः।
किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥ २.३७.२ ॥
ಅರಸೇ! ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಆಹಾರದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನನಗೆ ಅನುಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
2.37.3
यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः।
रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥ २.३७.३ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದರ ಕಟ್ಟುಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟವನಿಗೆ, ಆ ಉತ್ತಮ ಆನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನಿಗೆ, ಹಗ್ಗದ ಮೋಹದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
2.37.4
तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते।
सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवानयन्तु मे ॥ २.३७.४ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಜಗತ್ಪತಿಯೇ! ನನ್ನ ಸೇನೆಯಿಂದ ನನಗೇನು ಕೆಲಸ? ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ನಾರುಮಡಿಗಳನ್ನೇ ತರಿಸಿರಿ.
2.37.5
खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छत।
चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥ २.३७.५ ॥
ಗುದ್ದಲಿ ಮತ್ತು ಬುಟ್ಟಿ ಎರಡನ್ನೂ ತನ್ನಿರಿ, ಹೋಗಿರಿ! ನಾನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
2.37.6
अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्।
उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥ २.३७.६ ॥
ಆಗ ಕೈಕೇಯಿ ತಾನೇ ನಾರುಮಡಿಗಳನ್ನು ತಂದು ರಾಘವನಿಗೆ "ಇವನ್ನು ಉಡು" ಎಂದಳು; ಜನಸಮೂಹದ ನಡುವೆ ಅವಳು ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.37.7
स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते।
सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह ॥ २.३७.७ ॥
ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಅವನು ಕೈಕೇಯಿಯಿಂದ ಆ ನಾರುಚೀರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದಿಟ್ಟು ಮುನಿವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.
2.37.8
लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे।
तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः ॥ २.३७.८ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ, ತಂದೆಯ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಶುಭ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಾಪಸರ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
2.37.9
अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी।
सम्प्रेक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुरामिव ॥ २.३७.९ ॥
ನಂತರ ತಾನು ಉಡಲು ಆ ನಾರುಚೀರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ರೇಷ್ಮೆ ಉಡುಗೆಯ ಸೀತೆ, ಬಲೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಭಯಭೀತಳಾದಳು.
2.37.10
सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।
कैकेय्याः कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा ॥ २.३७.१० ॥
ನಾಚಿದವಳಂತೆ, ಬಹಳ ಮನನೊಂದ ಶುಭಲಕ್ಷಣೆ ಜಾನಕಿ ಕೈಕೇಯಿಯಿಂದ ಆ ಕುಶ ನಾರುಚೀರೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು.
2.37.11
अश्रुसम्पूर्णनेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।
गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३७.११ ॥
ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವಳು, ಗಂಧರ್ವರಾಜನಂತಿರುವ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.37.13
कथं नु चीरं बघ्नन्ति मुनयो वनवासिनः।
कृत्वा कण्ठे स्म सा चीरमेकमादाय पाणिना।
तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥ २.३७.१३ ॥
ವನವಾಸಿ ಮುನಿಗಳು ನಾರುಚೀರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ? ಎನ್ನುತ್ತ, ಒಂದು ನಾರುಚೀರೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕತ್ತಿನ ಮೇಲಿರಿಸಿ, ಕೌಶಲ್ಯವಿಲ್ಲದವಳಾಗಿ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಜನಕನ ಮಗಳು ನಿಂತಳು.
2.37.14
तस्यास्तत् क्षिप्रमागत्य रामो धर्मभृतां वरः।
चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥ २.३७.१४ ॥
ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಬೇಗನೆ ಬಂದು ತಾನೇ ಸೀತೆಯ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಅವಳ ನಾರುಡುಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು.
2.37.15
रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।
अन्तःपुरचरा नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥ २.३७.१५ ॥
ಸೀತೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರುಡುಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದರು.
2.37.16
ऊचुश्च परमायत्ता रामं ज्वलिततेजसम्।
वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी ॥ २.३७.१६ ॥
ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡ ಅವರು ಉಜ್ವಲ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ವತ್ಸ, ಈ ಮನಸ್ವಿನಿ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಳಲ್ಲ."
2.37.17
पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम्।
तावद् दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो ॥ २.३७.१७ ॥
ತಂದೆಯ ಮಾತಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ನಿರ್ಜನ ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರುವ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ, ಓ ಪ್ರಭು, ಅವಳ ದರ್ಶನವು ನಮಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಲಿ.
2.37.18
लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक।
नेयमर्हति कल्याणि वस्तुं तापसवद् वने ॥ २.३७.१८ ॥
ಮಗನೇ, ಸಹಾಯಕನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಇವಳು ತಪಸ್ವಿನಿಯಂತೆ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯಳಲ್ಲ.
2.37.19
कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी।
धर्मनित्यः स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि ॥ २.३७.१९ ॥
ಮಗನೇ, ನಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸು. ಭಾಮಿನಿ ಸೀತೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲಿ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯನಾದ ನೀನು ಈಗ ಅವಳು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.37.20
तासामेवंविधा वाचः शृण्वन् दशरथात्मजः।
बबन्धैव तथा चीरं सीतया तुल्यशीलया ॥ २.३७.२० ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಇಂಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಶರಥನ ಪುತ್ರ (ರಾಮ) ಹಾಗೆಯೇ ನಾರುಮಡಿಯನ್ನು ಉಟ್ಟನು; ಸಮಾನ ಶೀಲೆಯಾದ ಸೀತೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದಳು.
2.37.21
चीरे गृहीते तु तया सबाष्पो नृपतेर्गुरुः।
निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३७.२१ ॥
ಅವಳು ನಾರುಮಡಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ರಾಜನ ಗುರುವಾದ ವಸಿಷ್ಠರು ಸೀತೆಯನ್ನೂ ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನೂ ತಡೆದು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.37.22
अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि।
वञ्चयित्वा तु राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसि ॥ २.३७.२२ ॥
ಕೈಕೇಯಿ! ನೀನು ಮಿತಿ ಮೀರಿದ್ದೀಯೆ; ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಳಂಕವೇ! ರಾಜನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ನೀನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
2.37.23
न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते।
अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥ २.३७.२३ ॥
ಶೀಲರಹಿತಳೇ! ದೇವಿ ಸೀತೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು; ರಾಮನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸನವನ್ನು ಸೀತೆಯೇ ಅನುಸರಿಸುವಳು.
2.37.24
आत्मा हि दाराः सर्वेषां दारसंग्रहवर्तिनाम्।
आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥ २.३७.२४ ॥
ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪತ್ನಿಯೇ ಆತ್ಮ; "ಇವಳು ರಾಮನ ಆತ್ಮ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಳು.
2.37.25
अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण संगता।
वयमत्रानुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति ॥ २.३७.२५ ॥
ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆ ರಾಮನೊಡನೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದರೆ, ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವೆವು; ಈ ನಗರವೂ ಅವರೊಡನೆ ಹೋಗುವುದು.
2.37.26
अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः।
सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम् ॥ २.३७.२६ ॥
ಗಡಿ ಕಾವಲುಗಾರರೂ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇರುವ ರಾಘವನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವರು; ಅವನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯವೂ, ಪರಿವಾರಸಹಿತ ನಗರವೂ ಹೋಗುವವು.
2.37.27
भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः।
वने वसन्तं काकुत्स्थमनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥ २.३७.२७ ॥
ಭರತನೂ ಶತ್ರುಘ್ನನೂ ನಾರುಮಡಿಯುಟ್ಟು ವನವಾಸಿಗಳಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವಾಸಿಸುವರು.
2.37.28
ततः शून्यां गतजनां वसुधां पादपैः सह।
त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥ २.३७.२८ ॥
ಆಗ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತ ದುರ್ವೃತ್ತೆಯೇ, ಜನರು ಹೋಗಿರುವ ಈ ಶೂನ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರಗಿಡಗಳೊಡನೆ ನೀನೊಬ್ಬಳೇ ಆಳು.
2.37.29
न हि तद् भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः।
तद् वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति ॥ २.३७.२९ ॥
ರಾಮನು ರಾಜನಲ್ಲದ ಸ್ಥಳ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ರಾಜ್ಯವಾಗದು; ರಾಮನು ವಾಸಿಸುವ ಆ ಕಾಡೇ ರಾಜ್ಯವಾಗುವುದು.
2.37.30
न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमिच्छति।
त्वयि वा पुत्रवद् वस्तुं यदि जातो महीपतेः ॥ २.३७.३० ॥
ತಂದೆ ಕೊಡದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭರತನು ಆಳಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ರಾಜನ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮಗನಂತೆ ಇರಲು ಬಯಸುವನು.
2.37.31
यद्यपि त्वं क्षितितलाद् गगनं चोत्पतिष्यसि।
पितृवंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति ॥ २.३७.३१ ॥
ನೀನು ಭೂತಲದಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರೂ, ಪಿತೃವಂಶದ ನಡತೆ ತಿಳಿದ ಅವನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ಮಾಡನು.
2.37.32
तत् त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम्।
लोके नहि स विद्येत यो न राममनुव्रतः ॥ २.३७.३२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ನೀನು ಮಗನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
2.37.33
द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयि पशुव्यालमृगद्विजान्।
गच्छतः सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान् ॥ २.३७.३३ ॥
ಕೈಕೇಯಿ, ಇಂದೇ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಪಶುಗಳನ್ನು, ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳನ್ನು, ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು, ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳತ್ತ ತಿರುಗಿದ ಮರಗಳನ್ನು ನೀನು ನೋಡುವೆ.
2.37.34
अथोत्तमान्याभरणानि देवि
देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम्।
न चीरमस्याः प्रविधीयतेति
न्यवारयत् तद् वसनं वसिष्ठः ॥ २.३७.३४ ॥
ಆಮೇಲೆ ದೇವಿ, ಉತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸೊಸೆಗೆ ಕೊಡು; ಅವಳ ನಾರುಡುಗೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಿಸು. 'ಇವಳಿಗೆ ನಾರುಡುಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ' ಎಂದು ವಸಿಷ್ಠರು ಆ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಡೆದರು.
2.37.35
एकस्य रामस्य वने निवास-
स्त्वया वृतः केकयराजपुत्रि।
विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या
वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥ २.३७.३५ ॥
ಕೇಕಯ ರಾಜಪುತ್ರಿ, ರಾಮನ ವನವಾಸವನ್ನೇ ನೀನು ಆರಿಸಿದ್ದೀಯ. ಸದಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ಇವಳು ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ.
2.37.36
यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च
सुसंवृता गच्छतु राजपुत्री।
वस्त्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै-
र्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने ॥ २.३७.३६ ॥
ರಾಜಪುತ್ರಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೋಗಲಿ; ಎಲ್ಲ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲಿ. ವರ ನೀಡುವಾಗ ನೀನು ಇವಳನ್ನು ಆರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
2.37.37
तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्ये
गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे।
नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा
प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥ २.३७.३७ ॥
ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ರಾಜನ ಗುರು, ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಸೀತೆ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಿಯ ಪತಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಬಯಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಳು.