వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.37.1
महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा।
अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.३७.१ ॥
మహామాత్యుని మాటలు విని, అప్పుడు వినయజ్ఞుడైన రాముడు వినయంతో దశరథునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
2.37.2
त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः।
किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥ २.३७.२ ॥
రాజా! భోగాలను త్యజించి, అడవిలో అడవి ఆహారంతో జీవిస్తూ, అన్నిటిపై ఆసక్తి విడిచిన నాకు అనుచరులతో ఏమి పని?
2.37.3
यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः।
रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥ २.३७.३ ॥
శ్రేష్ఠమైన ఏనుగును వదిలి దాని కట్టుతాడుపై మనసు పెట్టేవాడికి, ఆ ఉత్తమ గజాన్ని విడిచిపెట్టే అతనికి, తాడుపై ఉన్న ప్రేమతో ఏం ప్రయోజనం?
2.37.4
तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते।
सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवानयन्तु मे ॥ २.३७.४ ॥
అలాగే, సజ్జనులలో శ్రేష్ఠుడా, జగత్పతీ! నా సైన్యంతో నాకేమి పని? అందరినీ అనుమతిస్తున్నాను; నాకు నారచీరలను మాత్రమే తెప్పించండి.
2.37.5
खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छत।
चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥ २.३७.५ ॥
పలుగు, బుట్ట రెండింటినీ తెప్పించండి, వెళ్ళండి! నేను అడవిలో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు నివసించాలి.
2.37.6
अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्।
उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥ २.३७.६ ॥
అప్పుడు కైకేయి స్వయంగా నారచీరలు తెచ్చి రాఘవునితో "వీటిని ధరించు" అని అన్నది; జనసమూహం మధ్య ఆమె సిగ్గు లేకుండా పలికింది.
2.37.7
स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते।
सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह ॥ २.३७.७ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడు కైకేయి నుండి ఆ నారచీరలను స్వీకరించి, సూక్ష్మ వస్త్రాన్ని విడిచి ముని వస్త్రాలను ధరించెను.
2.37.8
लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे।
तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः ॥ २.३७.८ ॥
లక్ష్మణుడు కూడా అక్కడే, తండ్రి ఎదుట తన శుభ వస్త్రాలను విడిచి తాపసుల వస్త్రాలను స్వీకరించెను.
2.37.9
अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी।
सम्प्रेक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुरामिव ॥ २.३७.९ ॥
అప్పుడు తాను ధరించేందుకు ఆ నారచీరను చూచిన పట్టువస్త్రధారిణి సీత, వలను చూసిన చుక్కల లేడిలా భయపడెను.
2.37.10
सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।
कैकेय्याः कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा ॥ २.३७.१० ॥
సిగ్గుపడినట్లుగా, మిక్కిలి దుఃఖించిన మనసుతో శుభలక్షణ జానకి కైకేయి నుండి ఆ దర్భ నారచీరలను స్వీకరించెను.
2.37.11
अश्रुसम्पूर्णनेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।
गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३७.११ ॥
కన్నీటితో నిండిన కన్నులతో, ధర్మజ్ఞురాలు ధర్మదర్శిని అయిన ఆమె, గంధర్వరాజుతో సమానుడైన తన భర్తతో ఇలా పలికెను.
2.37.13
कथं नु चीरं बघ्नन्ति मुनयो वनवासिनः।
कृत्वा कण्ठे स्म सा चीरमेकमादाय पाणिना।
तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥ २.३७.१३ ॥
వనవాసులైన మునులు నారచీరను ఎలా కట్టుకుంటారు? అని పలికి, ఒక నారచీరను చేతితో పట్టి కంఠమున ఉంచి, నైపుణ్యం లేనిదై, సిగ్గుపడుతూ జనకపుత్రి నిలిచెను.
2.37.14
तस्यास्तत् क्षिप्रमागत्य रामो धर्मभृतां वरः।
चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥ २.३७.१४ ॥
ధర్మాత్ములలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు వేగంగా వచ్చి, స్వయంగా సీత పట్టువస్త్రంపై ఆమె నారచీరను కట్టాడు.
2.37.15
रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।
अन्तःपुरचरा नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥ २.३७.१५ ॥
సీత ఉత్తమ నారచీరను కట్టుతున్న రాముణ్ని చూసి అంతఃపురంలో తిరిగే స్త్రీలు కన్నీరు కార్చారు.
2.37.16
ऊचुश्च परमायत्ता रामं ज्वलिततेजसम्।
वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी ॥ २.३७.१६ ॥
అత్యంత వ్యథ చెందిన వారు వెలుగు తేజస్సు గల రాముడితో ఇలా అన్నారు: "వత్సా, ఈ మనస్వినికి వనవాసం తగదు."
2.37.17
पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम्।
तावद् दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो ॥ २.३७.१७ ॥
తండ్రి మాటకు లోబడి నిర్జనమైన అడవికి వెళ్లే నీతో, ఓ ప్రభూ, ఈమెను చూడటం మాకు ఫలవంతమవుతుంది.
2.37.18
लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक।
नेयमर्हति कल्याणि वस्तुं तापसवद् वने ॥ २.३७.१८ ॥
పుత్రా, సహాయుడైన లక్ష్మణుడితో అడవికి వెళ్ళు. కళ్యాణీ, ఈమె తపస్విలా అడవిలో నివసించటానికి తగదు.
2.37.19
कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी।
धर्मनित्यः स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि ॥ २.३७.१९ ॥
పుత్రా, మా ప్రార్థనను నెరవేర్చు. భామిని సీత ఇక్కడే ఉండనివ్వు. ధర్మంలో నిత్యుడవైన నీవు ఇప్పుడు ఇక్కడ ఉండాలని కోరుకోవడం లేదు.
2.37.20
तासामेवंविधा वाचः शृण्वन् दशरथात्मजः।
बबन्धैव तथा चीरं सीतया तुल्यशीलया ॥ २.३७.२० ॥
ఆ స్త్రీల ఇటువంటి మాటలను విని దశరథ పుత్రుడు (రాముడు) అలాగే నారచీరను కట్టుకున్నాడు; సమాన శీలముగల సీత కూడా అలాగే చేసింది.
2.37.21
चीरे गृहीते तु तया सबाष्पो नृपतेर्गुरुः।
निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३७.२१ ॥
ఆమె నారచీరను ధరించగా, కన్నీళ్లతో రాజ గురువైన వసిష్ఠుడు సీతను, కైకేయిని వారించి ఈ మాట అన్నాడు.
2.37.22
अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि।
वञ्चयित्वा तु राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसि ॥ २.३७.२२ ॥
కైకేయి! నీవు మితిమీరావు; దుర్బుద్ధీ, కులానికి అపకీర్తివీ! రాజును మోసగించి నీవు విశ్వసనీయ స్థానంలో నిలవడం లేదు.
2.37.23
न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते।
अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥ २.३७.२३ ॥
శీలరహితురాలా! దేవి సీత అడవికి వెళ్లకూడదు; రాముని సాధారణ స్థానాన్ని సీతయే పొందుతుంది.
2.37.24
आत्मा हि दाराः सर्वेषां दारसंग्रहवर्तिनाम्।
आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥ २.३७.२४ ॥
గృహస్థ ధర్మాన్ని పాటించే వారందరికీ భార్యే ఆత్మ; "ఇదే రాముని ఆత్మ" అని భావించి ఆమె భూమిని పాలిస్తుంది.
2.37.25
अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण संगता।
वयमत्रानुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति ॥ २.३७.२५ ॥
వైదేహి సీత రాముడితో కలిసి అడవికి వెళ్తే, మేము ఇక్కడినుండి వారిని అనుసరిస్తాం; ఈ పట్టణమూ వారి వెంట వెళ్తుంది.
2.37.26
अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः।
सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम् ॥ २.३७.२६ ॥
సరిహద్దు రక్షకులు కూడా భార్యతో ఉన్న రాఘవుడు ఎక్కడికి వెళ్తాడో అక్కడికి వెళ్తారు; ఆయనపై ఆధారపడిన రాజ్యమూ, పరివారంతో కూడిన నగరమూ కూడా వెళ్తాయి.
2.37.27
भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः।
वने वसन्तं काकुत्स्थमनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥ २.३७.२७ ॥
భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు కూడా నారచీరలు ధరించి వనవాసులై, అడవిలో ఉంటున్న అన్నగారైన కాకుత్స్థుని వెనుక నివసిస్తారు.
2.37.28
ततः शून्यां गतजनां वसुधां पादपैः सह।
त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥ २.३७.२८ ॥
అప్పుడు, ప్రజలకు హాని తలపెట్టిన దుష్ప్రవర్తనగల నీవు ఒంటరిగా, ప్రజలు వెళ్లిపోయిన శూన్యమైన ఈ భూమిని చెట్లతో కూడి పరిపాలించు.
2.37.29
न हि तद् भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः।
तद् वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति ॥ २.३७.२९ ॥
రాముడు రాజుగా లేని చోటు నిశ్చయంగా రాజ్యం కాదు; రాముడు నివసించే ఆ అడవే రాజ్యమవుతుంది.
2.37.30
न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमिच्छति।
त्वयि वा पुत्रवद् वस्तुं यदि जातो महीपतेः ॥ २.३७.३० ॥
తండ్రి ఇవ్వని భూమిని భరతుడు పాలించాలని కోరడు; ఆ రాజు కుమారుడిగా పుట్టినవాడైతే నీ దగ్గర కొడుకులా ఉండాలని కోరతాడు.
2.37.31
यद्यपि त्वं क्षितितलाद् गगनं चोत्पतिष्यसि।
पितृवंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति ॥ २.३७.३१ ॥
నీవు భూతలం నుండి ఆకాశంలోకి ఎగిరినా, పితృవంశ ఆచారాలు తెలిసిన అతడు అన్యథా చేయడు.
2.37.32
तत् त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम्।
लोके नहि स विद्येत यो न राममनुव्रतः ॥ २.३७.३२ ॥
కాబట్టి కుమారుని మీద వ్యామోహంతో నీవు కుమారునికి అప్రియమైన పని చేశావు. లోకంలో రాముని అనుసరించని వాడెవడూ లేడు.
2.37.33
द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयि पशुव्यालमृगद्विजान्।
गच्छतः सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान् ॥ २.३७.३३ ॥
కైకేయీ, ఈ రోజే రాముని వెంట వెళ్తున్నప్పుడు పశువులను, క్రూర మృగాలను, జింకలను, పక్షులను, వాటి వైపు తిరిగిన చెట్లను నీవు చూడగలవు.
2.37.34
अथोत्तमान्याभरणानि देवि
देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम्।
न चीरमस्याः प्रविधीयतेति
न्यवारयत् तद् वसनं वसिष्ठः ॥ २.३७.३४ ॥
అప్పుడు దేవీ, ఉత్తమమైన ఆభరణాలను కోడలికి ఇవ్వు; ఆమె నారచీరను తీసివేయి. 'ఆమెకు నారచీర విధించబడలేదు' అని వసిష్ఠుడు ఆ వస్త్రాన్ని అడ్డుకున్నాడు.
2.37.35
एकस्य रामस्य वने निवास-
स्त्वया वृतः केकयराजपुत्रि।
विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या
वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥ २.३७.३५ ॥
కేకయ రాజ పుత్రీ! రాముని వనవాసాన్నే నీవు ఎంచుకున్నావు. నిత్యం సేవలో నిమగ్నమైన ఈమె అలంకరించుకొని రాఘవునితో అరణ్యంలో నివసించనీ.
2.37.36
यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च
सुसंवृता गच्छतु राजपुत्री।
वस्त्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै-
र्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने ॥ २.३७.३६ ॥
రాజపుత్రి శ్రేష్ఠ వాహనాలతో, సేవకులతో బాగా చుట్టబడి వెళ్లనీ; అన్ని వస్త్రాలు, సదుపాయాలతో సహా వెళ్లనీ. వరం ఇచ్చేటప్పుడు నీవు ఈమెను ఎంచుకోలేదు.
2.37.37
तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्ये
गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे।
नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा
प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥ २.३७.३७ ॥
అసమాన ప్రభావం గల రాజగురువు, విప్రశ్రేష్ఠుడు వసిష్ఠుడు ఈ విధంగా మాట్లాడుతుండగా, సీత తన భావాన్ని వెనక్కి తిప్పుకోలేదు; ప్రియుడైన భర్తకు సేవ చేయాలనే కోరికతోనే ఉంది.