Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।
मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञः स निश्चयम् ॥ २.४.१ ॥
Cuando los ciudadanos se hubieron marchado, el rey deliberó de nuevo con sus ministros y, sabio en las decisiones, tomó una resolución.
2.4.2
श्व एव पुष्यो भविता श्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।
रामो राजीवपत्राक्षो युवराज इति प्रभुः ॥ २.४.२ ॥
Mañana mismo será el día auspicioso de Puṣya; mañana mi hijo Rāma, de ojos como pétalos de loto, debe ser consagrado como príncipe heredero, dijo el señor.
2.4.3
अथान्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा।
सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय ॥ २.४.३ ॥
Entonces el rey Daśaratha entró en el palacio interior y llamó al cochero, diciendo: «Trae de nuevo aquí a Rāma».
2.4.4
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।
रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः ॥ २.४.४ ॥
Habiendo recibido esa orden, el cochero volvió rápidamente a la residencia de Rāma para traer de nuevo a Rāma.
2.4.5
द्वाःस्थैरावेदितं तस्य रामायागमनं पुनः।
श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत् ॥ २.४.५ ॥
Los porteros informaron a Rāma de que el cochero había regresado; al oírlo, Rāma se llenó de inquietud por su llegada.
2.4.6
प्रवेश्य चैनं त्वरितो रामो वचनमब्रवीत्।
यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः ॥ २.४.६ ॥
Habiéndolo hecho pasar, Rāma le habló con prisa: «Dime de nuevo, por completo, el motivo de tu venida».
2.4.7
तमुवाच ततः सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति।
श्रुत्वा प्रमाणं तत्र त्वं गमनायेतराय वा ॥ २.४.७ ॥
Entonces el auriga le dijo: "El rey desea verte. Habiendo oído esto, decide tú mismo si ir allí o no."
2.4.8
प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम् ॥ २.४.८ ॥
Partió de nuevo hacia el palacio real para ver al señor de los hombres.
2.4.9
तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः।
प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम् ॥ २.४.९ ॥
Al oír que Rāma había llegado, el rey Daśaratha, deseando decir una noticia suprema y agradable, lo hizo entrar en el palacio.
2.4.10
प्रविशन्नेव च श्रीमान् राघवो भवनं पितुः।
ददर्श पितरं दूरात् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥ २.४.१० ॥
Al entrar en el palacio, el glorioso Rāghava vio a su padre desde lejos y, inclinándose, se quedó de pie con las palmas juntas.
2.4.11
प्रणमन्तं तमुत्थाप्य सम्परिष्वज्य भूमिपः।
प्रदिश्य चासनं चास्मै रामं च पुनरब्रवीत् ॥ २.४.११ ॥
Levantándolo mientras se inclinaba, abrazándolo estrechamente, el rey le ofreció un asiento y volvió a hablar a Rāma.
2.4.12
राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा यथेप्सिताः।
अन्नवद्भिः क्रतुशतैर्यथेष्टं भूरिदक्षिणैः ॥ २.४.१२ ॥
"Rāma, me he hecho viejo y he alcanzado una larga vida. He disfrutado de los placeres como deseaba, y he realizado cientos de sacrificios con abundante comida y generosas ofrendas, como quise."
2.4.13
जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि।
दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम ॥ २.४.१३ ॥
¡Oh, el mejor de los hombres! Hoy he obtenido en la tierra a ti, mi amado e incomparable hijo. He dado donativos, realizado sacrificios y estudiado los Vedas.
2.4.14
अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि।
देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽऽत्मनः ॥ २.४.१४ ॥
¡Oh héroe! También he disfrutado de placeres en mis empresas. Estoy libre de deudas con los dioses, los sabios, los antepasados y los brahmanes, y asimismo conmigo mismo.
2.4.15
न किंचिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्।
अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि ॥ २.४.१५ ॥
Aparte de tu coronación, no me queda ningún deber por cumplir. Por tanto, deberías hacer por mí lo que te diga.
2.4.16
अद्य प्रकृतयः सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्।
अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक ॥ २.४.१६ ॥
Hoy todos mis súbditos te desean como señor de los hombres. Por eso, hijo mío, te ungiré como príncipe heredero.
2.4.17
अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव।
सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः ॥ २.४.१७ ॥
Y hoy, ¡oh Rāma, oh descendiente de Raghu!, veo sueños funestos; meteoros caen del cielo con estruendos de trueno y grandes ruidos.
2.4.18
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः।
आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः ॥ २.४.१८ ॥
¡Oh Rāma! Mi estrella natal está asediada por planetas terribles; los astrólogos declaran que el Sol, Marte y Rāhu la afligen.
2.4.19
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे।
राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति ॥ २.४.१९ ॥
Por lo general, cuando aparecen presagios así, el rey encuentra la muerte y cae en una terrible calamidad.
2.4.20
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव।
तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः ॥ २.४.२० ॥
Por tanto, oh Rāghava, mientras mi mente no se confunda, sé consagrado ahora; pues el intelecto de los seres vivos es inestable.
2.4.21
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्।
श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः ॥ २.४.२१ ॥
Hoy la luna se ha acercado a Puṣya, antes de Punarvasu; mañana los astrólogos declararán con certeza la conjunción de Puṣya.
2.4.22
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्।
श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप ॥ २.४.२२ ॥
Entonces sé consagrado bajo Puṣya; mi mente me apremia como si quisiera acelerar. Oh abrasador de enemigos, mañana te consagraré en el cargo de príncipe heredero.
2.4.23
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना।
सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना ॥ २.४.२३ ॥
Por tanto, desde hoy esta noche debes pasarla con la mente dominada, junto a tu esposa, tendido en un lecho de hierba kuśa y en ayuno.
2.4.24
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः।
भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि ॥ २.४.२४ ॥
Que tus amigos, vigilantes, te protejan hoy por todos lados, pues en empresas de esta clase surgen muchos obstáculos.
2.4.25
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः।
तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम ॥ २.४.२५ ॥
Mientras Bharata esté lejos de la ciudad, este es el momento oportuno para tu consagración, así lo creo.
2.4.26
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः।
ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ॥ २.४.२६ ॥
Ciertamente, tu hermano Bharata se mantiene en la conducta de los justos: sigue al mayor, es justo, compasivo y dueño de sí mismo.
2.4.27
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्।
सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव ॥ २.४.२७ ॥
¡Oh Rāghava!, considero que la mente de los hombres es inestable, incluso la de los justos firmes en el dharma y adornados por sus buenas obras.
2.4.28
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने।
व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम् ॥ २.४.२८ ॥
Así hablado, y con permiso para que la consagración se realizara mañana, Rāma saludó a su padre, dijo «Ve», y se dirigió a su casa.
2.4.29
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने।
तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ ॥ २.४.२९ ॥
Tras entrar en su residencia, y ordenado por el rey el sacre, Rāma salió al instante y se dirigió a los aposentos interiores de su madre.
2.4.30
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्।
वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम् ॥ २.४.३० ॥
Allí vio a su madre, vestida de seda, silenciosa y recogida, inclinada en el templo, pidiendo prosperidad.
2.4.31
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा।
सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥ २.४.३१ ॥
Sumitrā ya había llegado allí, y también Lakṣmaṇa; y Sītā había sido llevada allí, tras oír la alegre noticia de la consagración de Rāma.
2.4.32
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा।
सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.४.३२ ॥
En aquel mismo momento Kausalyā también permanecía de pie con los ojos cerrados, siendo atendida por Sumitrā, por Sītā y por Lakṣmaṇa.
2.4.33
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्।
प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥ २.४.३३ ॥
Tras oír que la consagración de su hijo como heredero tendría lugar bajo la constelación Puṣya, meditaba en el Ser Supremo, Janārdana, mediante el control de la respiración.
2.4.34
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च।
उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम् ॥ २.४.३४ ॥
Acercándose a ella, que observaba su disciplina, y saludándola, Rāma pronunció estas excelentes palabras, alegrándola.
2.4.35
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि।
भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥ २.४.३५ ॥
Madre, mi padre me ha designado para la tarea de proteger al pueblo; mañana tendrá lugar mi consagración, según el mandato de mi padre.
2.4.36
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह।
एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता ॥ २.४.३६ ॥
Esta noche también debo ayunar junto con Sītā; así lo han dicho los maestros, y mi padre mismo me lo ha dicho.
2.4.37
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने।
तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय ॥ २.४.३७ ॥
Haz realizar hoy, para mí y para Vaidehī, todos los ritos auspiciosos que convengan a la consagración que tendrá lugar mañana.
2.4.38
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्।
हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत ॥ २.४.३८ ॥
Al oír esto, Kausalyā, que lo había deseado largo tiempo, con la voz quebrada por lágrimas de alegría, dijo estas palabras a Rāma.
2.4.39
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः।
ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय ॥ २.४.३९ ॥
Querido hijo Rāma, vive largo tiempo y que tus enemigos sean derribados. Colmado de fortuna, alegra a mis parientes y a Sumitrā.
2.4.40
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक।
येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता ॥ २.४.४० ॥
¡Ay! Bajo una constelación auspiciosa te di a luz, hijo mío, por ti tu padre Daśaratha fue complacido con tus virtudes.
2.4.41
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे।
येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति ॥ २.४.४१ ॥
¡Ay, mi paciencia no ha sido en vano! Hijo de ojos de loto, esta gloria del reino de Ikṣvāku se refugiará en ti.
2.4.42
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्।
प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव ॥ २.४.४२ ॥
Así interpelado por su madre, Rāma miró a su hermano, que estaba sentado con las manos juntas y humildemente inclinado, y le habló como sonriendo.
2.4.43
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्।
द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता ॥ २.४.४३ ॥
Lakṣmaṇa, gobierna esta tierra junto conmigo. Tú eres mi segundo yo interior, y aquí ante ti se presenta Śrī.
2.4.44
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच।
जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये ॥ २.४.४४ ॥
Hijo de Sumitrā, disfruta de los placeres deseados que son los frutos de la realeza. Por tu bien deseo incluso mi vida y mi reino.
2.4.45
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च।
अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम् ॥ २.४.४५ ॥
Tras hablar así a Lakṣmaṇa, Rāma saludó a ambas madres, se despidió de Sītā y se marchó a su propia morada.