รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।
मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञः स निश्चयम् ॥ २.४.१ ॥
เมื่อประชาชนแยกย้ายกันไปแล้ว พระราชาทรงปรึกษากับเหล่าอำมาตย์อีกครั้ง และครั้นทรงปรึกษาแล้ว ผู้ทรงรู้จักการตัดสินใจก็ทรงตกพระทัยเด็ดขาด
2.4.2
श्व एव पुष्यो भविता श्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।
रामो राजीवपत्राक्षो युवराज इति प्रभुः ॥ २.४.२ ॥
พรุ่งนี้นี่แหละจะเป็นวันปุษยะอันเป็นมงคล พรุ่งนี้บุตรของเราพระรามผู้มีดวงเนตรดุจกลีบบัว จะได้รับการอภิเษกเป็นยุวราช พระผู้เป็นใหญ่ตรัสดังนี้
2.4.3
अथान्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा।
सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय ॥ २.४.३ ॥
ครั้งนั้น ท้าวทศรถเสด็จเข้าไปในวังชั้นใน แล้วรับสั่งสารถีว่า "จงนำพระรามกลับมาที่นี่อีกครั้ง"
2.4.4
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।
रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः ॥ २.४.४ ॥
สารถีรับพระบัญชาแล้วรีบกลับไปยังที่ประทับของพระราม เพื่อนำพระรามกลับมาอีกครั้ง
2.4.5
द्वाःस्थैरावेदितं तस्य रामायागमनं पुनः।
श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत् ॥ २.४.५ ॥
ทหารเฝ้าประตูกราบทูลพระรามว่า สารถีได้กลับมาอีกครั้ง เมื่อพระรามได้ฟังดังนี้ ก็ทรงเกิดความหวั่นใจว่าเหตุใดจึงมาอีก
2.4.6
प्रवेश्य चैनं त्वरितो रामो वचनमब्रवीत्।
यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः ॥ २.४.६ ॥
พระรามรีบให้สารถีเข้ามา แล้วตรัสถามว่า "เจ้ามาครั้งนี้มีกิจอันใด จงบอกข้ามาให้ครบถ้วนอีกครั้งเถิด"
2.4.7
तमुवाच ततः सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति।
श्रुत्वा प्रमाणं तत्र त्वं गमनायेतराय वा ॥ २.४.७ ॥
สารถีจึงกราบทูลว่า "พระราชาทรงประสงค์จะพบท่าน ครั้นได้ฟังแล้ว ท่านจะไปหรือไม่ไปก็ให้ท่านตัดสินใจเอง"
2.4.8
प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम् ॥ २.४.८ ॥
พระรามเสด็จกลับไปยังพระราชวังอีกครั้ง เพื่อเฝ้าพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์
2.4.9
तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः।
प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम् ॥ २.४.९ ॥
เมื่อท้าวทศรถทรงทราบว่าพระรามเสด็จมาถึงแล้ว ทรงประสงค์จะตรัสถ้อยคำอันเป็นที่รักยิ่ง จึงรับสั่งให้พระรามเข้ามาในพระราชวัง
2.4.10
प्रविशन्नेव च श्रीमान् राघवो भवनं पितुः।
ददर्श पितरं दूरात् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥ २.४.१० ॥
ขณะเสด็จเข้าไปในพระราชวังของพระบิดา พระรามผู้รุ่งเรืองแห่งราฆวะทอดพระเนตรเห็นพระบิดาแต่ไกล จึงทรงกราบลงพร้อมประนมพระหัตถ์
2.4.11
प्रणमन्तं तमुत्थाप्य सम्परिष्वज्य भूमिपः।
प्रदिश्य चासनं चास्मै रामं च पुनरब्रवीत् ॥ २.४.११ ॥
พระราชาทรงยกพระรามผู้กำลังก้มกราบให้ลุกขึ้น ทรงกอดไว้แน่น แล้วประทานอาสนะให้ และตรัสกับพระรามอีกครั้งหนึ่ง
2.4.12
राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा यथेप्सिताः।
अन्नवद्भिः क्रतुशतैर्यथेष्टं भूरिदक्षिणैः ॥ २.४.१२ ॥
"พระราม เราแก่แล้วและมีอายุยืนยาว เราได้เสวยความสุขตามที่ปรารถนา และได้ประกอบยัญพิธีนับร้อยด้วยอาหารอันอุดมและทักษิณาอันมากมาย ตามที่เราประสงค์"
2.4.13
जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि।
दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम ॥ २.४.१३ ॥
ดูก่อนบุรุษผู้ประเสริฐ วันนี้เราได้ท่านซึ่งเป็นบุตรที่รักยิ่งและหาใครเทียบมิได้ในโลก เราได้ให้ทาน ประกอบยัญ และศึกษาพระเวทแล้ว
2.4.14
अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि।
देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽऽत्मनः ॥ २.४.१४ ॥
ดูก่อนวีรบุรุษ เราได้ประสบความสุขต่าง ๆ ในกิจที่เราทำ เราปลอดจากหนี้ต่อเทวดา ฤๅษี บรรพบุรุษ และพราหมณ์ และปลอดจากหนี้ต่อตนเองเช่นกัน
2.4.15
न किंचिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्।
अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि ॥ २.४.१५ ॥
นอกจากการอภิเษกของเจ้าแล้ว เราไม่มีหน้าที่อื่นใดที่ต้องทำอีก เพราะฉะนั้น สิ่งที่เราจะบอกเจ้า เจ้าควรทำให้เรา
2.4.16
अद्य प्रकृतयः सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्।
अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक ॥ २.४.१६ ॥
วันนี้ประชาชนทั้งปวงของเราปรารถนาให้เจ้าเป็นเจ้าแห่งมนุษย์ เพราะฉะนั้น ลูกเอ๋ย เราจะอภิเษกเจ้าเป็นยุวราช
2.4.17
अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव।
सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः ॥ २.४.१७ ॥
และวันนี้ พระราม ผู้สืบเชื้อสายรฆุ เราเห็นสุบินอันเป็นอัปมงคล อุกกาบาตตกจากท้องฟ้าพร้อมเสียงฟ้าผ่าและเสียงคำรามดังกึกก้อง
2.4.18
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः।
आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः ॥ २.४.१८ ॥
ดูก่อนพระราม นักโหราศาสตร์กราบทูลว่า นักษัตรประจำกำเนิดของเราถูกดาวร้ายครอบงำ คือดวงอาทิตย์ ดาวอังคาร และราหู ทำให้เป็นทุกข์
2.4.19
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे।
राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति ॥ २.४.१९ ॥
โดยทั่วไป เมื่อเกิดนิมิตอันเป็นเช่นนี้ พระราชาย่อมถึงความตาย และต้องประสบภัยพิบัติอันน่าสะพรึงกลัว
2.4.20
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव।
तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः ॥ २.४.२० ॥
เพราะฉะนั้น ดูก่อนราฆวะ ตราบใดที่จิตของเรายังไม่หลงใหล จงรับการอภิเษกเสียในบัดนี้เถิด เพราะปัญญาของสัตว์ทั้งหลายย่อมไม่มั่นคง
2.4.21
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्।
श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः ॥ २.४.२१ ॥
วันนี้พระจันทร์เข้าใกล้ปุษยะ ก่อนถึงปุนรวสุ พรุ่งนี้บรรดาโหรจะประกาศการโคจรมาบรรจบของปุษยะอย่างแน่นอน
2.4.22
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्।
श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप ॥ २.४.२२ ॥
ขอให้เจ้าได้รับอภิเษกภายใต้ปุษยะ ใจของเราเร่งเราราวกับจะรีบ ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู พรุ่งนี้เราจะอภิเษกเจ้าให้ดำรงตำแหน่งยุวราช
2.4.23
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना।
सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना ॥ २.४.२३ ॥
เพราะฉะนั้น ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป เจ้าต้องใช้ราตรีนี้ด้วยจิตที่สำรวมตน พร้อมกับภรรยา นอนบนเตียงหญ้ากุศะ และถือศีลอดอาหาร
2.4.24
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः।
भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि ॥ २.४.२४ ॥
ขอให้มิตรสหายของเจ้าไม่ประมาท คุ้มครองเจ้ารอบด้านในวันนี้เถิด เพราะกิจการเช่นนี้ย่อมมีอุปสรรคมากมาย
2.4.25
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः।
तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम ॥ २.४.२५ ॥
ตราบใดที่ภรตยังไม่อยู่ในเมือง ตราบนั้นก็คือเวลาอันเหมาะสมสำหรับการอภิเษกของเจ้า เรามีความเห็นเช่นนั้น
2.4.26
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः।
ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ॥ २.४.२६ ॥
แน่นอนแล้ว ภราดาของเจ้าภรตดำรงอยู่ในความประพฤติของผู้ดี เขาดำเนินตามผู้เป็นพี่ มีธรรมะ มีความเมตตา และข่มอินทรีย์ได้
2.4.27
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्।
सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव ॥ २.४.२७ ॥
ข้าแต่ราฆวะ เรามีความเห็นว่าจิตใจของมนุษย์ไม่เที่ยงแท้ แม้จิตใจของผู้ดีที่มั่นคงในธรรมและประดับด้วยการกระทำอันงดงามก็เช่นกัน
2.4.28
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने।
व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम् ॥ २.४.२८ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้นและได้รับอนุญาตให้จัดการอภิเษกในวันพรุ่งนี้ พระรามถวายบังคมพระบิดาแล้วตรัสว่า ขอทรงไปเถิด จากนั้นก็เสด็จกลับไปยังที่พักของพระองค์
2.4.29
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने।
तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ ॥ २.४.२९ ॥
เมื่อเสด็จเข้าไปยังที่พักของพระองค์และพระราชาได้มีรับสั่งให้จัดการอภิเษกแล้ว พระรามก็เสด็จออกไปในทันทีนั้น และเสด็จไปยังภายในของพระมารดา
2.4.30
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्।
वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम् ॥ २.४.३० ॥
ที่นั่น พระองค์ทอดพระเนตรเห็นพระมารดาของพระองค์ทรงฉลองพระองค์ผ้าไหม ทรงสำรวมวาจา ก้มกราบอยู่ในเทวสถาน ทรงอธิษฐานขอความเจริญรุ่งเรือง
2.4.31
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा।
सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥ २.४.३१ ॥
สุมิตราได้มาถึงที่นั้นก่อนแล้ว ลักษมณะก็เช่นกัน และสีดาก็ถูกนำมาที่นั่น หลังได้ทรงทราบข่าวอันเป็นที่รักเรื่องการอภิเษกของพระราม
2.4.32
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा।
सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.४.३२ ॥
ในขณะนั้นเอง เการศยาก็ยืนอยู่โดยหลับพระเนตร มีสุมิตรา สีดา และลักษมณะคอยอยู่เคียงข้าง
2.4.33
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्।
प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥ २.४.३३ ॥
เมื่อได้ทรงฟังว่าการอภิเษกของโอรสเป็นยุวราชจะมีขึ้นภายใต้ฤกษ์ปุษยะ พระนางทรงภาวนาถึงบุรุษสูงสุด คือชนารทนะ ด้วยการควบคุมลมหายใจ
2.4.34
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च।
उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम् ॥ २.४.३४ ॥
พระรามเสด็จไปหาพระมารดาผู้กำลังถือศีลตามวัตร ถวายบังคมแล้วตรัสถ้อยคำอันประเสริฐนี้ให้พระนางทรงปีติยินดี
2.4.35
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि।
भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥ २.४.३५ ॥
ข้าแต่แม่ ข้าได้รับแต่งตั้งจากพระบิดาให้รับหน้าที่คุ้มครองประชาชน พรุ่งนี้การอภิเษกของข้าจะมีขึ้น ตามพระบัญชาของพระบิดา
2.4.36
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह।
एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता ॥ २.४.३६ ॥
คืนนี้ข้าต้องถือศีลอดอาหารร่วมกับสีดาด้วย เหล่าอาจารย์ได้กำหนดไว้เช่นนั้น และพระบิดาก็ได้ตรัสกับข้าเช่นนั้นเอง
2.4.37
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने।
तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय ॥ २.४.३७ ॥
พิธีมงคลใดๆ ที่เหมาะสมสำหรับการอภิเษกที่จะมีขึ้นในวันพรุ่งนี้ ขอให้จัดทำทั้งหมดในวันนี้เพื่อข้าและเพื่อพระนางไวเทหี
2.4.38
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्।
हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत ॥ २.४.३८ ॥
เมื่อได้ทรงฟังดังนั้น เการศยาผู้ทรงปรารถนาสิ่งนี้มานาน มีพระสุรเสียงสั่นเครือด้วยน้ำตาแห่งความปีติ ได้ตรัสถ้อยคำนี้กับพระราม
2.4.39
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः।
ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय ॥ २.४.३९ ॥
ลูกรักราม ขอให้เจ้าจงมีชีวิตยืนยาว ขอให้ศัตรูของเจ้าถูกสังหาร ขอเจ้าจงอิ่มเอมด้วยความรุ่งเรือง และทำให้ญาติของแม่กับสุมิตรายินดี
2.4.40
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक।
येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता ॥ २.४.४० ॥
อนิจจา ใต้ฤกษ์อันเป็นมงคล แม่ได้คลอดเจ้า ลูกเอ๋ย เจ้าผู้ทำให้ท้าวทศรถผู้เป็นบิดาพอพระทัยด้วยคุณธรรมของเจ้า
2.4.41
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे।
येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति ॥ २.४.४१ ॥
ข้าแต่บุตรดอกบัวตา ความอดทนของข้าไม่สูญเปล่าเลย ราชสิริแห่งกษัตริย์อิกษวากุนี้จะมาพึ่งพิงเจ้า
2.4.42
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्।
प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव ॥ २.४.४२ ॥
เมื่อมารดากล่าวดังนี้ พระรามจึงหันไปตรัสกับพระอนุชา เมื่อเห็นพระอนุชานั่งประนมมือและก้มศีรษะอยู่ ก็ตรัสด้วยรอยยิ้มประหนึ่งว่าขบขัน
2.4.43
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्।
द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता ॥ २.४.४३ ॥
ลักษมณ์เอ๋ย เจ้าจงปกครองแผ่นดินนี้ร่วมกับข้าเถิด เจ้าคือดวงใจที่สองของข้า และราชสิริก็ปรากฏอยู่ตรงหน้าเจ้าแล้ว
2.4.44
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच।
जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये ॥ २.४.४४ ॥
บุตรของพระสุมิตรา เจ้าจงเสวยความสุขอันพึงใจ ซึ่งเป็นผลของราชย์ตามที่ปรารถนาเถิด เพราะเจ้า ข้าปรารถนาแม้ชีวิตและราชสมบัติ
2.4.45
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च।
अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम् ॥ २.४.४५ ॥
เมื่อตรัสกับพระลักษมณ์ดังนี้แล้ว พระรามก็ถวายบังคมพระมารดาทั้งสอง ลาพระสีดา แล้วเสด็จกลับไปยังที่พักของพระองค์