వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।
मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञः स निश्चयम् ॥ २.४.१ ॥
పౌరులు వెళ్ళిన తర్వాత, రాజు మంత్రులతో మళ్ళీ చర్చించి, నిర్ణయం తెలిసినవాడై ఒక నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
2.4.2
श्व एव पुष्यो भविता श्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।
रामो राजीवपत्राक्षो युवराज इति प्रभुः ॥ २.४.२ ॥
రేపే పుష్య నక్షత్రం ఉంటుంది; రేపే నా కుమారుడు కమలనేత్రుడైన రాముడు యువరాజుగా అభిషేకించబడాలి అని ప్రభువు అన్నాడు.
2.4.3
अथान्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा।
सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय ॥ २.४.३ ॥
అప్పుడు రాజు దశరథుడు అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, సారథిని పిలిచి, "రాముని మళ్ళీ ఇక్కడికి తీసుకురా" అన్నాడు.
2.4.4
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।
रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः ॥ २.४.४ ॥
ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించి, సారథి త్వరగా రాముని భవనానికి మళ్ళీ వెళ్ళాడు; రాముని మళ్ళీ తీసుకురావడానికి.
2.4.5
द्वाःस्थैरावेदितं तस्य रामायागमनं पुनः।
श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत् ॥ २.४.५ ॥
ద్వారపాలకులు రాముకు అతడు మళ్ళీ వచ్చాడని తెలిపారు; అది విన్న వెంటనే రాముడు అతని రాకతో శంకించాడు.
2.4.6
प्रवेश्य चैनं त्वरितो रामो वचनमब्रवीत्।
यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः ॥ २.४.६ ॥
అతన్ని లోపలికి ఆహ్వానించి, రాముడు త్వరగా, "నీ తిరిగి రాకకు కారణమేమిటో అది పూర్తిగా చెప్పు" అన్నాడు.
2.4.7
तमुवाच ततः सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति।
श्रुत्वा प्रमाणं तत्र त्वं गमनायेतराय वा ॥ २.४.७ ॥
అప్పుడు సారథి ఆయనతో ఇలా అన్నాడు: "రాజు నిన్ను చూడగోరుతున్నారు. విని, అక్కడికి వెళ్ళాలా వద్దా అనేది నీవే నిర్ణయించు."
2.4.8
प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम् ॥ २.४.८ ॥
ఆయన మళ్లీ రాజును చూడటానికి రాజభవనానికి వెళ్ళారు.
2.4.9
तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः।
प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम् ॥ २.४.९ ॥
రాముడు వచ్చాడని విని దశరథ రాజు, అత్యుత్తమమైన ప్రియ వార్తను చెప్పాలనే కోరికతో ఆయనను భవనంలోకి ప్రవేశింపజేశాడు.
2.4.10
प्रविशन्नेव च श्रीमान् राघवो भवनं पितुः।
ददर्श पितरं दूरात् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥ २.४.१० ॥
భవనంలో ప్రవేశించగానే శ్రీమంతుడైన రాఘవుడు తండ్రిని దూరం నుండే చూసి, నమస్కరించి చేతులు జోడించాడు.
2.4.11
प्रणमन्तं तमुत्थाप्य सम्परिष्वज्य भूमिपः।
प्रदिश्य चासनं चास्मै रामं च पुनरब्रवीत् ॥ २.४.११ ॥
నమస్కరిస్తున్న ఆయనను లేవనెత్తి, గట్టిగా కౌగిలించుకొని, రాజు ఆయనకు ఆసనం చూపి రాముడితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
2.4.12
राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा यथेप्सिताः।
अन्नवद्भिः क्रतुशतैर्यथेष्टं भूरिदक्षिणैः ॥ २.४.१२ ॥
"రామా, నేను వృద్ధుడనయ్యాను; దీర్ఘాయుష్కుడనయ్యాను. కోరిన భోగాలను అనుభవించాను; అన్నదానంతో కూడిన వందలాది యజ్ఞాలను, కోరినంత గొప్ప దక్షిణలతో చేశాను."
2.4.13
जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि।
दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम ॥ २.४.१३ ॥
పురుషోత్తమా! భూమిపై నాకు ఈ రోజు నీవనే సాటిలేని, ప్రియమైన కుమారుడు జన్మించాడు; నేను దానాలు చేశాను, యజ్ఞాలు చేశాను, వేదాధ్యయనం చేశాను.
2.4.14
अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि।
देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽऽत्मनः ॥ २.४.१४ ॥
వీరా! నా కార్యాలలో సుఖాలను కూడా అనుభవించాను; దేవతలు, ఋషులు, పితరులు, బ్రాహ్మణుల ఋణం నుండి నేను విముక్తుడనయ్యాను; అలాగే నా ఆత్మ ఋణం నుండి కూడా.
2.4.15
न किंचिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्।
अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि ॥ २.४.१५ ॥
నీ పట్టాభిషేకం తప్ప నాకు ఇక చేయవలసినది ఏమీ లేదు; కాబట్టి నేను నీతో చెప్పేది నా కోసం నీవు చేయాలి.
2.4.16
अद्य प्रकृतयः सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्।
अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक ॥ २.४.१६ ॥
ఈ రోజు ప్రజలందరూ నిన్ను నరాధిపతిగా కోరుకుంటున్నారు; కాబట్టి కుమారా, నిన్ను యువరాజుగా అభిషేకిస్తాను.
2.4.17
अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव।
सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः ॥ २.४.१७ ॥
రామా! రాఘవా! ఈ రోజు నేను అశుభ స్వప్నాలను చూస్తున్నాను; ఉరుముల ధ్వనితో ఆకాశం నుండి పెద్ద ఉల్కలు భయంకర శబ్దంతో పడుతున్నాయి.
2.4.18
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः।
आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः ॥ २.४.१८ ॥
రామా! నా నక్షత్రం భయంకరమైన గ్రహాలచే పీడించబడుతోంది; సూర్యుడు, అంగారకుడు, రాహువులు దానిని ఆక్రమిస్తున్నారని జ్యోతిష్కులు తెలియజేస్తున్నారు.
2.4.19
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे।
राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति ॥ २.४.१९ ॥
సాధారణంగా ఇలాంటి శకునాలు కనిపించినప్పుడు రాజు మరణాన్ని పొందుతాడు, భయంకరమైన ఆపదలో పడతాడు.
2.4.20
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव।
तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः ॥ २.४.२० ॥
కాబట్టి, ఓ రాఘవా, నా మనసు తడబడకముందే నీవు అభిషేకం పొందు; ప్రాణుల బుద్ధి చంచలమైనది.
2.4.21
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्।
श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः ॥ २.४.२१ ॥
ఈ రోజు చంద్రుడు పునర్వసుకు ముందు పుష్యాన్ని చేరుకున్నాడు; రేపు పుష్య యోగాన్ని జ్యోతిష్కులు నిశ్చయంగా చెబుతారు.
2.4.22
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्।
श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप ॥ २.४.२२ ॥
అప్పుడు పుష్యంలో అభిషేకం పొందు; నా మనసు నన్ను త్వరపెట్టినట్లుంది. శత్రుసంహారీ, రేపు నిన్ను యౌవరాజ్య పట్టాభిషేకం చేస్తాను.
2.4.23
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना।
सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना ॥ २.४.२३ ॥
కాబట్టి ఈ రోజు నుండి ఈ రాత్రిని నీవు నిగ్రహించిన మనసుతో, భార్యతో కలిసి, దర్భల పరుపుపై పడుకుని ఉపవాసంతో గడపాలి.
2.4.24
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः।
भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि ॥ २.४.२४ ॥
నీ మిత్రులు అప్రమత్తులై ఈ రోజు అన్ని వైపులా నిన్ను కాపాడాలి; ఇలాంటి కార్యాల్లో ఎన్నో విఘ్నాలు కలుగుతాయి.
2.4.25
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः।
तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम ॥ २.४.२५ ॥
భరతుడు ఈ పట్టణానికి దూరంగా ఉన్నంత వరకే నీ పట్టాభిషేకం సరైన సమయంలో జరగాలని నా అభిప్రాయం.
2.4.26
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः।
ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ॥ २.४.२६ ॥
నిజంగా సత్పురుషుల ఆచారంలో నీ సోదరుడు భరతుడు నిలిచి ఉన్నాడు; అతడు అన్నను అనుసరించేవాడు, ధర్మాత్ముడు, దయగలవాడు, జితేంద్రియుడు.
2.4.27
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्।
सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव ॥ २.४.२७ ॥
రాఘవా, మనుషుల చిత్తం అనిత్యమని నా అభిప్రాయం; ధర్మంలో నిలిచిన సత్పురుషుల చిత్తం కూడా, సత్కార్యాలతో అలంకృతులైన వారి చిత్తం కూడా.
2.4.28
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने।
व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम् ॥ २.४.२८ ॥
ఇలా చెప్పబడి, రేపటి పట్టాభిషేకానికి అనుమతి పొంది, "వెళ్ళు" అని అనుమతించగా, రాముడు తండ్రికి నమస్కరించి ఇంటికి వెళ్ళాడు.
2.4.29
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने।
तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ ॥ २.४.२९ ॥
తన భవనంలో ప్రవేశించి, రాజు పట్టాభిషేకానికి ఆజ్ఞాపించగానే, ఆ క్షణంలోనే బయటకు వచ్చి తల్లి అంతఃపురానికి వెళ్ళాడు.
2.4.30
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्।
वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम् ॥ २.४.३० ॥
అక్కడ, పట్టువస్త్రాలు ధరించి, మౌనంగా, నియమంతో, దేవాలయంలో వంగి శ్రీని (సంపదను) ప్రార్థిస్తున్న తల్లిని రాముడు చూశాడు.
2.4.31
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा।
सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥ २.४.३१ ॥
సుమిత్రా అప్పటికే అక్కడికి వచ్చింది; లక్ష్మణుడూ అలాగే. రాముని పట్టాభిషేకమనే ప్రియవార్త విని సీతను కూడా అక్కడికి తీసుకురాబడింది.
2.4.32
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा।
सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.४.३२ ॥
ఆ సమయంలో కౌసల్య కూడా కళ్లు మూసుకుని నిలబడి ఉంది; సుమిత్ర, సీత, లక్ష్మణుడు ఆమెను సేవిస్తూ ఉన్నారు.
2.4.33
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्।
प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥ २.४.३३ ॥
పుష్య నక్షత్రంలో కుమారుడికి యువరాజ పట్టాభిషేకం జరుగుతుందని విని, ప్రాణాయామంతో జనార్దనుడైన పురుషుడిని ధ్యానిస్తూ.
2.4.34
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च।
उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम् ॥ २.४.३४ ॥
ఆ విధంగా నియమంతో ఉన్న ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి, నమస్కరించి, రాముడు ఆమెను సంతోషపెడుతూ ఈ శ్రేష్ఠమైన మాటను చెప్పాడు.
2.4.35
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि।
भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥ २.४.३५ ॥
అమ్మా, తండ్రి నన్ను ప్రజాపాలన కార్యంలో నియమించాడు; తండ్రి ఆజ్ఞ ప్రకారం రేపు నాకు అభిషేకం జరుగుతుంది.
2.4.36
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह।
एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता ॥ २.४.३६ ॥
ఈ రాత్రి సీతతో కలిసి నేనూ ఉపవాసం ఉండాలి; ఉపాధ్యాయులు ఇలా చెప్పారు; తండ్రి కూడా నాతో ఇలాగే చెప్పాడు.
2.4.37
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने।
तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय ॥ २.४.३७ ॥
రేపు జరగబోయే అభిషేకానికి తగిన మంగళ కార్యాలన్నిటినీ ఈరోజే నా కోసం, వైదేహి కోసం చేయించు.
2.4.38
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्।
हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत ॥ २.४.३८ ॥
ఇది విని, చిరకాలంగా కోరుకున్న కౌసల్య, ఆనందాశ్రువులతో నిండిన మాటలతో రాముడితో ఇలా పలికింది.
2.4.39
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः।
ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय ॥ २.४.३९ ॥
ప్రియమైన రామా! చిరకాలం జీవించు; నీ శత్రువులు నశించుదురు గాక. శ్రీతో కూడినవాడవై నా బంధువులను, సుమిత్రను ఆనందింపజేయి.
2.4.40
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक।
येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता ॥ २.४.४० ॥
ఆహా! శుభ నక్షత్రంలో నేను నిన్ను కన్నాను, కుమారా. నీ గుణాలతో తండ్రి దశరథుడిని నువ్వు సంతోషపెట్టావు.
2.4.41
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे।
येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति ॥ २.४.४१ ॥
ఆహా! నా ఓర్పు వృథా కాలేదు. పుష్కరాక్షుడా, కుమారా, ఈ ఇక్ష్వాకు రాజవైభవం నిన్ను ఆశ్రయిస్తుంది.
2.4.42
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्।
प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव ॥ २.४.४२ ॥
తల్లి ఇలా అనగా, రాముడు చేతులు జోడించి వినయంతో కూర్చున్న తమ్ముడిని చూసి, నవ్వుతున్నట్లుగా ఇలా అన్నాడు.
2.4.43
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्।
द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता ॥ २.४.४३ ॥
లక్ష్మణా, నాతో కలిసి నీవు ఈ భూమిని పాలించు. నీవు నా రెండవ అంతరాత్మ; ఇదిగో ఈ శ్రీ నీ ముందు ఉపస్థితమైంది.
2.4.44
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच।
जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये ॥ २.४.४४ ॥
సౌమిత్రీ, రాజ్య ఫలాలైన ఇష్టమైన భోగాలను నీవు అనుభవించు. నీ కోసమే నేను జీవితాన్ని, రాజ్యాన్ని కూడా కోరుకుంటున్నాను.
2.4.45
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च।
अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम् ॥ २.४.४५ ॥
ఇలా లక్ష్మణునికి చెప్పి, రాముడు ఇద్దరు తల్లులకు నమస్కరించి, సీత వద్ద సెలవు తీసుకుని తన నివాసానికి వెళ్ళాడు.