ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।
मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञः स निश्चयम् ॥ २.४.१ ॥
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਫ਼ੈਸਲਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
2.4.2
श्व एव पुष्यो भविता श्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।
रामो राजीवपत्राक्षो युवराज इति प्रभुः ॥ २.४.२ ॥
ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਮਲਨੈਣ ਰਾਮ ਯੁਵਰਾਜ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ।
2.4.3
अथान्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा।
सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय ॥ २.४.३ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ—“ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ।”
2.4.4
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।
रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः ॥ २.४.४ ॥
ਉਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰਥੀ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਦੇ ਭਵਨ ਵੱਲ ਫਿਰ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ।
2.4.5
द्वाःस्थैरावेदितं तस्य रामायागमनं पुनः।
श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत् ॥ २.४.५ ॥
ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰਥੀ ਫਿਰ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਿਤ ਹੋ ਗਏ।
2.4.6
प्रवेश्य चैनं त्वरितो रामो वचनमब्रवीत्।
यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः ॥ २.४.६ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ—“ਤੇਰੇ ਫਿਰ ਆਉਣ ਦਾ ਜੋ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਦੱਸ।”
2.4.7
तमुवाच ततः सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति।
श्रुत्वा प्रमाणं तत्र त्वं गमनायेतराय वा ॥ २.४.७ ॥
ਤਦ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਤਹਿ ਕਰੋ।"
2.4.8
प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम् ॥ २.४.८ ॥
ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਾਜ-ਭਵਨ ਵੱਲ ਗਏ।
2.4.9
तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः।
प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम् ॥ २.४.९ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉੱਤਮ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ।
2.4.10
प्रविशन्नेव च श्रीमान् राघवो भवनं पितुः।
ददर्श पितरं दूरात् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥ २.४.१० ॥
ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲਏ।
2.4.11
प्रणमन्तं तमुत्थाप्य सम्परिष्वज्य भूमिपः।
प्रदिश्य चासनं चास्मै रामं च पुनरब्रवीत् ॥ २.४.११ ॥
ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਗਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
2.4.12
राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा यथेप्सिताः।
अन्नवद्भिः क्रतुशतैर्यथेष्टं भूरिदक्षिणैः ॥ २.४.१२ ॥
"ਰਾਮ, ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਈ ਹੈ। ਮਨ ਚਾਹੇ ਭੋਗ ਭੋਗੇ ਹਨ; ਅੰਨਦਾਨ ਸਹਿਤ ਸੈਂਕੜੇ ਯਗ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।"
2.4.13
जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि।
दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम ॥ २.४.१३ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਵਰਗਾ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ।
2.4.14
अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि।
देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽऽत्मनः ॥ २.४.१४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ।
2.4.15
न किंचिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्।
अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि ॥ २.४.१५ ॥
ਤੇਰੇ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਕੋਈ ਫਰਜ਼ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਾਂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.4.16
अद्य प्रकृतयः सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्।
अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक ॥ २.४.१६ ॥
ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਤੈਨੂੰ ਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਵਜੋਂ ਤਿਲਕ ਲਾਵਾਂਗਾ।
2.4.17
अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव।
सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः ॥ २.४.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਰਾਘਵ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਸ਼ੁਭ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਗਰਜ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
2.4.18
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः।
आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः ॥ २.४.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਮੇਰੇ ਨਛੱਤਰ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੇ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸੂਰਜ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਇਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
2.4.19
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे।
राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति ॥ २.४.१९ ॥
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਗਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
2.4.20
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव।
तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः ॥ २.४.२० ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਤੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾ ਲੈ; ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮਤਿ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2.4.21
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्।
श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः ॥ २.४.२१ ॥
ਅੱਜ ਚੰਦਰਮਾ ਪੁਨਰਵਸੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਯ ਵੱਲ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਕੱਲ੍ਹ ਪੁਸ਼ਯ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਦੱਸਣਗੇ।
2.4.22
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्।
श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप ॥ २.४.२२ ॥
ਤਦ ਪੁਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾ ਲੈ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦਵੀ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗਾ।
2.4.23
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना।
सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना ॥ २.४.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਤ ਤੈਨੂੰ ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਕੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2.4.24
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः।
भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि ॥ २.४.२४ ॥
ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਅੱਜ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਅਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
2.4.25
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः।
तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम ॥ २.४.२५ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਭਰਤ ਇਸ ਨਗਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਤੇਰਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
2.4.26
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः।
ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ॥ २.४.२६ ॥
ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਭਰਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਦਇਆਵਾਨ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦਰੀ ਹੈ।
2.4.27
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्।
सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव ॥ २.४.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਨਿੱਤ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੀ, ਅਤੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਿਆਂ ਦਾ ਵੀ।
2.4.28
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने।
व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम् ॥ २.४.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਭਲਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ, "ਜਾ" ਆਖਣ ਤੇ ਰਾਮ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
2.4.29
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने।
तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ ॥ २.४.२९ ॥
ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਸੇ ਪਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਰਾਮ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
2.4.30
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्।
वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम् ॥ २.४.३० ॥
ਉੱਥੇ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ) ਮੰਗ ਰਹੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
2.4.31
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा।
सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥ २.४.३१ ॥
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2.4.32
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा।
सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.४.३२ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ; ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
2.4.33
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्।
प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥ २.४.३३ ॥
ਪੁਸ਼ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਰਾਹੀਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪੁਰਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦੀ ਹੋਈ।
2.4.34
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च।
उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम् ॥ २.४.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.4.35
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि।
भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥ २.४.३५ ॥
ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਜਾ ਪਾਲਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ।
2.4.36
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह।
एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता ॥ २.४.३६ ॥
ਅੱਜ ਰਾਤ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਇਹ ਉਪਾਧਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।
2.4.37
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने।
तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय ॥ २.४.३७ ॥
ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜੋ ਜੋ ਯੋਗ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਕਰਵਾਓ।
2.4.38
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्।
हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत ॥ २.४.३८ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.4.39
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः।
ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय ॥ २.४.३९ ॥
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ! ਚਿਰਾਂ ਤੱਕ ਜੀਵੀਂ; ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ।
2.4.40
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक।
येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता ॥ २.४.४० ॥
ਵਾਹ! ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਪੁੱਤਰ। ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2.4.41
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे।
येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति ॥ २.४.४१ ॥
ਵਾਹ! ਮੇਰਾ ਸਬਰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਹੇ ਕਮਲਨੈਣ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇਗੀ।
2.4.42
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्।
प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव ॥ २.४.४२ ॥
ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
2.4.43
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्।
द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता ॥ २.४.४३ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਦੂਜੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਪਸਥਿਤ ਹੈ।
2.4.44
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच।
जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये ॥ २.४.४४ ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਫਲਰੂਪ ਇੱਛਤ ਭੋਗ ਤੂੰ ਭੋਗ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
2.4.45
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च।
अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम् ॥ २.४.४५ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।