വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।
मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञः स निश्चयम् ॥ २.४.१ ॥
പൗരന്മാർ പോയ ശേഷം രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം വീണ്ടും ആലോചിച്ച്, തീരുമാനമറിയുന്നവനായി ഒരു തീരുമാനമെടുത്തു.
2.4.2
श्व एव पुष्यो भविता श्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।
रामो राजीवपत्राक्षो युवराज इति प्रभुः ॥ २.४.२ ॥
നാളെത്തന്നെ പുഷ്യനക്ഷത്രം വരും; നാളെത്തന്നെ എന്റെ പുത്രൻ താമരക്കണ്ണൻ രാമൻ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടണം എന്ന് പ്രഭു പറഞ്ഞു.
2.4.3
अथान्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा।
सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय ॥ २.४.३ ॥
അപ്പോൾ ദശരഥരാജാവ് അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, സാരഥിയെ വിളിച്ച്, "രാമനെ വീണ്ടും ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക" എന്ന് പറഞ്ഞു.
2.4.4
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।
रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः ॥ २.४.४ ॥
ആ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച് സാരഥി വേഗത്തിൽ രാമന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് വീണ്ടും പോയി; രാമനെ വീണ്ടും കൊണ്ടുവരാൻ.
2.4.5
द्वाःस्थैरावेदितं तस्य रामायागमनं पुनः।
श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत् ॥ २.४.५ ॥
കാവൽക്കാർ രാമനെ അറിയിച്ചു, അവൻ വീണ്ടും വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന്; അത് കേട്ടപ്പോൾത്തന്നെ അവന്റെ വരവിൽ രാമൻ ശങ്കിതനായി.
2.4.6
प्रवेश्य चैनं त्वरितो रामो वचनमब्रवीत्।
यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः ॥ २.४.६ ॥
അവനെ അകത്തേക്ക് ആനയിച്ച്, രാമൻ വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു: "നീ വീണ്ടും വന്നതിന്റെ കാര്യം എന്താണെന്ന് മുഴുവനായി പറയുക."
2.4.7
तमुवाच ततः सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति।
श्रुत्वा प्रमाणं तत्र त्वं गमनायेतराय वा ॥ २.४.७ ॥
അപ്പോൾ സാരഥി അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: "രാജാവ് നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കേട്ടിട്ട് അവിടേക്ക് പോകണോ വേണ്ടയോ എന്ന് നീ തന്നെ തീരുമാനിക്കുക."
2.4.8
प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम् ॥ २.४.८ ॥
അദ്ദേഹം വീണ്ടും രാജാവിനെ കാണുവാൻ രാജഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
2.4.9
तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः।
प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम् ॥ २.४.९ ॥
രാമൻ എത്തിയെന്ന് കേട്ട ദശരഥരാജാവ്, ഏറ്റവും നല്ലൊരു പ്രിയവാർത്ത പറയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിപ്പിച്ചു.
2.4.10
प्रविशन्नेव च श्रीमान् राघवो भवनं पितुः।
ददर्श पितरं दूरात् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥ २.४.१० ॥
കൊട്ടാരത്തിൽ കടന്നയുടൻ ശ്രീമാനായ രാഘവൻ പിതാവിനെ ദൂരെനിന്നേ കണ്ടു; പ്രണമിച്ച് കൈകൂപ്പി നിന്നു.
2.4.11
प्रणमन्तं तमुत्थाप्य सम्परिष्वज्य भूमिपः।
प्रदिश्य चासनं चास्मै रामं च पुनरब्रवीत् ॥ २.४.११ ॥
പ്രണമിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തെ ഉയർത്തി, ഗാഢമായി ആലിംഗനം ചെയ്ത്, രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന് ആസനം നൽകി; പിന്നെ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
2.4.12
राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा यथेप्सिताः।
अन्नवद्भिः क्रतुशतैर्यथेष्टं भूरिदक्षिणैः ॥ २.४.१२ ॥
"രാമാ, ഞാൻ വൃദ്ധനായി; ദീർഘായുസ്സ് ലഭിച്ചവനാണ്. ആഗ്രഹിച്ച ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു; അന്നദാനത്തോടുകൂടിയ നൂറു യാഗങ്ങൾ, ഇഷ്ടംപോലെ ധാരാളം ദക്ഷിണയോടെ ചെയ്തു."
2.4.13
जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि।
दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम ॥ २.४.१३ ॥
പുരുഷോത്തമാ! ഭൂമിയിൽ ഇന്ന് നീയെന്ന അതുല്യവും പ്രിയവുമായ പുത്രൻ എനിക്ക് ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ദാനം ചെയ്തു, യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്തു, വേദം പഠിച്ചു.
2.4.14
अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि।
देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽऽत्मनः ॥ २.४.१४ ॥
വീരാ! എന്റെ പ്രവൃത്തികളിൽ സുഖങ്ങളും ഞാൻ അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്; ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, പിതൃക്കൾ, ബ്രാഹ്മണർ എന്നിവരുടെ ഋണത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ മുക്തനാണ്; അതുപോലെ എന്റെ ആത്മാവിനോടുള്ള ഋണത്തിൽ നിന്നും.
2.4.15
न किंचिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्।
अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि ॥ २.४.१५ ॥
നിന്റെ രാജ്യാഭിഷേകമല്ലാതെ എനിക്ക് ഇനി ചെയ്യാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത് നീ എനിക്കുവേണ്ടി ചെയ്യണം.
2.4.16
अद्य प्रकृतयः सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्।
अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक ॥ २.४.१६ ॥
ഇന്ന് എല്ലാ പ്രജകളും നിന്നെ നരാധിപനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ മകനേ, നിന്നെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യും.
2.4.17
अपि चाद्याशुभान् राम स्वप्नान् पश्यामि राघव।
सनिर्घाता दिवोल्काश्च पतन्ति हि महास्वनाः ॥ २.४.१७ ॥
രാമാ! രാഘവാ! ഇന്ന് ഞാൻ അശുഭ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണുന്നു; ഇടിമുഴക്കത്തോടെ ആകാശത്തുനിന്ന് വലിയ ഉൽകകൾ മഹാശബ്ദത്തോടെ വീഴുന്നു.
2.4.18
अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणग्रहैः।
आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः ॥ २.४.१८ ॥
രാമാ! എന്റെ നക്ഷത്രത്തെ ഭയങ്കര ഗ്രഹങ്ങൾ പിടികൂടിയിരിക്കുന്നു; സൂര്യൻ, ചൊവ്വ, രാഹു എന്നിവർ അതിനെ ആക്രമിക്കുന്നുവെന്ന് ജ്യോതിഷികൾ അറിയിക്കുന്നു.
2.4.19
प्रायेण च निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे।
राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां चापदमृच्छति ॥ २.४.१९ ॥
സാധാരണയായി ഇത്തരം ശകുനങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ രാജാവ് മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; ഭയങ്കരമായ ആപത്തിലും അകപ്പെടുന്നു.
2.4.20
तद् यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव।
तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः ॥ २.४.२० ॥
അതിനാൽ, രാഘവാ, എന്റെ മനസ്സ് ഭ്രമിക്കുന്നതിനുമുമ്പേ നീ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുക; ജീവികളുടെ ബുദ്ധി ചഞ്ചലമാണ്.
2.4.21
अद्य चन्द्रोऽभ्युपगमत् पुष्यात् पूर्वं पुनर्वसुम्।
श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः ॥ २.४.२१ ॥
ഇന്ന് ചന്ദ്രൻ പുനർവസുവിന് മുമ്പായി പുഷ്യത്തിലേക്ക് അടുത്തിരിക്കുന്നു; നാളെ പുഷ്യയോഗം ജ്യോതിഷികൾ നിശ്ചയമായി അറിയിക്കും.
2.4.22
तत्र पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्।
श्वस्त्वाहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परंतप ॥ २.४.२२ ॥
അപ്പോൾ പുഷ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുക; എന്റെ മനസ്സ് എന്നെ തിടുക്കപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെയുണ്ട്. ശത്രുസംഹാരീ, നാളെ ഞാൻ നിന്നെ യുവരാജപദവിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യും.
2.4.23
तस्मात् त्वयाद्यप्रभृति निशेयं नियतात्मना।
सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना ॥ २.४.२३ ॥
അതിനാൽ ഇന്നു മുതൽ ഈ രാത്രി നീ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രിതമനസ്സോടെ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, ദർഭപ്പുല്ലിന്റെ കിടക്കയിൽ കിടന്ന് ഉപവാസത്തിൽ കഴിക്കണം.
2.4.24
सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः।
भवन्ति बहुविघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि ॥ २.४.२४ ॥
നിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ ജാഗ്രതയോടെ ഇന്ന് എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ; ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ പല വിഘ്നങ്ങളും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
2.4.25
विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः।
तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम ॥ २.४.२५ ॥
ഭരതൻ ഈ നഗരത്തിൽ നിന്ന് അകലെയിരിക്കുന്ന കാലത്തോളം മാത്രമേ നിന്റെ അഭിഷേകം യഥാസമയമാകൂ എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
2.4.26
कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतः स्थितः।
ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ॥ २.४.२६ ॥
സജ്ജനങ്ങളുടെ നടപ്പിൽ നിന്റെ സഹോദരൻ ഭരതൻ നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ ജ്യേഷ്ഠനെ അനുസരിക്കുന്നവനും ധർമ്മാത്മാവും ദയാലുവും ജിതേന്ദ്രിയനുമാണ്.
2.4.27
किं नु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतम्।
सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव ॥ २.४.२७ ॥
രാഘവാ, മനുഷ്യരുടെ മനസ്സ് അനിത്യമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരരായ സജ്ജനങ്ങളുടെ മനസ്സും, സൽക്കർമ്മങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നവരുടെ മനസ്സും പോലും.
2.4.28
इत्युक्तः सोऽभ्यनुज्ञातः श्वोभाविन्यभिषेचने।
व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद् गृहम् ॥ २.४.२८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട്, നാളെ നടക്കാനിരിക്കുന്ന അഭിഷേകത്തിന് അനുവാദം ലഭിച്ച രാമൻ, "പോകൂ" എന്ന് കേട്ടപ്പോൾ പിതാവിനെ വന്ദിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
2.4.29
प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञाऽऽदिष्टेऽभिषेचने।
तत्क्षणादेव निष्क्रम्य मातुरन्तःपुरं ययौ ॥ २.४.२९ ॥
സ്വന്തം വസതിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, രാജാവ് അഭിഷേകത്തിന് ആജ്ഞാപിച്ചതേ, ആ നിമിഷത്തിൽ തന്നെ പുറത്തിറങ്ങി മാതാവിന്റെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പോയി.
2.4.30
तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्।
वाग्यतां देवतागारे ददर्शायाचतीं श्रियम् ॥ २.४.३० ॥
അവിടെ, പട്ടുവസ്ത്രം ധരിച്ച്, മൗനമായി, നിയമനിഷ്ഠയോടെ, ദേവാലയത്തിൽ വണങ്ങി ശ്രീയെ (ഐശ്വര്യത്തെ) യാചിക്കുന്ന മാതാവിനെ രാമൻ കണ്ടു.
2.4.31
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा।
सीता चानयिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥ २.४.३१ ॥
സുമിത്ര നേരത്തെതന്നെ അവിടെ എത്തിയിരുന്നു; ലക്ഷ്മണനും അങ്ങനെതന്നെ. രാമന്റെ പട്ടാഭിഷേകമെന്ന പ്രിയവാർത്ത കേട്ട് സീതയെയും അവിടേക്ക് കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു.
2.4.32
तस्मिन् कालेऽपि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा।
सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.४.३२ ॥
ആ സമയത്ത് കൗസല്യയും കണ്ണുകൾ അടച്ച് നിന്നിരുന്നു; സുമിത്ര, സീത, ലക്ഷ്മണൻ എന്നിവരാൽ ശുശ്രൂഷിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട്.
2.4.33
श्रुत्वा पुष्ये च पुत्रस्य यौवराज्येऽभिषेचनम्।
प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥ २.४.३३ ॥
പുഷ്യനക്ഷത്രത്തിൽ മകന് യുവരാജപട്ടാഭിഷേകം എന്ന് കേട്ട്, പ്രാണായാമത്താൽ ജനാർദ്ദനനായ പുരുഷനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്.
2.4.34
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च।
उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं वरम् ॥ २.४.३४ ॥
അങ്ങനെ നിയമത്തോടെ നിന്നിരുന്ന അവളുടെ അടുത്തെത്തി, വന്ദിച്ച്, രാമൻ അവളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ ശ്രേഷ്ഠവാക്ക് പറഞ്ഞു.
2.4.35
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि।
भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥ २.४.३५ ॥
അമ്മേ, പ്രജാപാലനകർമ്മത്തിൽ പിതാവ് എന്നെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു; പിതാവിന്റെ കൽപ്പനപ്രകാരം നാളെ എനിക്ക് അഭിഷേകം ഉണ്ടാകും.
2.4.36
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह।
एवमुक्तमुपाध्यायैः स हि मामुक्तवान् पिता ॥ २.४.३६ ॥
ഈ രാത്രി സീതയോടൊപ്പം ഞാനും ഉപവസിക്കണം; ഉപാധ്യായന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പിതാവും എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.4.37
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने।
तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय ॥ २.४.३७ ॥
നാളെ നടക്കാനിരിക്കുന്ന അഭിഷേകത്തിന് യോഗ്യമായ മംഗളകർമ്മങ്ങളെല്ലാം ഇന്നുതന്നെ എനിക്കും വൈദേഹിക്കും വേണ്ടി ചെയ്യിക്കൂ.
2.4.38
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकांक्षितम्।
हर्षबाष्पाकुलं वाक्यमिदं राममभाषत ॥ २.४.३८ ॥
ഇതു കേട്ട് ദീർഘകാലമായി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന കൗസല്യ, ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ നിറഞ്ഞ വാക്കുകളോടെ രാമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.4.39
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः।
ज्ञातीन् मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय ॥ २.४.३९ ॥
പ്രിയ മകനേ രാമാ! ദീർഘകാലം ജീവിക്കുക; നിന്റെ ശത്രുക്കൾ നശിക്കട്ടെ. ഐശ്വര്യത്തോടെ എന്റെ ബന്ധുക്കളെയും സുമിത്രയെയും സന്തോഷിപ്പിക്കൂ.
2.4.40
कल्याणे बत नक्षत्रे मया जातोऽसि पुत्रक।
येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता ॥ २.४.४० ॥
അയ്യോ! ശുഭനക്ഷത്രത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ പ്രസവിച്ചു, മകനേ. നിന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ പിതാവ് ദശരഥനെ നീ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
2.4.41
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे।
येयमिक्ष्वाकुराजश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति ॥ २.४.४१ ॥
അയ്യോ! എന്റെ സഹനം വ്യർത്ഥമായില്ല. താമരക്കണ്ണനായ പുത്രാ, ഈ ഇക്ഷ്വാകു രാജലക്ഷ്മി നിന്നെ ആശ്രയിക്കും.
2.4.42
इत्येवमुक्तो मात्रा तु रामो भ्रातरमब्रवीत्।
प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव ॥ २.४.४२ ॥
അമ്മ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൈകൂപ്പി വിനീതനായി ഇരിക്കുന്ന അനുജനെ നോക്കി രാമൻ പുഞ്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ പറഞ്ഞു.
2.4.43
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम्।
द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता ॥ २.४.४३ ॥
ലക്ഷ്മണാ, എന്നോടൊപ്പം നീയും ഈ ഭൂമിയെ ഭരിക്കുക. നീ എന്റെ രണ്ടാമത്തെ അന്തരാത്മാവാണ്; ഇതാ ഈ ശ്രീ നിന്റെ മുന്നിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.
2.4.44
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान् राज्यफलानिच।
जीवितं चापि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये ॥ २.४.४४ ॥
സൗമിത്രീ, രാജ്യത്തിന്റെ ഫലമായ ഇഷ്ടഭോഗങ്ങൾ നീ അനുഭവിക്കുക. നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ജീവിതവും രാജ്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
2.4.45
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च।
अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च ययौ स्वं च निवेशनम् ॥ २.४.४५ ॥
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞ ശേഷം രാമൻ ഇരു മാതാക്കളെയും വന്ദിച്ചു, സീതയോട് യാത്ര ചോദിച്ച് തന്റെ വസതിയിലേക്ക് പോയി.