Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत् ॥ २.४४.१ ॥
Mientras Kausalyā, la mejor de las mujeres, se lamentaba así, Sumitrā, firme en el dharma, pronunció estas palabras conformes al dharma.
2.44.2
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः स पुत्रः पुरुषोत्तमः।
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ २.४४.२ ॥
Oh noble señora, tu hijo es un varón supremo dotado de buenas cualidades. ¿Por qué te lamentas y lloras tan piadosamente?
2.44.3
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।
साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम् ॥ २.४४.३ ॥
Oh noble señora, tu hijo de gran fuerza se ha ido, habiendo abandonado el reino, sirviendo debidamente a su padre magnánimo, el veraz.
2.44.4
शिष्टैराचरिते सम्यक्शश्वत् प्रेत्य फलोदये।
रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ २.४४.४ ॥
Rāma, el mejor, firme en el dharma que los sabios practican siempre rectamente y que da fruto tras la muerte, nunca debe ser lamentado.
2.44.5
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।
दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.५ ॥
Lakṣmaṇa, el sin falta, siempre se conduce hacia él de la manera más elevada; es compasivo con todos los seres, y esta es la ganancia de aquel magnánimo.
2.44.6
अरण्यवासे यद् दुःखं जानन्त्येव सुखोचिता।
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ २.४४.६ ॥
Aunque acostumbrada a la comodidad, ella sabe bien el sufrimiento de vivir en el bosque, y sin embargo Vaidehī sigue a tu hijo justo.
2.44.7
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।
धर्मः सत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस्तवात्मजः ॥ २.४४.७ ॥
¿Por qué tu hijo, consagrado al voto de la verdad y encarnación del dharma, no ha alcanzado al señor que hace ondear por el mundo el estandarte de la gloria?
2.44.8
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।
न गात्रमंशुभिः सूर्यः संतापयितुमर्हति ॥ २.४४.८ ॥
Conociendo claramente la pureza de Rāma y su suprema grandeza, el sol no es capaz de abrasar su cuerpo con sus rayos.
2.44.9
शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः।
राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखोऽनिलः ॥ २.४४.९ ॥
En todas las estaciones, la brisa suave y agradable que sopla desde los bosques, equilibrada entre frescor y calor, atenderá a Rāghava.
2.44.10
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।
घर्मघ्नः संस्पृशन् शीतश्चन्द्रमा ह्लादयिष्यति ॥ २.४४.१० ॥
Abrazando al intachable Rāma mientras duerme por la noche, como un padre, la luna fresca, disipadora del calor, lo tocará y lo deleitará.
2.44.11
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ २.४४.११ ॥
Aquel de gran poder a quien Brahmā dio armas divinas, tras ver en batalla muerto al señor de los dānavas, hijo de Timidhvaja.
2.44.12
स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।
असंत्रस्तो ह्यरण्येऽसौ वेश्मनीव निवत्स्यते ॥ २.४४.१२ ॥
Aquel valiente, el mejor de los hombres, confiando en la fuerza de sus propios brazos, sin temor, habitará en el bosque como si estuviera en una casa.
2.44.13
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति ॥ २.४४.१३ ॥
¿Cómo no habría de sostenerse la tierra bajo el gobierno de aquel en cuyo alcance de flechas los enemigos perecen?
2.44.14
या श्रीः शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्त्वता।
निवृत्तारण्यवासः स्वं क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति ॥ २.४४.१४ ॥
La gloria, el valor y la bondad auspiciosa de Rāma le devolverán pronto su propio reino, cuando concluya su estancia en el bosque.
2.44.15
सूर्यस्यापि भवेत् सूर्यो ह्यग्नेरग्नः प्रभोः प्रभुः।
श्रियाः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्त्याः कीर्तिः क्षमाक्षमा ॥ २.४४.१५ ॥
Será el sol del sol, el fuego del fuego, el señor de los señores; la más alta gloria de la gloria, la fama de la fama, la paciencia de la paciencia.
2.44.16
दैवतं देवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।
तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे ॥ २.४४.१६ ॥
Él es la deidad de los dioses y el mejor de los seres. Oh diosa, ¿qué falta hay en él, sea en el bosque o en la ciudad?
2.44.17
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।
क्षिप्रं तिसृभिरेताभिः सह रामोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.४४.१७ ॥
Junto con la tierra, con Vaidehī y con la Fortuna — estas tres — Rāma, el mejor de los hombres, será pronto consagrado.
2.44.18
दुःखजं विसृजत्यश्रु निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।
अयोध्यायां जनः सर्वः शोकवेगसमाहतः ॥ २.४४.१८ ॥
Al verlo partir, todo el pueblo de Ayodhyā, golpeado por la fuerza del dolor, derrama lágrimas nacidas del sufrimiento.
2.44.19
कुशचीरधरं वीरं गच्छन्तमपराजितम्।
सीतेवानुगता लक्ष्मीस्तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.१९ ॥
Vestido con hierba kuśa y ropa de corteza, el héroe, el invencible, avanza; Lakṣmī lo sigue como Sītā. ¿Qué le podría resultar difícil de obtener?
2.44.20
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत् स्वयम्।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.२० ॥
El mismo Lakṣmaṇa, el mejor de los portadores de arco, armado de flechas, espada y armas, marcha delante de él. ¿Qué le podría resultar difícil de obtener?
2.44.21
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।
जहि शोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २.४४.२१ ॥
Lo verás de nuevo, regresado de su exilio en el bosque. Oh reina, abandona el dolor y el engaño; te digo la verdad.
2.44.22
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते।
पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम् ॥ २.४४.२२ ॥
Oh intachable, verás de nuevo a tu hijo, inclinando la cabeza ante estos dos pies, oh bienaventurada, como la luna que se alza.
2.44.23
पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां शीघ्रमानन्दजं जलम् ॥ २.४४.२३ ॥
Al verlo entrar de nuevo, ungido con gran esplendor, pronto derramarás de tus ojos lágrimas nacidas de la alegría.
2.44.24
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृष्यतेऽशिवम्।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥ २.४४.२४ ॥
No te aflijas, oh reina; en Rāma no se ve desgracia ni dolor. Pronto verás a tu hijo junto a Sītā y Lakṣmaṇa.
2.44.25
त्वयाऽशेषो जनश्चायं समाश्वास्यो यतोऽनघे।
कमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लवम् ॥ २.४४.२५ ॥
¡Oh intachable! Por ti debe ser consolado todo este pueblo. Oh reina, ¿por qué ahora albergas esta angustia en tu corazón?
2.44.26
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवः सुतः।
नहि रामात् परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः ॥ २.४४.२६ ॥
Oh reina, tú, que tienes por hijo a Rāghava (Rāma), no eres digna de afligirte. En este mundo no hay nadie superior a Rāma, que se mantiene en el sendero recto.
2.44.27
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघरेखेव वार्षिकी ॥ २.४४.२७ ॥
Al ver a tu hijo, con sus amigos, inclinándose en reverencia, pronto derramarás lágrimas de alegría, como una hilera de nubes de la estación de lluvias.
2.44.28
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।
कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ २.४४.२८ ॥
Tu hijo, el otorgador de dones, ha regresado pronto de nuevo a Ayodhyā; con sus manos suaves y firmes te masajeará los pies.
2.44.29
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।
मुदास्रैः प्रोक्षसे पुत्रं मेघराजिरिवाचलम् ॥ २.४४.२९ ॥
Tu valiente hijo, saludándote e inclinándose en reverencia con sus amigos, lo bañarás en lágrimas de alegría, como una hilera de nubes baña una montaña.
2.44.30
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै-
र्वाक्योपचारे कुशलानवद्या।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा
देवी सुमित्रा विरराम रामा ॥ २.४४.३० ॥
Consolando a la madre con diversas palabras, hábil y sin tacha en el arte de hablar, la noble reina Sumitrā, tras decir esto a la madre de Rāma, guardó silencio.
2.44.31
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं
रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः।
सद्यः शरीरे विननाश शोकः
शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ २.४४.३१ ॥
Al oír las palabras de la madre de Lakṣmaṇa, el dolor de la madre de Rāma, la esposa del rey, se disipó al instante de su cuerpo, como una nube de poca agua en otoño.